Φίδια και… σαύρες σε θολό πλάνο

Μπορεί ένα χρυσαυγίτικο βίντεο να κλονίσει το αφήγημα της πολιτικής σταθερότητας και της επιστροφής στην οικονομική ομαλότητα, με το οποίο η κυβέρνηση φιλοδοξούσε να φτάσει ώς τις διπλές κάλπες του Μαΐου; Κάποιοι επιχειρούν ήδη να εκμεταλλευθούν τον σάλο για να πλήξουν το δίδυμο Αντώνη Σαμαρά – Βαγγέλη Βενιζέλου

Η Ελλάδα θα επανέλθει στις αγορές. Και μάλιστα σύντομα. Το επιβεβαίωσε και ο Βαγγέλης Βενιζέλος μετά τη συνάντηση της Παρασκευής με τον Πρωθυπουργό. Το πότε όμως θα επανέλθει η πολιτική σταθερότητα είναι κάτι που κανείς αυτή τη στιγμή δεν μπορεί να το βεβαιώσει. Η συνομιλία Μπαλτάκου – Κασιδιάρη ήταν ένα ψηφιακό πέταγμα πεταλούδας στο γραφείο του γενικού γραμματέα της Κυβέρνησης που προκάλεσε σεισμό στο πολιτικό σύστημα. Τίποτε δεν έχει μείνει στη θέση του. Και τίποτε δεν θα ξαναβρεθεί στην ίδια θέση, αφού έχουν απελευθερωθεί ποικίλες και συχνά αντικρουόμενες δυνάμεις. Φάνηκε και από τις αντιδράσεις που ήρθαν τόσο από τη συμπολίτευση όσο και από την αντιπολίτευση.

Ας τα πάρουμε από την αρχή: τίνος πρόβλημα είναι ο Τάκης Μπαλτάκος; Ασφαλώς και είναι πρόβλημα του Πρωθυπουργού. Ο Αντώνης Σαμαράς δέχεται τη γνωστή κριτική ότι ενίοτε η «ανθρωπομετρία» του πάσχει. Κοινώς, δεν επιλέγει πάντα τα σωστά πρόσωπα για τις σωστές θέσεις. Ο Μπαλτάκος ήταν γνωστή ποσότητα στη συντηρητική παράταξη. Οταν εξελέγη αρχηγός ο Σαμαράς, του είχε ζητηθεί κάποια στιγμή να μην πηγαίνει στη Ρηγίλλης. Εγκαταστάθηκε αλλού, με αποτέλεσμα να σχολιάσει κάποιος στον στενό πυρήνα του νέου προέδρου της ΝΔ: «Εμείς είμαστε η Ουάσιγκτον και αυτός η Μόσχα». Το καλαμπούρι είχε να κάνει με τον ιδεολογικό δογματισμό του Μπαλτάκου: το λιγότερο που μπορούσε κανείς να πει είναι ότι ήταν σκληρός δεξιός.

Αργότερα όμως το απαγορευτικό χαλάρωσε. Ο Μπαλτάκος είχε οργανική σχέση με τους σαμαρικούς, ενώ είχε παίξει ρόλο και ως ιμάντας μηνυμάτων του Σαμαρά με το καραμανλαίικο τα πέτρινα χρόνια. Φυσικά, ελέω και της παλιάς τους γνωριμίας, ο Σαμαράς είχε απευθείας επαφή με τον Καραμανλή και βλέπονταν κιόλας. Οι πιο ψαγμένοι στην κυβέρνηση, ειδικά την περίοδο 2005-2008, θεωρούσαν ότι ο Σαμαράς επηρέαζε τον τότε πρωθυπουργό στα οικονομικά, έχοντας άλλη άποψη από τη γραμμή Αλογοσκούφη.

