Συναγερμός για την ελονοσία και τον ιό του Δυτικού Νείλου

Επέλαση των κουνουπιών αναμένεται φέτος στη χώρα μας, καθώς ο ήπιος χειμώνας και οι πολλές βροχές δημιούργησαν τις κατάλληλες συνθήκες για την αναπαραγωγή τους.

Δύο ημέρες πριν από την Παγκόσμια Ημέρα Υγείας (7 Απριλίου), η οποία φέτος είναι αφιερωμένη στα νοσήματα που μεταδίδονται από τους «διαβιβαστές» (έτσι αποκαλούνται τα έντομα που μεταδίδουν ασθένειες), οι ειδικοί επισημαίνουν ότι βρίσκονται σε επιφυλακή.

«Φέτος έχουμε τις ιδανικές συνθήκες για ανάπτυξη των κουνουπιών», λέει στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής Χρήστος Χατζηχριστοδούλου, επιστημονικός υπεύθυνος Επιδημιολογικής Επιτήρησης στο Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ) και συντονιστής του προγράμματος για τον Δυτικό Νείλο και την ελονοσία MalWest. «Ο ήπιος χειμώνας επέτρεψε τη διαχείμαση των κουνουπιών, δηλαδή την επιβίωση πολλών από αυτά, ενώ οι πολλές βροχές αύξησαν τα ενδιαιτήματά τους, δηλαδή τους τόπους αναπαραγωγής τους. Ο συνδυασμός αυτός σημαίνει ότι πιθανώς θα έχουμε πάρα πολλά κουνούπια φέτος και ορατός είναι ο κίνδυνος να δούμε νέα κρούσματα νοσημάτων όπως η ελονοσία και η λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου. Είμαστε λοιπόν σε αυξημένη επιτήρηση, για να ληφθούν εγκαίρως τα απαιτούμενα προληπτικά μέτρα».

Οι ανησυχίες των ειδικών δεν είναι αβάσιμες, καθώς τα νοσήματα που μεταδίδονται από τα κουνούπια δείχνουν να εξαπλώνονται στη χώρα μας. «Την τελευταία τετραετία υπήρξαν στην Ελλάδα εξάρσεις κρουσμάτων λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου, ενώ σε μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας έχει αναδειχθεί η ελονοσία, με την επανεμφάνιση εγχώριων κρουσμάτων κάθε έτος από το 2009 και μετά» λέει η κυρία Δανάη Περβανίδου, από το Γραφείο Νοσημάτων που Μεταδίδονται με Διαβιβαστές του ΚΕΕΛΠΝΟ.

Επιπλέον, «κάθε χρόνο έχουμε και κρούσματα λεϊσμανίασης, η οποία μεταδίδεται από τις σκνίπες. Επειδή, εξάλλου, σε διάφορες περιοχές της χώρας υπάρχει και ο κατάλληλος διαβιβαστής-κουνούπι που μεταδίδει τον δάγκειο πυρετό (σ.σ.: είναι το κουνούπι-τίγρης), δυνητικά υπάρχει και η πιθανότητα μετάδοσης αυτού του νοσήματος, εάν μολυνθεί ο διαβιβαστής από εισαγόμενο κρούσμα της νόσου».

Εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα

Σύμφωνα με τους ειδικούς, η επανεμφάνιση και η διασπορά του ιού του Δυτικού Νείλου επί τέσσερις συνεχόμενες χρονιές υποδηλώνει την εγκατάσταση του ιού στην Ελλάδα και έτσι αναμένεται η κυκλοφορία του να συνεχιστεί.  Την περίοδο 2010-2013 δηλώθηκαν στο ΚΕΕΛΠΝΟ συνολικά 609 κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου, με τους 432 από τους ασθενείς να εκδηλώνουν συμπτώματα προσβολής και στο κεντρικό νευρικό σύστημα (εγκέφαλος και νωτιαίος μυελός) και τους 70 να χάνουν τελικά τη ζωή τους.

