Τζόναθαν Φράνζεν: «Οχι άλλη υποκρισία»

«Μισώ την υποκρισία της καλοσύνης στην εφαρμογή της και το κάλεσμα υπέρ της ηθικής απλούστευσης. Η Αμερική είναι γεμάτη από καλούς ανθρώπους που έχουν συμβάλει στο να αναδειχθεί η χώρα σε μία από τις πιο μισητές στον κόσμο» λέει ο Τζόναθαν Φράνζεν, ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους αμερικανούς πεζογράφους. Το μίσος και η καλοσύνη άλλωστε, όπως και η διαχείρισή τους, είναι το θέμα που τον απασχόλησε ανάμεσα σε άλλα στο τελευταίο του βιβλίο υπό τον τίτλο «The Kraus Project», στο οποίο αναλύει τις ιδέες και την εκρηκτική προσωπικότητα του αυστριακού στοχαστή Καρλ Κράους, ο οποίος τάχθηκε απέναντι σε λογοτέχνες και δημοσιογράφους και απέκτησε το προσωνύμιο «ο μεγάλος μισητής».

«Και για να μείνουμε στο λογοτεχνικό πεδίο, είναι παράλογο το ότι δεν μπορούμε να πούμε ότι ένα βιβλίο είναι κακό για να δείξουμε σεβασμό στο έργο του συγγραφέα. Οταν αρνήθηκα να είμαι στις επιλογές της λέσχης βιβλίου της Οπρα Γουίνφρι, συνειδητοποίησα ότι πολλοί σκέφτονταν σαν κι εμένα, αλλά κανείς δεν εξέφρασε ρητά την αντίρρησή του υπό τον φόβο μήπως προσβάλει μία γυναίκα και δη έγχρωμη. Υπάρχει όμως μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην καλοσύνη και την πολιτική ορθότητα, όπως ανάμεσα στην ηθική και την ηθικολογία» συνεχίζει ο συγγραφέας του δημοφιλούς βιβλίου του, «Διορθώσεις», ο οποίος παραδέχεται ότι έχει δεχθεί επιρροές από τον Καρλ Κράους, τον άνθρωπο που κατηγορούσε τον Τύπο της υποκρισίας και κατήγγελλε τον «ανέντιμο συνδυασμό των ιδανικών του Διαφωτισμού με την αδιάκοπη επιδίωξη του κέρδους και της εξουσίας» όπως σημειώνει η ιταλική εφημερίδα «Λα Ρεπούμπλικα» με αφορμή τη μετάφραση του πλέον πρόσφατου βιβλίου του Φράνζεν στα ιταλικά.

«Ο Κράους ήταν ένας δημοσιογράφος που γνώριζε τέλεια τον κόσμο. Στις ΗΠΑ υπήρχε για έναν αιώνα η ιδέα της υπεύθυνης δημοσιογραφίας, η οποία ωστόσο δεν ήταν απαλλαγμένη από συμφέροντα και πιέσεις κάθε είδους. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι υπήρξαν άνθρωποι που μπήκαν στη φυλακή για να υπερασπιστούν την ελευθερία του Τύπου, αλλά σήμερα επικρατεί όποιος φωνάζει περισσότερο. Υπάρχει η τάση πρώτα να δημοσιεύονται οι ειδήσεις και μετά να επιβεβαιώνονται».

Μέσα από το νέο του βιβλίο, ο συγγραφέας προχωρεί και σε έναν παραλληλισμό ανάμεσα στην Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία στην οποία ανδρώθηκε ο Κράους και στις ΗΠΑ στις οποίες μεγάλωσε ο ίδιος. «Η δύναμη των ΗΠΑ ήταν ανώτερη από εκείνη της Αυστροουγγαρίας. Εχω την εντύπωση ότι η ένδοξη στιγμή των ΗΠΑ έχει περάσει και έχουν υποβαθμιστεί τόσο στρατιωτικά όσο και οικονομικά. Ο Κράους ωστόσο γεννήθηκε σε ένα περιβάλλον με ουμανιστική παιδεία και θορυβήθηκε από την ανάπτυξη της τεχνολογίας, στην οποία διέκρινε αντιουμανιστικά στοιχεία, κι αυτό είναι ένα θέμα εξαιρετικά επίκαιρο» καταλήγει.