Πωλούν στους πάγκους με τιμές σουπερμάρκετ

Οι τιμές που σε αρκετές περιπτώσεις φτάνουν να προσεγγίζουν αυτές των σουπερμάρκετ αλλά και η δυσκολία για τους καταναλωτές να ξεχωρίσουν τελικά ποιος είναι πραγματικός παραγωγός και ποιος όχι, είναι οι δύο μεγάλες πληγές των λαϊκών αγορών. Τα φαινόμενα των ψευτοπαραγωγών που παρεισφρέουν ανάμεσα στους πραγματικούς παραγωγούς αλλά και η διαμόρφωση των τιμών εμπόρων και αγροτών στα ίδια επίπεδα εκφυλίζουν έναν θεσμό που από τη δημιουργία του είχε σκοπό να αντιμετωπίσει την κερδοσκοπία των μεσαζόντων.

ΣΤΡΕΒΛΩΣΕΙΣ. Η έλλειψη ανταγωνισμού στους πάγκους παραγωγών και εμπόρων, όπου οι τιμές δεν διαφέρουν πολύ μεταξύ τους και προσεγγίζουν ακόμη και αυτές των σουπερμάρκετ, αλλά και οι ψευτοπαραγωγοί που διακινούν κάθε χρόνο μεγάλες ποσότητες οπωροκηπευτικών τις οποίες βαφτίζουν δικές τους, διαμορφώνοντας ένα υψηλότερο επίπεδο τιμών, συνθέτουν σήμερα τη μια όψη της λειτουργίας των λαϊκών αγορών, του βασικού καναλιού διανομής φρούτων και λαχανικών το οποίο επιλέγουν οι περισσότεροι καταναλωτές. Πρόκειται για στρεβλώσεις τις οποίες επιχειρεί να αντιμετωπίσει ο νέος νόμος για το υπαίθριο εμπόριο που ψηφίστηκε σε κλίμα έντονων αντιδράσεων και απεργιών από την πλευρά των παραγωγών και εμπόρων και με την κυβέρνηση να κάνει βήματα πίσω από τους αρχικούς σχεδιασμούς της όπως η μετάθεση για αργότερα στον χωροταξικό διαχωρισμό μεταξύ των δύο αυτών παραγόντων των λαϊκών αγορών.

 Σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, συγκρίνοντας τις τιμές λιανικής μεταξύ των καναλιών διανομής προκύπτουν περιπτώσεις κατά τις οποίες οι λαϊκές αγορές εμφανίζονται να έχουν ίδιες τιμές με τα σουπερμάρκετ. «Συγκρίνοντας τις λιανικές τιμές πώλησης οι λαϊκές αγορές εμφανίζονται φθηνότερες από τα σουπερμάρκετ. Αυτό όμως δεν ισχύει πάντα, ούτε για όλα τα προϊόντα», αναφέρει η έκθεση. Ως μία από τις βασικές αιτίες που προκαλεί το φαινόμενο αυτό είναι η ύπαρξη μεγάλου αριθμού εμπόρων που δραστηριοποιούνται παράλληλα με τους παραγωγούς. Είναι ενδεικτικό ότι οι δραστηριοποιούμενοι στις λαϊκές αγορές της Αττικής είναι συνήθως μισοί παραγωγοί και μισοί επαγγελματίες πωλητές.

Από την έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού (η οποία όμως λαμβάνει υπόψη της το προηγούμενο καθεστώς ΦΠΑ του 9%) προκύπτει ότι κατά μέσον όρο η τιμή παραγωγού αντιπροσωπεύει το 40% της τελικής τιμής εντός προϊόντος, η χονδρική το 21% (περιλαμβάνει ανάλογα με το προϊόν τη συσκευασία, την αποθήκευση, τη διακίνηση κ.τ.λ.), ενώ η λιανική το 28% αντίστοιχα και σε αυτό προστίθεται και ο ΦΠΑ. Δηλαδή για ένα προϊόν η τελική τιμή του οποίου είναι 1,25 ευρώ, τα 0,5 πάνε στον παραγωγό, τα 0,28 στον χονδρέμπορο, τα 0,35 στον λιανέμπορο και τέλος 0,12 ευρώ στο κράτος μέσω ΦΠΑ.

 Αυτό σημαίνει ότι σε μια λαϊκή αγορά η ψαλίδα των τιμών θα έπρεπε να είναι τουλάχιστον της τάξης του 21% ανάμεσα στους πάγκους εμπόρων και παραγωγών για ίδια προϊόντα, αφού στην περίπτωση των παραγωγών οι τιμές των προϊόντων δεν επιβαρύνονται με το ποσοστό που αντιστοιχεί στον χονδρέμπορο. Το ίδιο ισχύει όμως και στη σύγκριση με τα σουπερμάρκετ που προμηθεύονται τα οπωροκηπευτικά τους κυρίως από χονδρεμπόρους.

ΤΙΜΟΛΗΨΙΑ. Σύμφωνα με τιμοληψία στις 7 και στις 8 Μαΐου που πραγματοποίησαν «ΤΑ ΝΕΑ» σε λαϊκή αγορά της Αθήνας και σε δύο μεγάλες αλυσίδες σουπερμάρκετ, είναι ενδεικτικό ότι οι αποκλίσεις τιμών δεν ήταν οι αναμενόμενες. Τα μαρούλια το τεμάχιο πωλούνται προς 0,50 ευρώ στη λαϊκή αγορά και από 0,37 έως 0,49 στο σουπερμάρκετ, οι πατάτες από 0,50 και 0,49 ευρώ αντίστοιχα ενώ οι τομάτες από 0,60 έως 1,29 ευρώ στη λαϊκή και από 0,99 έως και 1,39 στα σουπερμάρκετ. Ιδια είναι η εικόνα και για άλλα προϊόντα.

Σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, παρά το γεγονός ότι οι λαϊκές αγορές εξακολουθούν να έχουν την πρώτη θέση στις προτιμήσεις των καταναλωτών με μερίδιο 58%, εντούτοις το ποσοστό αυτό φθίνει. Η μικρή απόκλιση τιμών εξαιτίας των στρεβλώσεων στην αγορά κάνει τον ρόλο των σουπερμάρκετ να ενισχύεται διαχρονικά στη λιανική πώληση οπωροκηπευτικών. Ηδη έχουν μερίδιο 32% ενώ τα παραδοσιακά οπωροπωλεία μόλις 10%. Χαρακτηριστικό ως προς την ενδυνάμωση των σουπερμάρκετ είναι ότι μέσα στην πενταετία 2005-2010 οι σχετικές πωλήσεις 8 μεγάλων αλυσίδων σημείωσαν αύξηση 58%.