Υπόθεση Τζέρι Ανταμς: Το μυστικό του Σχεδίου Μπέλφαστ

Ηταν μία δουλειά που πήρε χρόνο και διεξήχθη με πολύ κόπο. Οι ερευνητές ηχογραφούσαν προφορικές ιστορίες από πολλούς ηγέτες των πλευρών που εμπλέκονταν στην περίοδο των ταραχών στη Βόρεια Ιρλανδία. Και δεσμεύθηκαν απέναντί τους για απόλυτη εχεμύθεια, τουλάχιστον μέχρι να πεθάνουν.

Το πρόγραμμα πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου της Βοστώνης, το οποίο ιδρύθηκε στα μέσα του 1800 για να τεθεί στην υπηρεσία ενός αυξανόμενου πληθυσμού ιρλανδών καθολικών μεταναστών. Στόχος των ερευνητών ήταν να εξασφαλίσουν μια σαφή ιστορία γύρω από μία οξεία διαμάχη, για την οποία ο κόσμος ακόμη φοβάται να μιλήσει ανοιχτά.  

Οι δικαστικές αποφάσεις όμως υπονόμευσαν τις δεσμεύσεις για εμπιστευτικότητα, με αποτέλεσμα έγγραφα και ηχογραφημένα ντοκουμέντα να αποτελέσουν θησαυρό στα χέρια των βρετανών εισαγγελέων, να οδηγήσουν στη σύλληψη, αυτή την εβδομάδα, του Τζέρι Ανταμς και να πυροδοτήσουν έντονες διαφωνίες όσον αφορά την ακαδημαϊκή ελευθερία και τα όρια των εισαγγελικών Αρχών και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Βάσει εκείνων των συνεντεύξεων που ελήφθησαν στο πλαίσιο της έρευνας, ο Ανταμς – πρόεδρος του Σιν Φέιν, πρώην πολιτικού βραχίονα του IRA και τώρα εκ των ηγετικών κομμάτων της Βόρειας Ιρλανδίας – συνελήφθη την Τετάρτη προκειμένου να ανακριθεί για τη σχέση του στην απαγωγή μιας γυναίκας το 1972. Ο χρόνος της σύλληψης εγείρει υποψίες ανάμεσα στους υποστηρικτές του, καθώς ο Ανταμς αναμενόταν να λάβει σημαντικά ποσοστά στις εκλογές της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας.

Ο Ανταμς, ο οποίος παραδόθηκε μόνος του στις Αρχές, ανακρίνεται για ένα από τα πιο στυγερά εγκλήματα κατά τη διάρκεια της πολυετούς βίας στη Βόρεια Ιρλανδία: την απαγωγή και τη δολοφονία της Τζιν ΜακΚόνβιλ, μιας 37χρονης χήρας και μητέρας 10 παιδιών, η οποία – λανθασμένα – θεωρήθηκε πληροφοριοδότρια του βρετανικού στρατού. Η ΜακΚόνβιλ σύρθηκε έξω από το σπίτι της μπροστά στα έντρομα μάτια των παιδιών της. Οι απαγωγείς της δεν προσπάθησαν να κρύψουν την ταυτότητά τους. Το πτώμα της βρέθηκε το 2003. Ο ίδιος ο Ανταμς αρνείται κατηγορηματικά οποιαδήποτε συμμετοχή.

Οι ερευνητές – ο Εντ Μολόνεϊ, δημοσιογράφος που ζει στη Νέα Υόρκη, και ο Αντονι ΜακΙντάιρ, πρώην εθελοντής του IRA που ζει στην Ιρλανδία – διέκοψαν κάθε σχέση με το Κολέγιο της Βοστώνης. Υποστηρίζουν ότι το πανεπιστήμιο πούλησε τους ίδιους και τη δουλειά τους, το λεγόμενο Σχέδιο Μπέλφαστ. Συνολικά, είχαν ηχογραφήσει 26 συνεντεύξεις με πρώην μέλη του IRA και 20 με πρώην μέλη της παραστρατιωτικής οργάνωσης Δύναμη Εθελοντών του Ολστερ.

Δύο χρόνια μετά τον θάνατο του Μπρένταν Χιουζ (2008), πρώην μέλους του IRA και κάποτε στενού φίλου του Ανταμς, ο Μολόνεϊ εξέδωσε ένα βιβλίο και έκανε ένα ντοκιμαντέρ με τον τίτλο «Φωνές από τον τάφο», στο οποίο αφηγείται τις συνεντεύξεις με τον Χιουζ στο Κολέγιο της Βοστώνης. Περίπου την ίδια περίοδο η Ντόλορς Πράις, μέλος της «προσωρινής» πτέρυγας του IRA, δήλωσε στα ιρλανδικά μέσα ενημέρωσης όχι μόνο ότι είχε συμμετάσχει στο Σχέδιο Μπέλφαστ, αλλά ότι μαζί με τον Ανταμς εμπλέκονταν στην απαγωγή και στη δολοφονία της ΜακΚόνβιλ. Οι αποκαλύψεις αυτές οδήγησαν τα παιδιά της Μακ Κόνβιλ στην αστυνομία της Βόρειας Ιρλανδίας, η οποία με τη σειρά της επικοινώνησε με το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ. Βάσει συνθήκης, ΗΠΑ και Βρετανία υποχρεούνται να παράσχουν βοήθεια η μία στην άλλη σε ποινικές υποθέσεις. Πρώην αστυνομικοί και νομικοί επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει νομική προστασία για τα πανεπιστήμια, σύμφωνα με την αμερικανική νομοθεσία. Γερουσιαστής από τη Μασαχουσέτη εκείνη την περίοδο, ο νυν αμερικανός υπουργός Εξωτερικών είχε ζητήσει από την τότε υπουργό Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον να πιέσει τη Βρετανία να αποσύρει το αίτημα, υποστηρίζοντας ότι απειλούσε την ειρηνευτική διαδικασία και την ακαδημαϊκή ελευθερία. Η έκκλησή του έπεσε στο κενό.

Ισχυροί φίλοι
Δεν περίμενα να κατηγορηθεί ο Ανταμς για τη δολοφονία της ΜακΚόνβιλ. Εχει πολλούς ισχυρούς φίλους. Πιο πολύ ανησυχούσα για κατώτερα στελέχη που συνεργάστηκαν στο Σχέδιο Μπέλφαστ
Εντ Μολόνεϊ, δημοσιογράφος και ένας 
εκ των ερευνητών του Σχεδίου Μπέλφαστ

Παρατείνουν για 48 ώρες την κράτησή του
Οι αστυνομικές Αρχές της Βόρειας Ιρλανδίας ανακοίνωσαν αργά χθες το βράδυ ότι παρέτειναν για άλλες 48 ώρες την προσωρινή κράτηση του ηγέτη του Σιν Φέιν Τζέρι Ανταμς. Εκπρόσωπος της αστυνομίας δήλωσε ότι οι άνδρες της Υπηρεσίας Δίωξης Σοβαρών Εγκλημάτων της βορειοϊρλανδικής αστυνομίας (PSNI) έλαβαν την άδεια να συνεχίσουν την ανάκριση του 65χρονου Τζέρι Ανταμς, ο οποίος αρνείται κάθε ανάμειξη στο έγκλημα.