Ελληνικές ιδέες, παγκόσμια κόμικς στο Comicodom 2014

Το καλό με το Comicdom δεν είναι μόνο ότι επιβιώνει σε μια χώρα που είδε αρκετά από τα σχετικά περιοδικά και φεστιβάλ («Βαβέλ», «9» «mov.» κ.λπ.) να κλείνουν ή να αναστέλλουν τη λειτουργία τους. Το καλό είναι ότι έπειτα από οκτώ διοργανώσεις, που ξεκίνησαν με 2.500 θεατές και πέρυσι ξεπέρασαν τους 10.000, μπορεί πλέον στην έκθεσή του λ.χ., που αποτελεί και τον πυρήνα του, αντί για κάτι εξειδικευμένο να παρουσιάσει μέρος του χρυσού νήματος που ενώνει τα κόμικς όλης της Γης. «Θέλαμε μια έκθεση με δημιουργίες από όλο τον κόσμο» λέει ο Ηλίας Κατιρτζιγιανόγλου, δημιουργός ο ίδιος και ιδρυτικό μέλος του πόρταλ και των εκδόσεων Comicdom. «Υπάρχουν χώρες με παραγωγή άγνωστη ακόμα και στους μυημένους, όπως η Λετονία η Κίνα, η Παραγουάη, η Καμπότζη. Οπως και η Ελλάδα, σχεδόν όλες διαθέτουν σκηνές, δεν νομίζω όμως ότι έχουν εθνικά χαρακτηριστικά. Τα κόμικς είναι γλώσσα παγκόσμια».

Η ελληνική παραγωγή κόμικς πλέον σχεδόν συντονίζεται με το φεστιβάλ Comicdom σε ποσοστό 80%. Ετσι, ο μοναδικός σήμερα πόλος επικέντρωσης των εκδοτών έχει φέτος κάμποσους νέους τίτλους να φιλοξενήσει. Η Jemma Press θα φέρει μεταξύ άλλων το 3ο τεύχος του αντιφασιστικού κόμικ ιστορικής φαντασίας «Homo» του Δημήτρη Καμένου, το 3ο επίσης μέρος του προϊστορικού αλλά οικείου κόσμου των «UGH» διά χειρός Σπύρου Δερβενιώτη, το τελευταίο σουρεαλιστικό «Κουλούρι» του Tomek ή την πολυαναμενόμενη συλλογή με όλα τα στριπ της σειράς «Κουραφέλκυθρα» του Αντώνη Βαβαγιάννη. Η 9η Διάσταση θα φέρει τον «Δεξιοτέχνη» ή τη «Σκόνη του Επισκέπτη». Η Giganto θα έχει το «Melody» του Ηλία Κυριαζή (ο οποίος θα κουβαλά στις αποσκευές του και την πετυχημένη αυτοέκδοση «Elysium Online») ή το «Doe» του J.B. Son. Οι εκδόσεις του ίδιου του Comicdom θα περιλαμβάνουν το πολυσυζητημένο «Η Παναγιά η Χελιδονού» της Μαργκερίτ Γιουρσενάρ σε διασκευή Γιώργου Τσιαμάντα ή την «Αγρύπνια», σε σχέδια του Αρη Λάμπου και σενάριο του Κατιρζιγιανόγλου. Και έχουμε ήδη αδικήσει πολλά.
«Δημιουργικά υπάρχει έξαρση» λέει ο Λευτέρης Σταυριανός των εκδόσεων Jemma και του ομώνυμου «κομικσάδικου» στον Πειραιά. «Η κρίση μοιάζει να τρέφει τους δημιουργούς, αισθητικά προσεγγίζουμε το ευρωπαϊκό ύφος, ενώ πια υπάρχουν πολλά αναγνωρίσιμα στυλ». Υστερα από δουλειές όπως το «Logicomix» ή το «Ρεμπέτικο», εξηγεί, πρώην ανυποψίαστοι πελάτες του λένε «πω, πω, νόμιζα ότι ήταν μόνο για υπερήρωες». Φυσικά, ενώ υπάρχουν ακόμα όσοι «προτιμούν να αγοράσουν κόμικς παρά τροφή», αυξάνονται και οι άνεργοι. Ο ίδιος από εκεί που είχε ένα κατάστημα στον Πειραιά και ένα στην Καλλιθέα, έκλεισε το δεύτερο. Πόνεσε η επιλογή; «Ε, πώς δεν πόνεσε» απαντά.
Ο Ηλίας, από τη μεριά του, τονίζει ότι οι έλληνες κομίστες πλαγιοκοπούνται κι από τη μείωση σε δουλειές εικονογραφήσεων, που κάποτε ενίσχυαν το πενιχρό εισόδημά τους. Μόνο κάποιοι λίγοι, καλοί ή τυχεροί που εκδίδουν στο εξωτερικό, είναι σε καλύτερη κατάσταση. Ποιοτικά, πάντως, το επίπεδο είναι πολύ καλό και «κάποιες δημιουργικές αγκυλώσεις του παρελθόντος, όπως η αυτοαναφορικότητα, εγκαταλείπονται». Ενεκα της κρίσης, βέβαια, τα πράγματα δυσκολεύουν για τις εκδοτικές. «Παρ’ όλα αυτά», καταλήγει, «οι λίγες που δραστηριοποιούνται, ειδικά σε ό,τι έρχεται από το εξωτερικό, δείχνουν μεγάλη τόλμη».