Αλλά αυτές είναι παλιές ιστορίες που μπορεί να μην ενδιαφέρουν πλέον κανέναν. Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι η συστημικότητα του Μπαλτάκου στο πλαίσιο της ελληνικής Δεξιάς. Οσο κι αν ο πρώην γραμματέας της Κυβέρνησης χαρακτηρίζεται ως «free lancer» – δηλαδή ως άνθρωπος που συχνά έπαιρνε μόνος του πρωτοβουλίες και έτσι μεγάλωνε τον ρόλο του – δεν υπάρχει αμφιβολία ότι δεν είναι κάποιος με αμιγή αναφορά στον πυρήνα των σαμαρικών -όπως, ας πούμε, ο Φαήλος Κρανιδιώτης που το ΠαΣοΚ ζητεί τώρα να μην είναι στο ευρωψηφοδέλτιο. Η διασύνδεση με τους καραμανλικούς σημαίνει ότι πρόβλημα με τον Μπαλτάκο έχει η ΝΔ συνολικά. Εξού και οι γλώσσες είναι συγκρατημένες.

Επίσης, πάντα με την επιφύλαξη ότι η κασετοπειρατία των χρυσαυγιτών στη Βουλή είναι αμφιλεγόμενη, υπάρχει το ενδεχόμενο «πρόβλημα Μπαλτάκου» να έχουν και κάποιοι καραμανλικοί με επιφυλάξεις για τους χειρισμούς της κυβέρνησης Σαμαρά στο θέμα της Χρυσής Αυγής. Γιατί υπήρχαν και άλλοι που μιλούσαν – ή μάλλον που δεν αρνούνται να μιλήσουν – με τη Χρυσή Αυγή και είχαν άποψη για τα νομικά και τα διαδικαστικά του περασμένου Σεπτεμβρίου.

Επιστρέφοντας, πάντως, στον Σαμαρά, υπάρχουν δύο πτυχές. Η μία, που την αναφέραμε, είναι της ανθρωπομετρίας. Η άλλη έχει να κάνει με την ουσία των λόγων του Μπαλτάκου. Αυτή απλώς επιβεβαιώνει ότι η αντιμετώπιση της Χρυσής Αυγής ήταν προσωπική επιλογή του Πρωθυπουργού και διεκπεραιώθηκε από δύο υπουργούς, τον Νίκο Δένδια πρωτίστως και τον Χαράλαμπο Αθανασίου δευτερευόντως. Το ότι υπήρχαν αντιστάσεις μεταξύ άλλων ανθρώπων του Πρωθυπουργού απλώς επαληθεύει τις πληροφορίες για την αποφασιστικότητα του Σαμαρά. Τα λεγόμενα Μπαλτάκου τελικά απλώς χαρακτηρίζουν τον ίδιο, ή μάλλον είναι ένα είδος «αβάσταχτης ελαφρότητας του είναι», με όρους Κούντερα. Από την άποψη αυτή, ο Μπαλτάκος δεν δημιουργεί πρόβλημα εικόνας. Πρόκειται για κάτι που θα ξεπεραστεί τις επόμενες ημέρες ή το πολύ μέχρι το Πάσχα. Είναι επίσης κάτι που δεν αλλάζει την ατζέντα της πολιτικής ζωής – και αυτή επικεντρώνεται στην οικονομία.

