Σσσσς, οι εικόνες μιλούν

Η φωτογραφική διοργάνωση ολοκληρώνει την τριλογία της Χρόνος, Τόπος, Λόγος, δίνοντας βάρος στις λέξεις μέσα από χίλια έργα εκατό ελλήνων και ξένων φωτογράφων

Μια γυναίκα που κρατάει ένα βάζο με ένα κολίμπρι μπορεί να είναι μην είναι μια συνηθισμένη εικόνα, αλλά να εγκιβωτίζει δεκάδες έννοιες και μηνύματα. Το παράξενο πρότζεκτ της φωτογράφου Σάντρα Μίρεϊ, με τίτλο «Ατυχείς Γυναίκες» που συμμετέχει στη φετινή Photobiennale της Θεσσαλονίκης περιλαμβάνει την παραπάνω εικόνα σε ένα περιβάλλον που σχεδόν είναι θεατρικό και σε αυτό αποτυπώνεται η εγκατάλειψη και η μοναξιά – κυρίως μέσα από το βλέμμα της εικονιζόμενης.  

Αν η αποτύπωση ενός τόπου στη φωτογραφία είναι ευκολότερη έως και αυτονόητη, η αποτύπωση του Λόγου στην Εικόνα είναι μια πιο σύνθετη διαδικασία. Αλλες φορές, για παράδειγμα, οι εικόνες που συνδυάζονται με λέξεις δημιουργούν ένα τρίτο πράγμα: κάποιος βλέπει την εικόνα, διαβάζει το κείμενο και αντιλαμβάνεται όλο αυτό ως ένα σύνολο (έτσι μάλλον γίνεται με την προαναφερθείσα εικόνα της κοπέλας με το βάζο). Υπάρχουν βέβαια και οι περιπτώσεις έργων που κατασκευάστηκαν για να αφηγηθούν μια ιστορία. Εδώ ο δημιουργός αντί να γράψει, συνθέτει μια εικόνα και οι ιστορίες αυτές παραπέμπουν από ιστορίες ημερολογίου μέχρι αυτοβιογραφίες. Υπάρχουν βέβαια και οι εικόνες που ανατρέπουν κάθε φωτογραφική σύμβαση, το πραγματικό και το φανταστικό συγχέονται και άρα η ίδια έννοια της ανάγνωσης της πραγματικότητας εκ μέρους του θεατή – αναγνώστη.

Για παράδειγμα, έχει ενδιαφέρον η σκέψη της φωτογράφου Καρόλ Μπενιτά που επίσης συμμετέχει στη Photobiennale με τις «Φωτογραφικές Αναμνήσεις». Φυλλομετρώντας ένα οικογενειακό άλμπουμ, της γεννήθηκε η ιδέα να επαναπροσεγγίσει τη δική της σύγχρονη ταυτότητα. Διάλεξε λοιπόν στιγμές του παρελθόντος και τις επανερμήνευσε με έναν πρωτότυπο τρόπο: πρόσθεσε βελονιές, κεντήματα και χάντρες. «Οι δύο δραστηριότητες – ερμηνεία και κέντημα – συνενώνονται σε ένα είδος διαμάχης: το κέντημα είναι σημάδι καλής εκπαίδευσης και οι λέξεις που προφέρω δεν με παρουσιάζουν όπως αναμενόταν να είμαι: καλότροπο κορίτσι, συνετή σύζυγος και στοργική μητέρα. Σε κάθε βελονιά, κάνω μια τρύπα με τη βελόνα. Κάθε τέτοια κίνηση σημαίνει ότι καταδικάζω σε θάνατο τους δαίμονές μου. Είναι σαν εξορκισμός», σημειώνει η ίδια για το τρισδιάστατο έργο τέχνης όπου πάνω στη φωτογραφία χρησιμοποιεί την κόκκινη κλωστή, η οποία είναι ο ζωτικός της μίτος. Το κόκκινο, που είναι το χρώμα του βίαιου αισθήματος, του αίματος των εμμήνων, της σεξουαλικότητας και «οι χάντρες που προσθέτω, υπογραμμίζουν τη διακοσμητική πλευρά και δημιουργούν ένα χάσμα», συμπληρώνει η Καρόλ Μπενιτά, ενώ οι λέξεις που παρεισδύουν εδώ, λειτουργούν σαν κλειδί που ξεκλειδώνει το μυστήριο.

Αυτή ακριβώς η αλληλεπίδραση Λόγου και Εικόνας και βέβαια ο Λόγος, μπαίνουν στο επίκεντρο της τρίτης θεματικής της Photobiennale (προηγήθηκαν ο Χρόνος και ο Τόπος) που διοργανώνει τώρα το Μουσείο Φωτογραφίας της Θεσσαλονίκης με μια σειρά δράσεων και με χίλια έργα εκατό ελλήνων και διεθνών δημιουργών για τα μάτια ή τη σκέψη μας… μόνο.

INFO
Η φωτογραφική διοργάνωση ολοκληρώνει την τριλογία της Χρόνος, Τόπος, Λόγος, δίνοντας βάρος στις λέξεις μέσα από χίλια έργα εκατό ελλήνων και ξένων φωτογράφων