Γυναικείο ραπ ενάντια στους Ταλιμπάν

Σε ένα κράτος όπου μέχρι πρόσφατα απαγορευόταν στις γυναίκες να τραγουδούν, τρεις νεαρές αφγανές μέσα από  χιπ – χοπ στίχους τα βάζουν με τον φονταμενταλισμό

Με αργά βήματα ανεβαίνει τη σκάλα που οδηγεί στη σκηνή λίγο πριν ανάψουν οι προβολείς. Φορά στενό ροζ παντελόνι, φούτερ με κουκούλα και ένα τζόκεϊ βαλμένο στραβά, υποταγμένο κι αυτό στους κανόνες του χιπ – χοπ. Τα σκούρα χαρακτηριστικά του προσώπου της φωτίζονται από το φούξια κραγιόν της. Οταν πέφτει η μουσική, αρχίζει να τραγουδάει: «Το τραγούδι μου αυτή τη φορά είναι η ιστορία μιας γυναίκας, μιας Αφγανής στην πατρίδα της. Για πόσο ακόμα θα πρέπει να είμαι σκλάβα της τυραννίας; Γιατί θέλουν να είμαστε λιγότερες από τους άνδρες;». Το κοινό που ακούει το ραπάρισμά της την κοιτάζει με καχυποψία. Λίγοι μόνο χειροκροτούν επιβραβεύοντας την προσπάθειά της.

Αλλωστε, μπροστά τους δεν έχουν μια καλλιτέχνιδα με παγκόσμια εμβέλεια, όπως η Ριάνα ή η Τζένιφερ Λόπεζ (που είναι τα ινδάλματά της), αλλά την Παραντάιζ Σουρούρι, μία από τις πρώτες Αφγανές που βρήκαν στη ραπ ένα μέσο καταγγελίας των διακρίσεων εις βάρος τους από το απολυταρχικό καθεστώς της χώρας τους. Στο Αφγανιστάν, η σύνθεση και μόνο μουσικής θεωρείται γεγονός ριζοσπαστικό. Με την πολιτική σκηνή του κράτους να μονοπωλείται τις τελευταίες δεκαετίες από ακραία θεοκρατικά στοιχεία και ξένες δυνάμεις, η μουσική υπόκειτο σε λογοκρισία. Οι Ταλιμπάν είχαν απαγορεύσει στις γυναίκες να χορεύουν και να τραγουδούν, ενώ στα στρατόπεδα των προσφύγων στο Ιράν και το Πακιστάν η μουσική δεν ήταν καλοδεχούμενη, με σκοπό να διατηρούνται όσοι είχαν καταφύγει εκεί σε κατάσταση συνεχούς θρήνου.

Τα βιώματά της από αυτές τις περιόδους περιγράφει και η 30χρονη Παραντάιζ στους στίχους της. Επέστρεψε στην πατρίδα της πέρυσι από το Τατζικιστάν, στο οποίο έζησε από την εφηβεία της με τους γονείς της προκειμένου να αποφύγουν τη βία των Ταλιμπάν. Δουλεύοντας σε καφετερίες και εστιατόρια, κατάφερνε να βγάζει κάποια χρήματα ώστε να μπορεί να ηχογραφεί τα τραγούδια της. Με την επιστροφή της, η πραγματικότητα, που κάθε άλλο παρά εύκολη είναι για τις γυναίκες και δη τις καλλιτέχνιδες, την προσγείωσε απότομα. «Είναι επικίνδυνα για μας γιατί είμαστε τραγουδίστριες, ελεύθερες και ανοιχτόμυαλες και οι άνδρες δεν μπορούν να το καταλάβουν» λέει μιλώντας στην εφημερίδα «Ουάσιγκτον Ποστ». Πέρυσι, στη Χεράτ, μια πόλη κοντά στα σύνορα με το Ιράν, της επιτέθηκαν πέντε άτομα κάποιο βράδυ ενώ επέστρεφε σπίτι της με τον σύντροφό της. Ακόμα και στην πρωτεύουσα Καμπούλ την παρενοχλούν συνεχώς ενώ περπατάει στον δρόμο ή παίρνει το λεωφορείο. «Είναι τόσο δύσκολο. Το μυαλό των Αφγανών δεν είναι έτοιμο να δεχτεί τα κορίτσια ή τις γυναίκες που τραγουδούν δημόσια. Οι άνθρωποι απλά με προσβάλλουν και μου λένε ότι είμαι κακιά» αναφέρει.

Στην ανασφάλεια που διακατέχει τις γυναίκες στο αραβικό αυτό κράτος στέκεται και η Ραμίκα Κχαμπάρι, μία από τις νεότερες εκπροσώπους της αφγανικής χιπ – χοπ μουσικής σκηνής. «Στο πανεπιστήμιο και στη γειτονιά μου πρέπει να καλύπτω το πρόσωπό μου για να αποφεύγω τις προσβολές» δηλώνει στην εφημερίδα «Ελ Παΐς». Στα 19 της χρόνια, θεωρείται μια από τις πιο προνομιούχες καλλιτέχνιδες, αφού προέρχεται από οικογένεια μαέστρων που υποστήριξαν από την πρώτη στιγμή την ενασχόλησή της με τη μουσική. Τη ραπ την ανακάλυψε στο Διαδίκτυο, αλλά κοντά της ήρθε έπειτα από την παρότρυνση μιας αυστραλιανής ερμηνεύτριας που μίλησε στο Τμήμα Μουσικής του Πανεπιστημίου της Καμπούλ, όπου φοιτά.

Το τελευταίο της τραγούδι «Doghtar afghan» («Αφγανή κοπέλα») καταγγέλλει την καταπίεση των γυναικών και τις προσβολές που υφίστανται. Και το κάνει στη γλώσσα της. «Αρχισα να ραπάρω σε ένα μείγμα αγγλικών και νταρί (περσική διάλεκτος), πέρασα στο να τραγουδάω μόνο στα νταρί και τώρα θέλω να γράψω στίχους και στα παστούν, ώστε να απευθυνθώ σε όσους περισσότερους γίνεται».

Τα νταρί επιλέγει για να τραγουδάει και η πρώτη αφγανή ράπερ, η Σουσάν Φιρόζ, που πέταξε την μπούργκα για να πιάσει το μικρόφωνο και να αφηγηθεί τις ιστορίες της από τους καταυλισμούς προσφύγων όπου μεγάλωσε. Η 25χρονη ζει στη Νότια Καμπούλ και κάνει τα πρώτα της βήματα ώστε να γίνει γνωστή. Το πρωί τρέχει στα γυρίσματα των σαπουνόπερων όπου συμμετέχει και το βράδυ γράφει στίχους σε έναν παλιό υπολογιστή που της έχουν χαρίσει. Ο πατέρας της εγκατέλειψε τη δουλειά του ως πωλητής σε κατάστημα ηλεκτρικών προκειμένου να γίνει σωματοφύλακάς της έπειτα από τις δολοφονικές απειλές που δέχθηκε. Η ίδια δεν το βάζει κάτω και δεν βλέπει τον εαυτό της ως επαναστάτρια. Ισχυρίζεται πως είναι απλώς μια κοπέλα που προσπαθεί να ρίξει φως σε θέματα όπως η φτώχεια, οι πρόσφυγες, τα δικαιώματα των γυναικών και οι επιπτώσεις του πολέμου.