Παρ’ όλα αυτά, το πράγμα δεν είναι τόσο απλό. Μέχρι να πάει ο Βαγγέλης Βενιζέλος στη συνάντηση με τον Πρωθυπουργό την Παρασκευή το πρωί δεν υπήρχε σαφής εικόνα αν η κυβέρνηση θα σήκωνε το γάντι της πρόκλησης του ΣΥΡΙΖΑ για συζήτηση προ ημερησίας διατάξεως για το θέμα Μπαλτάκου. Με την έννοια ότι υπήρχε ο πειρασμός το θέμα να πάει στις ελληνικές καλένδες – δηλαδή να μην προσδιοριστεί σε άμεσο χρονικό διάστημα. Αυτό τη στιγμή που παράγοντες της πολιτικής ζωής και υπουργοί, όλοι φίλα προσκείμενοι στο Μέγαρο Μαξίμου, επέμεναν ότι «το θέμα Μπαλτάκου πρέπει να εκκαθαρισθεί πολιτικά για να πάμε στις εκλογές». Αυτό είχε διπλή ανάγνωση. Από τη μια μεριά να μπει δίλημμα στον ΣΥΡΙΖΑ αν είναι υπέρ ή κατά της δικαστικής αντιμετώπισης της Χρυσής Αυγής. Δηλαδή αν συμμετέχει στην προσπάθεια των δημοκρατικών δυνάμεων για κάθαρση από την Ακρα Δεξιά. Και αυτό γιατί η στοχοποίηση των Δένδια και Αθανασίου θεωρήθηκε ένα ακόμη λάθος της Κουμουνδούρου. Από την άλλη, να υποχρεωθεί ο Ηλίας Κασιδιάρης και η ΧΑ είτε να βγάλουν στο μεταξύ στον αφρό ό,τι άλλο οπτικοακουστικό υλικό έχουν – ώστε να τελειώνει αυτή η ιστορία – ή να το καταστρέψουν. Πάντως η αποτροπή περαιτέρω δημοσιοποίησης υποκλοπών δεν θεωρείται εφικτή «όταν μπορείς να ανεβάσεις κάτι στο Διαδίκτυο μέσω Ρωσίας ή Βουλγαρίας…».

Βγαίνοντας από τη συνάντηση με τον Σαμαρά, ο Βενιζέλος είπε ότι βεβαίως και θα γίνει η προ ημερησίας. Αυτό καθάρισε λίγο την εικόνα από τη σκόνη που είχαν σηκώσει οι αντιδράσεις στο ΠαΣοΚ για την υπόθεση Μπαλτάκου. Αν ο Νίκος Ανδρουλάκης είναι, όπως λένε στη Χαριλάου Τρικούπη, «και υποψήφιος ευρωβουλευτής εκτός από γραμματέας» – άρα έχει ανάγκη να κάνει θόρυβο. Και αν το ΠαΣοΚ μπήκε σε μια λογική ρυμουλκού που θέλει να τραβήξει την κυβέρνηση σε μια αντιχρυσαυγίτικη λογική με επαναφορά του θέματος του αντιρατσιστικού νόμου και άλλα τινά, δεν ισχύει το ίδιο για την περίπτωση Παπανδρέου, αλλά και για διάφορες δηλώσεις διαφόρων πρώην. Οι μεν πρώην είναι, όπως λέει υπουργός της κυβέρνησης, «τα σαλιγκάρια που βγήκαν με την πρώτη βροχή». Ο δε Παπανδρέου είναι φανερό ότι εφεξής δεν θα χάσει καμία ευκαιρία να διαφοροποιηθεί από τον Βενιζέλο και την κυβέρνηση.

Γιατί έτσι ο Γιώργος; Οι εκτιμήσεις διίστανται.

Στη Χαριλάου Τρικούπη λένε ότι ο πρώην πρωθυπουργός έχει αποφασίσει να ανατρέψει τον Βενιζέλο μετά τις εκλογές, κάτι που σημαίνει ότι πρέπει με κάθε τρόπο να τον αμφισβητήσει τώρα. Επιμένουν ότι στην κίνηση αυτή οι καταγεγραμμένοι ως παπανδρεϊκοί βουλευτές δεν ακολουθούν. Και ότι ο Παπανδρέου δουλεύει πλέον με έναν σκληρό πυρήνα συνεργατών και εξωκοινοβουλευτικών πιστών του.

Αντιθέτως, στην κυβέρνηση θεωρούν ότι ο Παπανδρέου έχει πιεστεί πάρα πολύ από τον Βενιζέλο – με τους υπαινιγμούς για αυτά που έχουν τα ντοσιέ των ορκωτών λογιστών από τον έλεγχο στα οικονομικά της Χαριλάου Τρικούπη και άλλα τινά. Οτι αυτό αντί να ηρεμεί τον πρώην πρωθυπουργό σε μια φάση που η συμπολίτευση χρειάζεται μόνο ερείσματα, τον ερεθίζει. Και ότι ο Παπανδρέου έχει βγει στο ξέφωτο, διαπραγματευόμενος πολιτικά τον εαυτό του: Ή θα υπάρξει μια διευθέτηση με την κυβέρνηση ή ο πρώην πρωθυπουργός μπορεί να αναζητήσει ισορροπίες με άλλα κόμματα ή πολιτικά κέντρα. Εχει επισημανθεί, ας πούμε, η παρουσία της Μαριλένας Κοππά στη ΔΗΜΑΡ. «Ο Παπανδρέου ψηφίζει Κουβέλη», λέγεται χαρακτηριστικά, όχι με την έννοια ότι θα αλλάξει κόμμα αλλά ότι δεν θέλει να πάει καλά ο Βενιζέλος ούτε τώρα ούτε τον Μάιο.

