Οι μαύρες τρύπες των συστημάτων

Η μάχη των λόμπι έχει φέρει στην επιφάνεια ενδιαφέροντα στοιχεία για την αποτελεσματικότητα των συστημάτων σήμανσης. Οπως, για παράδειγμα, ένα σημείωμα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων της συνθήκης για τους ελέγχους στα προϊόντα καπνού το 2010. Σε αυτό περιλαμβάνονται οι αναλύσεις και οι αξιολογήσεις του συστήματος της SICPA, το οποίο εφαρμόζεται στη Βραζιλία και στην Τουρκία, καθώς και του Codentify που εφαρμόζεται σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Οσον αφορά τη σήμανση της SICPA, αναφέρεται ότι για «να ικανοποιηθούν οι προϋποθέσεις που τίθενται για ένα διεθνές σύστημα παρακολούθησης και εντοπισμού για προϊόντα καπνού, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν τα ακόλουθα ζητήματα που χαρακτηρίζουν το σύστημα». Ανάμεσα στα τέσσερα ζητήματα που τίθενται ως προβληματικά, ιδιαίτερης σημασίας θεωρείται ότι η παρακολούθηση των πακέτων δεν γίνεται σε όλα τα στάδια της αλυσίδας εφοδιασμού των τσιγάρων, ενώ αναφερόταν ότι δεν χρησιμοποιούνται διεθνή στάνταρ όσον αφορά την κλάση σειριοποίησης και την ανταλλαγή δεδομένων. Επίσης ότι το σύστημα εφαρμόζεται μόνο στα πακέτα και όχι σε παλέτες, κούτες κ.λπ.

Ο ΣΑΛΟΣ. Το συγκεκριμένο έγγραφο του ΠΟΥ προκάλεσε αναστάτωση στη γειτονική Αλβανία, η οποία έχει συνάψει πολυετές συμβόλαιο με τη SICPA για ένα σύγχρονο σύστημα πάταξης της λαθρεμπορίας των τσιγάρων. Συγκεκριμένα, μέλος του Βαλκανικού Δικτύου Ερευνητών Δημοσιογράφων (BIRN) με έδρα την Αλβανία τον Οκτώβριο του 2010 αποκάλυψε ότι το εν λόγω έγγραφο του ΠΟΥ, που θεωρείτο εμπιστευτικό εκείνη την περίοδο, χαρακτήριζε το σύστημα εντοπισμού και παρακολούθησης της SICPA μη συμβατό με διεθνή πρότυπα και τόνιζε: «Επειτα από εξέταση προκύπτει ότι το σύστημα καλύπτει μόνο μερικές πτυχές της πιστοποίησης».

Στην έρευνα του BIRN επισημαινόταν ότι μελέτη του Τμήματος Εσόδων της Πολιτείας της Ιντιάνα, που εξέτασε προσφορά της εταιρείας το 2009, έδειξε ότι η σήμανση της SICPA μπορεί να πλαστογραφηθεί, καθώς και ότι «μέσα σε έναν μήνα από την εφαρμογή του προγράμματος στην Καλιφόρνια, η αμερικανική Υπηρεσία Αλκοόλ, Καπνού και Πυροβόλων Οπλων εντόπισε περιπτώσεις πλαστογράφησης σε ολόκληρη την πολιτεία». Στην ίδια μελέτη αναφερόταν πως τα έσοδα στην πολιτεία της Καλιφόρνιας αυξήθηκαν κατά 0,5% το 2005 και το 2006 έπειτα από την εφαρμογή του συστήματος και άλλων μέτρων, ωστόσο, το 2007 και το 2008 σημείωσαν πτώση της τάξης του 6,8% λόγω της συνεχιζόμενης διακίνησης λαθραίων προϊόντων.

Αντίστοιχα για το Codentify στο έγγραφο του ΠΟΥ αναφερόταν πως η παρακολούθηση δεν λαμβάνει πάντα χώρα μέχρι και τον δεύτερο ή τον τρίτο αγοραστή στην αλυσίδα εφοδιασμού. «Ενώ η παρακολούθηση πακέτων ήδη πραγματοποιείται σε πιλοτικές αγορές, η Philip Morris International εστιάζει πρωταρχικά στον εντοπισμό των μεγάλων κιβωτίων» στα οποία περιέχονται πακέτα τσιγάρων, επισημαινόταν το 2010 στο σημείωμα του Οργανισμού.

Οσον αφορά τα διεθνή στάνταρ, το συγκεκριμένο σύστημα φαινόταν ότι πληρούσε τις προϋποθέσεις. Από τα πρακτικά συνάντησης που πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο μεταξύ εκπροσώπων των καπνοβιομηχανιών και μελών της αρμόδιας Επιτροπής της Κομισιόν που εξετάζει τα προϊόντα καπνού, αναφέρθηκε από τους πρώτους ότι είναι υπέρ των μέτρων εντοπισμού και παρακολούθησης, αλλά ανησυχούν ότι το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής τους είναι μη ρεαλιστικό, ειδικά όσον αφορά τα στάδια που θα καλύπτονται στην αλυσίδα εφοδιασμού των τσιγάρων. Ερωτώμενοι οι εκπρόσωποι σε ποιον βαθμό το Codentify συμμορφώνεται με το άρθρο 14 περί παρακολούθησης και εντοπισμού στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων για τη νέα οδηγία τον προηγούμενο Δεκέμβριο, εκείνοι απάντησαν ότι είναι δυνατό να υπάρξει πλήρης συμμόρφωση, αλλά θα χρειαστεί περισσότερος χρόνος. Σε γραπτό υπόμνημά τους οι καπνοβιομηχανίες ανέφεραν ότι θα χρειαστούν έξι χρόνια από την ημέρα που θα εγκριθούν οι εκτελεστικές πράξεις για την εφαρμογή της.

Τα αποτελέσματα
Τα έσοδα στην Πολιτεία της Καλιφόρνιας αυξήθηκαν κατά 0,5% το 2005 και το 2006 έπειτα από την εφαρμογή του συστήματος εντοπισμού των πακέτων, ωστόσο, το 2007 και το 2008 σημείωσαν πτώση της τάξης του 6,8%