Αμαρτωλές ΜΚΟ: 15 φορές πάνω πληρώσαμε τις νάρκες

Σε μελέτη του επιστημονικού συνεργάτη του London Schoole of Ecomomics (LSE) Μάθιου Μπόλτον και του ερευνητή ειδικού σε θέματα οργανωμένου εγκλήματος στα Βαλκάνια Χιου Γκρίφιθς, οι οποίοι παρείχαν στοιχεία στα «ΝΕΑ» για τις δραστηριότητες των ομάδων αποναρκοθέτησης στη Βοσνία, φαίνεται ότι το 2003 το μέσο κόστος για την εκκαθάριση ενός τετραγωνικού μέτρου σε ναρκοπέδιο στη Βοσνία διαμορφωνόταν σε 2,29 δολάρια. Συγκεκριμένα, όταν η εκκαθάριση γινόταν από ιδιωτική επιχείρηση το μέσο κόστος ήταν 1,61 δολάρια, από μη κυβερνητική οργάνωση 2,25 δολάρια και από κρατική υπηρεσία 2,82 δολάρια.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που γνωστοποίησε στα «ΝΕΑ» το Κέντρο Δράσης για τις Νάρκες στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, η οργάνωση του κ. Τζεβελέκου άρχισε το 2003 να επιχειρεί αποναρκοθετήσεις πεδίων έκτασης 23.500 τ.μ. στο Μπρτσκο και άλλων 32.000 τ.μ. στην ευρύτερη περιοχή του Σαράγεβο – στο σύνολο 55.500 τ.μ. Τα κονδύλια που έλαβε την ίδια χρονιά έφτασαν τα 1.660.000 ευρώ. Με μια απλή διαίρεση προκύπτει ότι κάθε τετραγωνικό μέτρο έργου που αναλήφθηκε το 2003 κόστισε 30 ευρώ, ενώ ο μέσος όρος κόστους αποναρκοθέτησης εκείνη τη χρονιά ειδικά για ΜΚΟ ήταν 2,25 δολάρια, με την ισοτιμία ευρώ δολαρίου κοντά στο 1:1. Αντίστοιχα, το 2001 είχαν γίνει εργασίες σε 53.000 τ.μ. ναρκοπεδίων που χρηματοδοτήθηκαν με 880.000 ευρώ, το κόστος δηλαδή ανέρχεται σε σχεδόν 16 ευρώ/τ.μ. Και το 2002 φαίνεται πως εκκαθαρίστηκαν 170.000 τ.μ. προς 9 ευρώ/τ.μ.

ΕΠΙΤΟΠΙΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ. Η εικόνα για το έργο της κάθε οργάνωσης αποναρκοθέτησης που δραστηριοποιούνταν στη Βοσνία ήταν γνωστή στις Αρχές, καθώς γίνονταν επιτόπιοι έλεγχοι από ειδικό προσωπικό του Κέντρου Δράσης για τις Νάρκες στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη (BHMAC). Στο πλαίσιο αυτό συντάσσονταν οι απολογιστικές αναφορές που ήταν στη διάθεση όλων των συνεργαζόμενων φορέων. Μάλιστα «το BHMAC άρχισε το 2003 να δημοσιεύει στις ηλεκτρονικές σελίδες του τις αναφορές για τις δράσεις αποναρκοθέτησης» επισήμανε στα «ΝΕΑ» ο Σάσα Ομπράντοβιτς, στέλεχος του κυβερνητικού φορέα. Ως εκ τούτου η Υπηρεσία Διεθνούς Αναπτυξιακής Συνεργασίας του υπουργείου Εξωτερικών, η οποία χειριζόταν τα κονδύλια προς τις ΜΚΟ, είχε πρόσβαση στα στοιχεία για το έργο του Διεθνούς Κέντρου Αποναρκοθέτησης. Στα στοιχεία των αναφορών φαινόταν με λεπτομέρειες η έκταση των περιοχών που εκκαθάριζε το Διεθνές Κέντρο Αποναρκοθέτησης ανά έτος, καθώς και πόσες νάρκες και άλλοι εκρηκτικοί μηχανισμοί εξουδετερώνονταν. Συγκεκριμένα η ΜΚΟ εντόπισε στη Βοσνία 15 νάρκες το 2001, 35 το 2002, 5 το 2003, 120 το 2004. Η συνολική έκταση ναρκοπεδίων που εκκαθάρισε και επόπτευσε τεχνικά το Διεθνές Κέντρο Αποναρκοθέτησης από το 2001 έως και το 2004 φτάνει, σύμφωνα με τα στοιχεία του BHMAC, τα 550.000 τ.μ.

Ο ΠΡΩΗΝ ΥΠΟΥΡΓΟΣ. Από τη μελέτη των Μπόλτον και Γκρίφιθς φαίνεται ξεκάθαρα ότι τα χρήματα που έλαβε το Διεθνές Κέντρο Αποναρκοθέτησης ήταν πολύ παραπάνω από αυτά που έλαβαν άλλες εταιρείες για να εκκαθαρίσουν πάνω από τις διπλάσιες εκτάσεις. Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που έλαβαν οι ερευνητές από το BHMAC, η ιδιωτική εταιρεία UNIPAK για 1.220.000 τ.μ. που εκκαθάρισε από το 1999 έως το 2003 έλαβε 1,8 εκατ. δολάρια, δηλαδή κατά μέσο όρο 1,47 δολάρια/τ.μ. Σημειώνεται ότι διευθυντής στην UNIPAK ήταν ο Ράντομιρ Κότζιτς, πρώην υπουργός Δημόσιας Τάξης, ο οποίος φέρεται ότι συμμετείχε στον «κλοιό προστασίας» του καταζητούμενου τότε Ράντοβαν Κάρατζιτς. Σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Αναφορών Πολέμου και Ειρήνης που ολοκληρώθηκε το 2004, άνθρωποι του Κότζιτς ήταν σε επαφή με τον πρόεδρο του Διεθνούς Κέντρου Αποναρκοθέτησης Κώστα Τζεβελέκο και υπήρχαν ενδείξεις ότι απασχολούνταν σε εργασίες της ελληνικής ΜΚΟ.

Τα στοιχεία ήταν γνωστά αλλά κανείς από το ΥΠΕΞ δεν τα ζήτησε
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι οι ελληνικές Αρχές είχαν εικόνα του έργου της ΜΚΟ αφού οι απολογιστικοί έλεγχοι από τους Βόσνιους έβγαιναν λίγους μήνες μετά το κλείσιμο του έτους, ενώ από το 2003 και μετά ήταν και δημόσια προσβάσιμοι. Εξάλλου, «σύμφωνα με τον νόμο, το Κέντρο Δράσης για τις Νάρκες στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη (BHMAC) οφείλει να απαντά σε όλα τα αιτήματα εντός της νόμιμης προθεσμίας. To BHMAC δεν έχει κάποια πληροφορία ή στοιχεία που να δείχνουν ότι κάποιος από το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών υπέβαλε αίτημα για πληροφορίες» αναφέρει το στέλεχος του βοσνιακού κυβερνητικού φορέα Σάσα Ομπράντοβιτς.