Η ανάγνωση αυτή πήγε να δει τον Μπαλτάκο ως πρόβλημα Βενιζέλου. Οχι, προς Θεού, με την έννοια ότι συνδέονται. Αλλά γιατί ο Βενιζέλος βάλλεται μέσα στο κόμμα του. Οταν η κυβέρνηση φταρνίζεται το ΠαΣοΚ παθαίνει πνευμονία. Ας πούμε, στην ψηφοφορία της περασμένης Κυριακής ήταν το ΠαΣοΚ που είχε δύο μείζονες διαφοροποιήσεις. Αντίστοιχα, το ατύχημα με τον γενικό γραμματέα της Κυβέρνησης προκάλεσε αυτομάτως μια εικόνα γενικευμένης αναταραχής στο ΠαΣοΚ με βολές προς το Μαξίμου. Δηλαδή μια εικόνα αποσταθεροποίησης.

Μπορεί ο Βενιζέλος να τα μαζέψει όλα αυτά;  Ή τελικά τα προβλήματα τύπου Μπαλτάκου ανακυκλώνονται ως δικά του προβλήματα – με την έννοια ότι παίρνουν αφορμή διάφοροι στο ΠαΣοΚ να δείξουν ανυπακοή – και γυρίζουν πίσω χειρότερα; Σύμφωνα με την ερμηνεία αυτή, δεν στηρίζει ο Βενιζέλος τον Σαμαρά αλλά ο Σαμαράς τον Βενιζέλο. Οταν όμως αυτό γίνεται για ένα πρόβλημα που έχει προκύψει μέσα στο σαμαραίικο, αντιλαμβάνεται κανείς ότι δημιουργούνται προϋποθέσεις για αστάθεια. Ολα αυτά ενώ υπάρχει ένα αντικυβερνητικό τόξο, μια ετερόκλητη συμμαχία όπου άλλοι είναι εναντίον του Σαμαρά, άλλοι εναντίον του Βενιζέλου και άλλοι εναντίον και των δύο.

Πέρα από τον ΣΥΡΙΖΑ υπάρχει, ας πούμε, η ΔΗΜΑΡ, που βλέπει στην υπόθεση Μπαλτάκου έναν τρόπο να δικαιολογήσει την – αποτυχημένη κατά τα άλλα – έξοδο από την κυβέρνηση τον περασμένο Ιούνιο στη λογική «πώς να συνεργαστούμε με αυτούς; Ιδού τι τραβούσαμε…». Οι συνωμοσιολόγοι επιμένουν να βλέπουν ώσμωση του κόμματος Κουβέλη με γνωστό πολιτικό κέντρο με το οποίο συνδέθηκε από την εποχή του Δήμου Αθηναίων και ο Νικήτας Κακλαμάνης. Είναι η λογική των εκλεκτικών συγγενειών. Δεν είναι κάτι που αποδεικνύεται – αλλά το περί αλλαγής πρωθυπουργού σενάριο παραπέμπει σε συγκεκριμένη κατεύθυνση. Οπως πάντα, η πολιτική είναι πεδίο εύφορο σε πάσης φύσεως σπερμολογίες. Αλλά, όπως γραφικά λέγεται, «το ότι είσαι παρανοϊκός δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν εκεί έξω και διάφοροι που περιμένουν να σου την πέσουν». Εν πολλοίς, το ατύχημα Μπαλτάκου πάνε να το εκμεταλλευθούν διάφοροι που είναι στη γωνία.

