[Κιόσκι] Μια μικρή νίκη για τη δημοκρατία

Ο Αλάα αλ Ασουάνι, συγγραφέας του «Μεγάρου Γιακουμπιάν» (εκδ. Πόλις), ονειρεύεται όπως πολλοί συμπατριώτες του μια νέα Αίγυπτο. Μια χώρα όπου θα λειτουργούν οι δημοκρατικοί θεσμοί, θα προστατεύονται οι μειονότητες, θα γίνονται σεβαστές οι αποφάσεις της πλειοψηφίας και η ελευθερία της έκφρασης θα θεωρείται ιερή. Αλλά και μια χώρα όπου ο χορός της κοιλιάς θα εξελιχθεί σε μια μορφή υψηλής τέχνης χωρίς τις συνδηλώσεις της ανηθικότητας που τον συνοδεύουν. Γιατί στην χώρα του Νείλου συμβαίνει το εξής παράδοξο: οι Αιγύπτιοι λατρεύουν τον χορό της κοιλιάς αλλά οι χορεύτριες θεωρούνται κάτι σαν πόρνες. Σε μια πραγματική δημοκρατία όμως, γράφει ο Ασουάνι στους Νιου Γιορκ Τάιμς, πρέπει να υπάρχει θέση για όλους τους πολίτες – και κυρίως για τις θεραπαινίδες του χορού της κοιλιάς.

Ο Εντουαρντ Σαΐντ, συγγραφέας του «Οριενταλισμού» (εκδ. Νεφέλη), είχε γράψει κάποτε ότι το μπαλέτο είναι ο χορός της ελαφρότητας, ένας αγώνας ενάντια στο σωματικό βάρος. Στον χορό της κοιλιάς, αντίθετα, η χορεύτρια πατάει όλο και πιο γερά στη γη, σχεδόν σαν να θέλει να τη σκάψει. Κι όμως, οι γυναίκες αυτές έχουν πέσει θύματα μιας περίεργης πλεκτάνης. Οι ρίζες της περιφρόνησης απέναντί τους βρίσκονται στους γάλλους μελετητές που ακολουθούσαν τον Ναπολέοντα. Στην «Εγκυκλοπαίδεια της Αιγύπτου» έγραψαν για τις χορεύτριες ότι οι κινήσεις τους ήταν ό,τι πιο πρόστυχο μπορούσε να φανταστεί κανείς. Την τιμή του χορού στη Δύση θα αποκαθιστούσε μερικές δεκαετίες αργότερα ο Γκιστάβ Φλομπέρ, ο οποίος είχε μαγευτεί από μια χορεύτρια που λεγόταν Κιουτσούκ Χανέμ.

Στην Αίγυπτο, ωστόσο, το στίγμα παρέμεινε. Ο χορός της κοιλιάς δεν θεωρήθηκε ένα εργαλείο απελευθέρωσης, μια ερωτική εκδήλωση χειραφέτησης κι ένα μέσο σωματικής έκφρασης, αλλά μια αισχρή πράξη που περιφρονούσε τις θρησκευτικές διδαχές και τις κοινωνικές επιταγές για τη θέση της γυναίκας. Το 1834 ο Μεχμέτ Αλί Πασάς διέταξε στο όνομα της διαφύλαξης της ηθικής να εξοριστούν στην Ανω Αίγυπτο οι χορεύτριες και οι πόρνες, ενώ οι γυναίκες που συλλαμβάνονταν να χορεύουν στον δρόμο τιμωρούνταν με 50 βουρδουλιές. Την εποχή του Νάσερ ο υπεύθυνος επιτήρησης των τεχνών εξέδωσε μια σουρεαλιστική οδηγία, σύμφωνα με την οποία οι χορεύτριες δεν επιτρεπόταν «να ξαπλώνουν στο έδαφος με πρόστυχο τρόπο και με σκοπό να ερεθίσουν το κοινό ούτε να τινάζουν απότομα τους γλουτούς τους πάνω κάτω». Ουσιαστικά, ο επιτηρητής υποχρέωνε τις χορεύτριες να αλλάξουν επάγγελμα.

Ο χορός της κοιλιάς επέζησε όμως.
Τον περασμένο μήνα ένα βίντεο της λιβανέζας χορεύτριας Χάιφα Γουεχμπέ στο YouΤube δέχθηκε περισσότερα από δέκα εκατομμύρια επισκέψεις. Ο θαυμασμός που απέσπασε αυτή η γυναίκα είναι μια μικρή νίκη
για τη δημοκρατία.