Mε το δάκτυλο στη σκανδάλη

Τον Φεβρουάριο του 1945, οι ηγέτες των ΗΠΑ, της Βρετανίας και της Σοβιετικής Ενωσης συγκεντρώθηκαν στη Γιάλτα της Κριμαίας με στόχο να καθορίσουν το μέλλον της Ευρώπης – και όχι μόνο – μετά τον όλεθρο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Καθισμένοι γύρω από ένα τραπέζι, ο Στάλιν και ο Ρούζβελτ άκουγαν με προσοχή τον Τσόρτσιλ να τους μιλά για την περίπτωση της Πολωνίας. «Ο Πάπας θα ήταν εντελώς αντίθετος σε μια Πολωνία δίχως ελεύθερη κυβέρνηση» είπε ο βρετανός πρωθυπουργός, αναμένοντας την αντίδραση του Στάλιν. Ο σοβιετικός δικτάτορας, διηγήθηκε ο Ρούζβελτ, στηριζόταν με τον αγκώνα στο μπράτσο της πολυθρόνας του, ενώ με το άλλο χέρι ίσιωνε το μουστάκι του, όταν ξαφνικά ανασηκώθηκε και είπε: «Και πόσες στρατιές έχει ο Πάπας;». Εκείνη τη στιγμή, σύμφωνα με τον Ρούζβελτ, «καταλάβαμε ότι θα πρέπει πάντα να διαθέτουμε μια ανώτερη δύναμη από εκείνη του Ανατολικού Μπλοκ, της Ρωσίας και της Κίνας».

Η πρώτη μάχη του Ψυχρού Πολέμου δόθηκε στη στρογγυλή τράπεζα της Διάσκεψης της Γιάλτας, στα παράλια της Κριμαίας. Σήμερα, 69 χρόνια μετά, στην ίδια περιοχή, οι Ρώσοι από τη μια πλευρά και η Δύση από την άλλη έχουν αρχίσει ήδη να γράφουν την πρώτη σελίδα ενός νέου Ψυχρού Πολέμου. Επίσημα οι ΗΠΑ σ’ αυτόν τον πόλεμο του αμοιβαίου φόβου που διήρκεσε περισσότερο από τέσσερις δεκαετίες εισήλθαν τον Μάρτιο του 1947, όταν ο πρόεδρος Χάρι Τρούμαν τόνισε, μιλώντας στο Κογκρέσο, ότι οι ΗΠΑ πλέον δεν θα έμεναν αμέτοχες σε περίπτωση που απειλούνταν η κυριαρχία των ελεύθερων λαών. Καθώς ο Τρούμαν παρουσίαζε το περίφημο δόγμα του, θέτοντας τις βάσεις για την ανάπτυξη του διεθνιστικού παρεμβατισμού ως κατευθυντήριας γραμμής της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Μακάρθι εξαπέλυε το κυνήγι των κομμουνιστικών μαγισσών.

Η ΚΟΥΒΑ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΙΧΟΣ. Τα πρώτα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου σημαδεύτηκαν από γεγονότα όπως η κούρσα των πυρηνικών εξοπλισμών και ο πόλεμος της Κορέας. Το 1953 ο Τρούμαν παρέδωσε τη θέση του στον Ντουάιτ «Αϊκ» Αϊζενχάουερ, ο οποίος εμφανιζόταν έτοιμος να εργαστεί υπέρ της ειρήνης την ώρα που ο Χρουστσόφ προχωρούσε στην αποσταλινοποίηση της ΕΣΣΔ. Οι δύο άνδρες συναντήθηκαν πρώτη φορά το 1955 στη Γενεύη, ενώ το 1959 ο Χρουστσόφ έγινε ο πρώτος σοβιετικός ηγέτης που επισκέφτηκε τις ΗΠΑ.

Ωστόσο, το χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών συνέχισε να βαθαίνει, με αποτέλεσμα τρία χρόνια μετά οι δύο υπερδυνάμεις να φτάσουν στα πρόθυρα ενός πυρηνικού πολέμου. Ο Τζον Κένεντι, παρότι αρχικά αποπειράθηκε να προσεγγίσει τη Μόσχα, κατέληξε να συγκρούεται μαζί της περισσότερο από κάθε άλλον αμερικανό ηγέτη. Η σκληρή αντιπαράθεση Κένεντι και Χρουστσόφ ξεκίνησε με την αποτυχημένη Διάσκεψη Κορυφής της Βιέννης και κορυφώθηκε με την ανέγερση του Τείχους του Βερολίνου και την κρίση της Κούβας το 1962. Τον επόμενο χρόνο ο Κένεντι δολοφονήθηκε και το 1964 ο Χρουστσόφ καθαιρέθηκε.

Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΡΑΞΗ. Ακολούθησαν ο Μπρέζνιεφ και ο Τζόνσον, ο πόλεμος του Βιετνάμ και οι πρώτες Συνομιλίες για τη Μείωση των Στρατηγικών Οπλων (SALT I) μεταξύ του Μπρέζνιεφ και του Νίξον, οι οποίες συνεχίστηκαν από τον Τζέραλντ Φορντ και ολοκληρώθηκαν από τον Τζίμι Κάρτερ με την υπογραφή του SALT II το 1979.

Οκτώ χρόνια μετά, το 1987, ο τελευταίος ηγέτης της Σοβιετικής Ενωσης Μιχαήλ Γκορμπατσόφ συνυπέγραψε με τον Ρόναλντ Ρίγκαν τη συμφωνία καταστροφής των πυρηνικών πυραύλων μέσου βεληνεκούς (INF), η οποία αποτέλεσε το ουσιαστικό τέλος του Πολέμου.

Το 1991 ο Τζορτζ Μπους και ο Γκορμπατσόφ επισφράγισαν τον τερματισμό της πολυετούς αντιπαράθεσης μέσω της υπογραφής της πρώτης Συνθήκης για τη Μείωση των Στρατηγικών Οπλων (START I), ενώ το 1993 ο Τζορτζ Μπους και ο Μπορίς Γέλτσιν από τη μεριά της Ρωσίας υπέγραψαν το START II, συμφωνία η οποία το 2002 αντικαταστάθηκε από τη Συνθήκη Μείωσης των Στρατηγικών Επιθετικών Οπλων (SORT) που υπέγραψαν ο Τζορτζ Μπους υιός και ο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Σήμερα, ο ρώσος πρόεδρος είναι αδιαμφισβήτητος πρωταγωνιστής αυτής της αναπάντεχης αρχής ενός νέου Ψυχρού Πολέμου.  

«Να αποσυρθούν τα ρωσικά στρατεύματα από τα σύνορα της Ουκρανίας»
Ο Μπαράκ Ομπάμα κάλεσε χθες τη Ρωσία να αποσύρει τα στρατεύματά της από τα σύνορα της Ουκρανίας και να αρχίσει συνομιλίες με στόχο την αποκλιμάκωση της κρίσης στην περιοχή. Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο CBS, ο αμερικανός πρόεδρος υπογράμμισε ότι οι κινήσεις των ρωσικών στρατευμάτων μπορεί να αποτελούν απλώς μια προσπάθεια εκφοβισμού της νέας κυβέρνησης του Κιέβου, χωρίς να αποκλείεται ωστόσο το ενδεχόμενο να προοιωνίζονται νέες ρωσικές στρατιωτικές ενέργειες. «Αυτές οι κινήσεις δεν είναι κάτι που θα έκανε η Ρωσία φυσιολογικά. Οι Ρώσοι μπορεί να έχουν και άλλα σχέδια» είπε ο πρόεδρος των ΗΠΑ.