Είναι μερικοί από τους λόγους που οδηγούν αρκετούς νέους δημιουργούς ή αναγνώστες στο γλυκό περιθώριο της πλέον όχι εντελώς περιθωριακής ένατης τέχνης: στην αυτοέκδοση ή στα φανζίν. Μοιάζει μάλιστα ενισχυμένη η κατηγορία, τουλάχιστον δεδομένου ότι οι θέσεις τους φέτος καλύφθηκαν δύο εβδομάδες πριν από την έναρξη της διοργάνωσης.

Οι ερασιτεχνικές εκδόσεις, βέβαια, είναι ένα μόνο από τα αμέτρητα καλούδια του φεστιβάλ. Να πούμε για το πρόγραμμα που περιλαμβάνει από συζητήσεις για την ανωτερότητα της Marvel ή της DC μέχρι παλιά ταινιάκια του Μίκι Μάους; Να πούμε για τα παιδικά εργαστήρια υπό την επίβλεψη του Μιχάλη Διαλυνά, ο οποίος θα διαθέτει και λίγα αντίτυπα του πρώτου τόμου του«Amala’s Blade» που κυκλοφόρησε η αμερικανική Dark Horse; Για τα μοναδικά ελληνικά βραβεία κόμικς που σχεδόν κυριαρχούνται από το «Elysium Online» του Κυριαζή ή το «Homo» του Καμένου; Για το παζάρι εκδοτικών και καταστημάτων; Ή για τον διαγωνισμό cosplay, όπου οι διαγωνιζόμενοι ντύνονται σαν τον αγαπημένο τους ήρωα της ποπ κουλτούρας και από πέρυσι αναδεικνύει και τον έλληνα εκπρόσωπο στον αντίστοιχο ευρωπαϊκό;

Να τα πούμε, γιατί ακόμα και σε μια χώρα που έχει σοβαρότερα προβλήματα να λύσει, η παγκόσμια γλώσσα των κόμικς που λέγαμε, πεδίο ελεύθερης έκφρασης χωρίς σοβαροφάνειες, ένα σπρώξιμο το χρειάζεται. «Αν με ρωτούσατε πριν από δύο χρόνια τι θα γίνει με το φεστιβάλ», λέει ο Ηλίας, «μπορεί να απαντούσα ότι είναι δύσκολα τα πράγματα. Τα ελληνικά κόμικς όμως, παρά τις αντιξοότητες, αντέχουν. Εύχομαι μόνο όταν κουραστούμε εμείς – γιατί δέκα χρόνια τώρα τρέχουμε το φεστιβάλ εθελοντικά – να βρεθούν κι άλλοι να το συνεχίσουν και να γίνουν κι άλλες διοργανώσεις». «Προ καιρού μου τηλεφώνησαν από την πρεσβεία της Αργεντινής», θυμάται ο Λευτέρης της Jemma Press, «για να μάθουν πώς τα πάει η ελληνική έκδοση του “El Eternauta”. Ρώτησαν με ενδιαφέρον, γιατί αυτό το κόμικ ανήκει στην πολιτισμική τους κληρονομιά. Φαντάζεστε να γινόταν κάτι αντίστοιχο από μια ελληνική πρεσβεία; Προς το παρόν, ακούγεται ως επιστημονική φαντασία».

* Το 9ο Φεστιβάλ Κόμικς Cocicdom Con πραγματοποιείται από τσήμερα έως τις 6 Απριλίου στην Ελληνοαμερικανική Ενωση (Μασσαλίας 22, Κολωνάκι)