Σίδνεϊ Η πόλη που λάμπει ακόμα και όταν ο ήλιος δύσει

Ως βέρος Αυστραλός που ζω εδώ και χρόνια στη Νέα Υόρκη, έχω βρεθεί πολλές φορές αντιμέτωπος με τα στερεότυπα που ο κόσμος έχει στο μυαλό του για την πατρίδα μου. Οι διαφημιστικές καμπάνιες εξακολουθούν μέχρι σήμερα να προβάλλουν τους Αυστραλούς ως έναν λαό που του αρέσει να πίνει μπίρες και να κάνει μπάρμπεκιου στην παραλία, στην πραγματικότητα όμως η χώρα έχει πολλά πράγματα για να προσελκύσει έναν επισκέπτη πέρα από τα χαριτωμένα κοάλα. Μουσεία και καλλιτεχνικά φεστιβάλ έχουν τη δική τους ξεχωριστή θέση στην πολιτιστική ζωή της χώρας και ειδικά στο Σίδνεϊ, τη γενέτειρά μου.

Η διάσημη Οπερα της πόλης, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά εξπρεσιονιστικά κτίρια του 20ού αιώνα, επιβεβαιώνει με την παρουσία της πως η μουσική παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στη ζωή μας. Οπως εξάλλου και η υποκριτική (Χιθ Λέτζερ και Χιου Τζάκμαν είναι δύο μόνο από τους ηθοποιούς που το Σίδνεϊ «εξήγαγε» στο Χόλιγουντ). Λίγο, ωστόσο, πριν από τα κινηματογραφικά Οσκαρ του περασμένου Μαρτίου, οπότε και μου πήρε κοντά μισή ώρα να μεταπείσω έναν αμερικανό συνάδελφο ότι η Κέιτ Μπλάνσετ δεν είναι Βρετανίδα (έχει άλλωστε διατελέσει καλλιτεχνική συνδιευθύντρια του θεατρικού οργανισμού Sydney Theater Company), αποφάσισα να ξαναδώ την πόλη μου με άλλα μάτια. Ετσι όπως είχα χρόνια να την αντικρίσω.

Στις σειρήνες που γοητευτικά με καλούσαν στο λιμάνι και στις παραλίες αντιστάθηκα. Αντ’ αυτού επέλεξα να εξερευνήσω ένα σύμπαν που συνυπάρχει παράλληλα με αυτό που αναζητούν οι ορδές των τουριστών. Πρώτος σταθμός του ταξιδιού μου ήταν το ξενοδοχείο QT. Χτισμένο στα θεμέλια ενός ραφτάδικου του 1920, μου έφερε στο μυαλό εικόνες από οίκους ανοχής μιας άλλης εποχής, τότε που τους επισκέπτονταν μόνο επιφανείς άνδρες. Η θέα του κτιρίου της βασίλισσας Βικτωρίας (απομεινάρι του 19ου αιώνα) από τα παράθυρα των δωματίων μού υπενθύμιζε έντονα πως στο Σίδνεϊ το σύγχρονο συνυπάρχει αρμονικά με το παλιό.  

Μπήκα σε ένα ταξί και κατευθύνθηκα προς την οδό Εντουαρντ, στη γειτονιά Τσιπεντέιλ, όπου ζούσα ως φοιτητής. Την περιέργειά μου διαδέχτηκε το σοκ. Τίποτα δεν θύμιζε το παρελθόν που εγώ είχα ζήσει. Οι δρόμοι ήταν άδειοι και χωρίς βαβούρα, ενώ, όπως με έκπληξη έμαθα, από εδώ πλέον ξεκινά μια πολιτιστική διαδρομή για πεζούς με ενδιάμεσους σταθμούς σε γκαλερί και μουσεία που στεγάζονται σε εγκαταλειμμένες βιομηχανίες και εκκλησίες.

«Είναι δύο οι επιλογές του επισκέπτη: είτε μπορεί να χαθεί στα στενά της Τσιπεντέιλ είτε να βρει τον δικό του δρόμο προς την τέχνη» μου λέει ο ιδιοκτήτης της γκαλερί NG. Πίνω το λευκό κρασί που μου προσφέρει και κατηφορίζω προς τη Roslyn Oxley9. Η Τζένι Γκάρμπερ, υπεύθυνη για οργανωμένες επισκέψεις σε γκαλερί της περιοχής, μου υπενθυμίζει πως η Μπιενάλε του Σίδνεϊ είναι θεσμός εδώ και πάνω από 40 χρόνια. «Μόνο της Βενετίας και του Σάο Πάολο είναι πιο παλιές από τη δική μας» εξηγεί.