Ολα αυτά – όπως και η κρίση της ΕΡΤ τον περασμένο Ιούνιο – έφεραν πιο κοντά τον Σαμαρά και τον Βενιζέλο. Ο πρόεδρος του ΠαΣοΚ «καθάρισε» για την κυβέρνηση στη Βουλή την περασμένη Κυριακή. Είναι, άλλωστε, στο στοιχείο του εκεί. Δεν είχε κανένα πρόβλημα να δοθεί μάχη σε προ ημερησίας συζήτηση στη Βουλή για τον Μπαλτάκο. Ως γνωστόν, ο Βενιζέλος αποδίδει καλύτερα αντεπιτιθέμενος. Και αποδίδει τέλεια σε δημόσιο περιβάλλον – όταν είναι οξύς αλλά δεν εκτρέπεται. Η πρόθεση του προέδρου του ΠαΣοΚ να επιτεθεί στον ΣΥΡΙΖΑ έχει καταγραφεί σε ουκ ολίγες πρόσφατες κομματικές συσκέψεις. Ο κίνδυνος είναι ότι ο μεν Βενιζέλος κινείται με ασφάλεια στο πεδίο της πολιτικής αντιπαράθεσης, το ΠαΣοΚ όμως είναι ναρκοπέδιο – και όχι μόνο λόγω του Παπανδρέου. Οι συσκέψεις παράγουν μόνο γκρίνια των στελεχών, που δυσφορούν μετά κατ’ ιδίαν για την περιαυτολογία του προέδρου του ΠαΣοΚ και τις αφηγήσεις από τις εμπειρίες του στην Ευρώπη. «Μας έχει ζαλίσει με την κρίση στο Μαλί και με το αν έκατσε δίπλα στον Σόιμπλε» είναι η επωδός.

Από την άλλη πλευρά του λόφου, δηλαδή στο Μαξίμου, υπάρχει ο κίνδυνος να παραπατήσει η κυβέρνηση. Τι θα γίνει αν ο Κασιδιάρης, ας πούμε, δεν προφυλακιστεί διότι η στιχομυθία Μπαλτάκου έχει τρομάξει τους δικαστές; Τι θα γίνει αν το κλίμα αυτό γενικευθεί και ο Αρειος Πάγος δεν θέσει εκτός εκλογών τη Χρυσή Αυγή, όπως πιθανολογείται από τους γνώστες ότι θα γίνει εν όψει της 25ης Μαΐου; Διότι η πιο νηφάλια ερμηνεία της ενεργοποίησης Κασιδιάρη δεν είναι «ότι θέλει να γλιτώσει ο ίδιος τα σίδερα», αλλά ότι θέλει να κρατήσει τη ΧΑ στην πολιτική. Μέχρι τώρα η ΧΑ ήταν ένα βήμα πριν από το λουκέτο.

Το χειρότερο είναι ότι όλα αυτά τελούν υπό την αίρεση των διπλών εκλογών του Μαΐου. Η ετερόκλητη συμμαχία αντιπάλων των Σαμαρά και Βενιζέλου θα επιδιώξει να κρατήσει ζωντανή την υπόθεση Μπαλτάκου ώς τις κάλπες. Ο στόχος είναι ένα κακό εκλογικό αποτέλεσμα για το ΠαΣοΚ ή τη ΝΔ ή για αμφότερα τα κόμματα, που να καταστήσει τους αρχηγούς τους ευάλωτους για τα περαιτέρω. Με άλλα λόγια, τα παιχνίδια της εξουσίας και η πολιτική αστάθεια έρχονται να μολύνουν το αρτεσιανό φρέαρ της οικονομίας πάνω που αυτό είχε αρχίσει ξανά να λειτουργεί. Μιλώντας για νερό, είναι, σε πρώτη δημοσκοπική εκτίμηση, Το Ποτάμι που φαίνεται να κερδίζει από την ιστορία Μπαλτάκου, αφού αυτή έρχεται να επιβεβαιώσει την εικόνα ότι πίσω από τη βιτρίνα του κατεστημένου συστήματος συμβαίνουν πολλά και διάφορα.