Τον ιό μεταδίδει κυρίως το κοινό κουνούπι, το οποίο με τη σειρά του έχει μολυνθεί από άρρωστα πτηνά. Σχεδόν 80% των ανθρώπων που μολύνονται από τον ιό δεν εκδηλώνουν συμπτώματα, ενώ δύο στους δέκα έχουν ήπια νόσο και λιγότεροι από 1% (συνήθως μεγάλης ηλικίας άτομα) σοβαρή νόσο, που προκαλεί εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα.

Τα συμπτώματα της σοβαρής νόσου συμπεριλαμβάνουν πονοκέφαλο, υψηλό πυρετό, δυσκαμψία του αυχένα, απάθεια, αποπροσανατολισμό, κώμα, τρόμο (τρέμουλο), σπασμούς, μυϊκή αδυναμία και παράλυση.

Αντίστοιχα, η ήπια νόσος προκαλεί πυρετό, πονοκέφαλο, αδυναμία, πόνο σε μυς και αρθρώσεις, εμέτους και μερικές φορές εξανθήματα (στον κορμό) και διόγκωση των λεμφαδένων.

Η ελονοσία

Την περίοδο 1975-2008 η χώρα μας θεωρούνταν «ελεύθερη από ελονοσία», διότι δεν υπήρχαν περιστατικά με ενδείξεις «εγχώριας μετάδοσης», δηλαδή κρούσματα μόλυνσης από το υπαίτιο παράσιτο εντός Ελλάδας.

Από το 2009 όμως καταγράφονται κάθε χρόνο περιστατικά εγχώριας μετάδοσης, με την πλειονότητα να εντοπίζονται στον Δήμο Ευρώτα Λακωνίας. Συνολικά, την περίοδο 2009-2013 καταγράφηκαν 76 κρούσματα με εγχώρια μετάδοση τα οποία αφορούσαν κατοίκους πολλών περιοχών, όπως η Λακωνία, η Εύβοια, η Λάρισα, η Αττική κ.ά.

Η ελονοσία είναι μία σοβαρή ασθένεια που έχει ως κύρια συμπτώματα υψηλό πυρετό με ρίγη, εφίδρωση, κεφαλαλγία, μυαλγία και γενική αδιαθεσία. Ο πυρετός εμφανίζεται κάθε δεύτερη (τριταίος) ή κάθε τρίτη ημέρα (τεταρταίος). Μπορεί επίσης να προκαλέσει ναυτία, διάρροια και έμετο. Χωρίς θεραπεία και στις σοβαρές μορφές μπορεί να παρουσιαστούν νευρολογικά συμπτώματα και νεφρική ή αναπνευστική ανεπάρκεια. Ο ασθενής μπορεί επίσης να υποτροπιάσει σε διάστημα μηνών από το πρώτο επεισόδιο έως και αρκετών ετών.

Η λεϊσμανίαση

Η λεϊσμανίαση οφείλεται σε παράσιτο που μεταδίδουν οι σκνίπες.  Οι πιο κοινές μορφές είναι η σπλαγχνική (κάλα-αζάρ), η δερματική και η βλεννογονοδερματική λεϊσμανίαση.

Η πιο σοβαρή είναι η σπλαγχνική που προσβάλλει πολλά εσωτερικά όργανα (συνήθως τον σπλήνα, το ήπαρ και τον μυελό των οστών) και μπορεί να είναι θανατηφόρος εάν δεν θεραπευθεί. Υπάρχουν και ασυμπτωματικές μορφές. Η νόσος χαρακτηρίζεται από πυρετό, απώλεια βάρους, διόγκωση ήπατος, σπλήνα και λεμφαδένων, αναιμία ή/και πτώση του αριθμού των αιμοπεταλίων και των λευκών αιμοσφαιρίων.

Η δερματική λεϊσμανίαση είναι η πιο συχνή και λιγότερο σοβαρή μορφή της νόσου. Προκαλεί κυρίως δερματικά έλκη (πληγές).

Η κύρια μορφή λεϊσμανίασης στη χώρα μας είναι η σπλαγχνική μορφή (30-70 κρούσματα τον χρόνο) που απαντάται σχεδόν σε όλα τα γεωγραφικά διαμερίσματα.