Ευρωπαϊκό πλαφόν στις πλαστικές σακούλες

To 2012 εθελοντές είχαν μαζέψει από τις ελληνικές ακτές 3.961 πλαστικές σακούλες. Αλλά και το 2011 η αποκομιδή στο πλαίσιο της παγκόσμιας εκστρατείας εθελοντικού καθαρισμού ακτών – την οποία συντονίζει στην Ελλάδα η Ελληνική Eνωση Προστασίας Θαλάσσιου Περιβάλλοντος (HELMEPA) – ήταν επίσης μεγάλη: συγκεντρώθηκαν 6.350 πλαστικές σακούλες.

Εδώ και χρόνια έχει επισημανθεί από τους επιστήμονες ότι οι σακούλες που καταλήγουν σε στεριά και θάλασσα αποτελούν θανάσιμη παγίδα για θαλάσσια θηλαστικά, πουλιά και ψάρια και περνούν στην τροφική αλυσίδα. Βλάπτουν και την τσέπη μας αφού το κόστος τους είναι ενσωματωμένο στην τιμή των προϊόντων. Εντούτοις η χρήση τους από τους πολίτες εξακολουθεί να είναι διαδεδομένη. Εκτιμάται πως 60.000 τόνοι πλαστικών, ανάμεσά τους και σακούλες, φθάνουν κάθε χρόνο στις ελληνικές χωματερές.  

Χθες ωστόσο – και επειδή το πρόβλημα με τις πλαστικές σακούλες είναι πανευρωπαϊκό – το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε ύστερα από ψηφοφορία (σε ειδική συνεδρία της Επιτροπής Περιβάλλοντος) να προχωρήσει στη θέσπιση μέτρων και να θέσει συγκεκριμένους στόχους σε κάθε χώρα ώστε να περιοριστεί η χρήση τής πολύ λεπτής πλαστικής σακούλας (που έχει πάχος μικρότερο από 50 μικρά): η συγκεκριμένη χρησιμοποιείται μόνο μία φορά και βλάπτει περισσότερο.

Υπολογίζεται πως κάθε χρόνο περισσότερα από 8 δισεκατομμύρια πλαστικές σακούλες στην Ευρώπη καταλήγουν στα σκουπίδια. Το 2010 διατέθηκαν στην αγορά της ΕΕ 98,6 δισεκατομμύρια πλαστικές σακούλες, ενώ πάνω από 80 εκατομμύρια πλαστικών πλέουν στον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό Ωκεανό.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ενωσης, στην Ελλάδα χρησιμοποιούμε κατά μέσο όρο πάνω από 240 πλαστικές σακούλες ανά άτομο ετησίως όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 198 σακούλες. Χειρότερες επιδόσεις έχουν οι Πολωνοί και οι Σλοβάκοι, με 466 σακούλες τον χρόνο ο καθένας. Στην ΕΕ των 28 όμως υπάρχουν και πολίτες όπως οι Δανοί και οι Φινλανδοί που καταναλώνουν μόλις 4 πλαστικές σακούλες τον χρόνο. Σ’ αυτές τις χώρες μάλιστα είναι πολύ υψηλή η χρήση της σακούλας πολλαπλής χρήσης, όπως η πάνινη.

ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ. «Σε χώρες όπως η Δανία, η χρήση της πλαστικής σακούλας είναι πολύ μικρή διότι εκεί έχουν ληφθεί μέτρα για να αποτρέπεται η χρήση της. Ο πολίτης πληρώνει για να χρησιμοποιήσει τη σακούλα» τονίζει στα «ΝΕΑ» ο Αχιλλέας Πληθάρας, υπεύθυνος εκστρατειών από την περιβαλλοντική οργάνωση WWF Eλλάς. Και συνεχίζει: «Αντίθετα στην Ελλάδα δεν έχει γίνει κάτι προς την κατεύθυνση του περιορισμού της χρήσης της, ούτε υπάρχει κάποιο τέλος για την αγορά της». Σε λιγοστά σουπερμάρκετ χρεώνεται η χρήση τής πλαστικής σακούλας ή προσφέρεται κίνητρο για να χρησιμοποιείται άλλο είδος. Οπως προσθέτει, η Ελλάδα θα πρέπει να ακολουθήσει το παράδειγμα άλλων χωρών και να μεριμνήσει για τον περιορισμό της πλαστικής σακούλας. «Το πρώτο πράγμα που θα πρέπει να γίνει είναι μια εκστρατεία ενημέρωσης των πολιτών. Ετσι θα γίνει αντιληπτό ότι ο περιορισμός της σακούλας είναι προς όφελος και του περιβάλλοντος και του τουρισμού. Επειτα θα μπορούσε να υπάρξει και θεσμοθέτηση μέτρων».

Στο ίδιο μήκος κύματος ο ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πράσινων Νίκος Χρυσόγελος – ο οποίος πριν από λίγες ημέρες είχε συνδιοργανώσει ημερίδα για το θέμα – τονίζει πως είναι απαραίτητο «να υπάρξει στη χώρα μας νομοθετική ρύθμιση για τη μείωση και τη σταδιακή κατάργηση της πλαστικής σακούλας αλλά και συντονισμός όλων των φορέων». Ο καταναλωτής, σημειώνει, δεν έχει καταλάβει ότι στην τιμή ενός προϊόντος που αγοράζει είναι ενσωματωμένο και το κόστος της σακούλας. Δεν γνωρίζει δηλαδή ότι πληρώνει και τη σακούλα.

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΟΣΤΟΣ. Οι επιπτώσεις από τη χρήση της πλαστικής σακούλας στο περιβάλλον είναι μεγάλες. Οπως επισημαίνει ο κ. Πληθάρας, «για την κατασκευή της απαιτούνται πολλοί φυσικοί πόροι. Ακόμη, δεν πρέπει να ξεχνάμε, λέει, ότι οι πλαστικές σακούλες που καταλήγουν στη θάλασσα εγκυμονούν κινδύνους για θαλάσσια θηλαστικά και πουλιά. Θαλάσσιες χελώνες μπερδεύουν τις σακούλες με τροφή και τις καταπίνουν. Το ίδιο συμβαίνει και με τα πουλιά». Επίσης, κατά την κατασκευή της σακούλας απελευθερώνονται ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα.

Ο κ. Χρυσόγελος από την πλευρά του επισημαίνει ότι το κόστος της πλαστικής σακούλας είναι πολύ υψηλό. Σε μια μικρή βιολογική αγορά της Αθήνας είχε υπολογίσει ότι οι παραγωγοί χρειάζονταν συνολικά να διαθέσουν 30.000 ευρώ ετησίως για πλαστικές σακούλες. Στο παρελθόν ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Σουπερμάρκετ Ελλάδας είχε υπολογίσει πως αν σταματούσε η διάθεση της πλαστικής σακούλας – η τιμή της οποίας είναι ενσωματωμένη στα προϊόντα -, ο λογαριασμός στο ταμείο θα μειωνόταν κατά 0,3%.