Τα exit polls που «αστόχησαν»: Από την «κυβέρνηση ωρών» της ΝΔ ώς το ντέρμπι Μπους – Κέρι

Πρόκειται για την πρώτη φορά που σημειώνεται τόσο σημαντική απόκλιση μεταξύ του exit poll και των πραγματικών αποτελεσμάτων στην Ελλάδα. Οι μνήμες βέβαια από τις βουλευτικές εκλογές της άνοιξης του 2000 είναι ακόμα νωπές στους περισσότερους.

Κι αυτό γιατί ήδη από τις 7 το απόγευμα της 9ης Απριλίου εκείνης της χρονιάς τα exit polls φώναζαν πως πρόκειται για ντέρμπι: έδιναν στο ΠαΣοΚ ένα ποσοστό ανάμεσα στο 42%-44% και στη ΝΔ από 42,5% έως 44,5%. Το μήνυμα των «συνεντεύξεων εξόδου» και το γεγονός ότι με ένα τέτοιο ποσοστό δεν μπορεί να προβλεφθεί ο νικητής της εκλογικής αναμέτρησης δεν τα έλαβαν υπόψη τους πολλά στελέχη της ΝΔ. Οπως θυμούνται άνθρωποι που παρακολούθησαν από κοντά εκείνη την αναμέτρηση, «στη ΝΔ οι μισοί έσπευσαν να πανηγυρίσουν και οι άλλοι να ορκίσουν κυβέρνηση». Τα επίσημα αποτελέσματα τους διέψευσαν. Το ΠαΣοΚ πέτυχε νίκη, με προβάδισμα μίας μονάδας (1,1%). Απέσπασε το ποσοστό του 43,8% και άφησε πίσω του τη ΝΔ με 42,7%.

ΣΤΙΣ ΗΠΑ. Στον υπόλοιπο κόσμο, πάντως, η απόκλιση δεν είναι η εξαίρεση, αλλά συχνό φαινόμενο. Αστοχίες σε exit polls, που εδώ και δεκαετίες έχουν καταστεί απαραίτητο συμπλήρωμα της εκλογικής βραδιάς, έχουν συμβεί σε όλες σχεδόν τις χώρες. Χαρακτηριστικές είναι οι εκλογικές αναμετρήσεις του 2000 και του 2004 στις ΗΠΑ.

Η πρώτη μάχη για το προεδρικό αξίωμα δόθηκε ανάμεσα στον Τζορτζ Μπους και τον Αλ Γκορ. Τα exit polls έδιναν νίκη στον υποψήφιο των Δημοκρατικών Αλ Γκορ. Τελικά όμως νίκησε ο Ρεπουμπλικανός Μπους. Η ιστορία επαναλήφθηκε και το 2004. Το προβάδισμα των exit polls στον Δημοκρατικό Τζον Κέρι δεν επιβεβαίωσαν οι κάλπες. Η καταμέτρηση των ψήφων χάρισε δεύτερη θητεία στον Τζορτζ Μπους. Εκτοτε οι αμερικανοί εκλογολόγοι όταν βλέπουν ότι μια αναμέτρηση έχει κάτω από πέντε μονάδες διαφορά, λένε πως πρόκειται για μια μάχη που είναι «too close to call» – ασαφής – και έχουν καθαρίσει! Σημειώνεται ότι σε καμία από αυτές τις περιπτώσεις η αποτυχία ενός exit poll δεν αναδείχθηκε σε μείζον επικοινωνιακό γεγονός.