Το λιμάνι δεν κατάφερα τελικά να το αποφύγω. Ο δρόμος μου με έβγαλε γύρω από τα στενά του, ένα ιδιαίτερα δημοφιλές τουριστικό σημείο της πόλης. Για μερικά λεπτά ξεχάστηκα παρατηρώντας τα φέριμποτ. Το βλέμμα μου, όμως, αμέσως μετά τράβηξαν οι μεταλλικές πλάκες με τα αποφθέγματα συγγραφέων που συναντά κάποιος κάνοντας περίπατο στην περιοχή. Σύμφωνα με έρευνες, ο μέσος Αυστραλός διαβάζει περισσότερο από κάθε άλλο κάτοικο αγγλόφωνης χώρας. Τα βιβλιοπωλεία Ariel στη γειτονιά του Πάντινκτον και το Gleebooks στο Γλιμπ είναι χειμώνα – καλοκαίρι γεμάτα, απόδειξη πως η φιλαναγνωσία είναι στη φύση του λαού μας. Η μεγάλη όμως γιορτή για το βιβλίο γίνεται κάθε Μάιο, με το Φεστιβάλ Συγγραφέων να διοργανώνει σχεδόν 300 εκδηλώσεις σε κάθε γωνιά της πρωτεύουσας.

Συνεχίζω την εξερεύνησή μου χωρίς να χρησιμοποιώ μέσα μαζικής μεταφοράς. Στη διαδρομή έχω για παρέα τον ποιητή και σεναριογράφο Λουκ Ντέιβις. Προσπερνάμε μικροσκοπικά καφέ όπου συχνάζουν σέρφερ και εστιατόρια – σημείο συνάντησης καλλιτεχνών πριν μου εξηγήσει τον τρόπο που λειτουργεί η κινηματογραφική βιομηχανία στην Αυστραλία. «Ενα μεγάλο μέρος της χρηματοδότησης προέρχεται από κρατικά κονδύλια. Το υπόλοιπα χρήματα θα πρέπει κάθε δημιουργός να τα βρει από ιδιώτες». Με τις πετσέτες στους ώμους κατευθυνθήκαμε στο εθνικό πάρκο Νορθ Χεντ με θέα τον αγριεμένο ωκεανό.  

Η φυσική ομορφιά του τοπίου, είχα αρχίσει να πιστεύω, κάνει τις πολιτιστικές εμπειρίες ακόμα πιο δυνατές και ιδιαίτερες. Στον δρόμο για την Πινακοθήκη της Νέας Νότιας Ουαλίας είδα ψηλούς ευκαλύπτους και πουλιά να πετούν από το ένα δέντρο στο άλλο, ενώ πριν από την παράσταση «La Boheme» στην Οπερα του Σιδνεϊ ήπια υπέροχα κοκτέιλ με θέα το ηλιοβασίλεμα. «Πιστεύω πως η φυσική ομορφιά της χώρας αναδεικνύει την τέχνη» λέει ο σκηνοθέτης Νιλ Αρμφιλντ, που στο βιογραφικό του έχει συνεργασίες με την Κέιτ Μπλάνσετ και τον Τζέφρι Ρας, όταν ακόμα αυτοί έκαναν τα πρώτα τους βήματα στην υποκριτική. «Οταν μεγαλώνεις εδώ, είσαι περικυκλωμένος από θαυμάσια πράγματα που αλλάζουν με κάποιον τρόπο το είναι σου».

 Την τελευταία μου νύχτα στο Σίδνεϊ την πέρασα στους Βασιλικούς Βοτανικούς Κήπους. Οπως μαθαίνω, κάθε καλοκαίρι για δύο μήνες τοποθετούνται δεκάδες σειρές καθισμάτων – όπως στα στάδια – και προβάλλονται ταινίες με φόντο τα νυχτερινά φώτα του λιμανιού. Με τη γεύση του φρεσκοψημένου ψαριού στα χείλη, ήπια μια γουλιά λευκό κρασί και έπιασα μια θέση ανάμεσα στο πλήθος. Οσο νύχτωνε, η μουσική δυνάμωνε και κάλυπτε και τους τελευταίους ψιθύρους.

Κάθε ταινία θα έμοιαζε μαγική υπό αυτές τις ειδυλλιακές συνθήκες. «Χάρη στην τεχνολογία, ο κόσμος είναι πλέον  μια γειτονιά» μου λέει ο σεναριογράφος Λουκ Ντέιβις με αφορμή την ταινία «Tracks» (στην Ελλάδα θα προβάλλεται από τον ερχόμενο Ιούνιο). «Η Αυστραλία εξακολουθεί να είναι ένας τόπος απομονωμένος, επομένως ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε τη ζωή είναι διαφορετικός». Τα λόγια του διακόπτουν τις νυχτερίδες που στριγκλίζουν και χάνονται πάνω από το μαύρο του ωκεανού. «Δεν υπακούμε στους ίδιους κανόνες, ούτε βάζουμε τα ίδια σύνορα» καταλήγει.