[Ανάλυση] Στα πρόθυρα νευρικής κρίσης

^«Τίνος είναι [χωρίς παρεξήγηση και μεταφορικά μιλώντας], γυναίκα, τα παιδιά;» Και ξαφνικά, ο Γιώργος Παπανδρέου ανακάλυψε/θυμήθηκε ότι είναι ΠαΣοΚ. Το περιγράφει μία ακόμη ανακοίνωση του πρώην πρωθυπουργού στο γνωστό μαχητικό ύφος Ελενόπουλου. Ο Παπανδρέου ήταν, είναι και θα είναι ΠαΣοΚ. Το ίδιο όμως αισθάνονται και άλλοι για λογαριασμό τους. Ακόμη χειρότερα: δεν αισθάνονται ότι, έτσι όπως χειρίζεται τα πράγματα ο Παπανδρέου, το ΠαΣοΚ που ήταν κάποτε και είναι – δεν είναι τώρα, θα συνεχίσει να είναι και τον Ιούνιο. Με απλά λόγια, δεν βλέπουν τον Γιώργο να βοηθάει με τη συμπεριφορά του – κάτι βολτίτσες στη ΔΗΜΑΡ και κάτι εκπληξούλες στη Βουλή – το Κίνημα εντός του οποίου αυτοτοποθετείται.

Στην πραγματικότητα ο καβγάς ή, τέλος πάντων, η δημόσια ανταλλαγή απόψεων ή ο διάλογος κωφών που έχει αρχίσει το τελευταίο δεκαήμερο στο ΠαΣοΚ απηχεί δύο μείζονα ζητήματα. Ζήτημα πρώτον: σε ποιον ανήκει το μαγαζί; Ζήτημα δεύτερον και συναφές: υπάρχουν παιδιά ενός κατώτερου Θεού στο ΠαΣοΚ; Είναι το νόημα – παρά την άτσαλη οξύτητά της – της παρέμβασης Κασσή. Ο Παπανδρέου ψηφίζει ή δεν ψηφίζει στη Βουλή, πατάει ή δεν πατάει στην Ελιά, παίζει ή δεν παίζει το παιχνίδι της Κεντροαριστεράς με άλλα κόμματα σε μια λογική που υποδηλώνει ότι έχει ιδιοκτησιακή σχέση με το ΠαΣοΚ. Μπορεί να άφησε την πρωθυπουργία και την προεδρία του Κινήματος προ διετίας, αλλά τώρα γύρισε από το εξωτερικό όπου έκανε διαλέξεις και ζητάει – περίπου – να ενεργοποιήσει το δικαίωμα της ιδιοκατοίκησης. Μόνο που όλοι αυτοί που συνέδεσαν – όχι μόνο την πολιτική τους διαδρομή αλλά – τη ζωή τους με το ΠαΣοΚ δεν αισθάνονται ενοικιαστές.

Ο Παπανδρέου θυμήθηκε ότι είναι σοσιαλιστής τώρα που δεν είναι στο Μαξίμου ώστε να κάνει ένα διάγγελμα τον μήνα και να εξαγγέλλει νέα μέτρα. Πήγε στο Μνημόνιο και έφερε το ΔΝΤ στη χώρα χωρίς να δείχνει – ακόμη και τώρα – ότι αντιλαμβανόταν τις συνέπειες. Με τον ίδιο τρόπο, συμπεριφέρεται στο ΠαΣοΚ σαν να μην υπάρχουν οι άλλοι και σαν να μην έχει να δώσει λογαριασμό σε κανέναν.

Μόνο που το 2014 δεν είναι το 2004 – για λόγους που δεν χρειάζεται να τους εξηγήσει κανείς αναλυτικά. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο τρόπος με τον οποίο ο Κώστας Σημίτης παρέδωσε την εξουσία στον Γιώργο Παπανδρέου εκείνη τη χρονιά μετέτρεψε το ΠαΣοΚ σε αρχηγικό κόμμα – και μάλιστα με τρόπο που δεν ήταν ούτε καν επί Ανδρέα. Ούτε μπορεί κανείς να παραγνωρίσει ότι ο Βαγγέλης Βενιζέλος πολιτεύεται ως αρχηγός με ακριβώς αυτό το μοντέλο τηρώντας ένα minimum προσχημάτων και κατεβάζοντας ένα ευρωψηφοδέλτιο ανταμοιβής κολλητών, θαυμαστριών και μοιρολογιστρών της Χαριλάου Τρικούπη. Το μοντέλο αυτό ηγεσίας δεν είναι άσχετο με το γεγονός ότι το ΠαΣοΚ είναι κόμμα στα πρόθυρα νευρικής κρίσης. Είναι επίσης προφανές ότι ένα τέτοιο ψυχολογικό περιβάλλον δεν είναι κατάλληλο για αρχηγικές συμπεριφορές πρώην αρχηγών που βρίσκονται σε πολιτική αφασία.

Το πρόχειρο συμπέρασμα μιας εβδομάδας με πολύ πασοκικό παρασκήνιο είναι ότι ο Παπανδρέου δεν έχει απέναντί του τον Βενιζέλο. Το πρόβλημά του είναι η σχέση του με ό,τι αυτοπροσδιορίζεται ακόμη ως ΠαΣοΚ, μια σχέση που δεν είναι αυτονόητη πλέον.