Η σκακιέρα των αγωγών

Πόσο πιθανός είναι ένας πόλεμος φυσικού αερίου στην Ευρώπη; Και ποιος άλλος θα ήταν ο μεγάλος χαμένος, εκτός από τη Δύση; Ο Πούτιν, απαντούν οι ειδικοί, καθώς η κατάσταση είναι διαφορετική από ό,τι στην προηγούμενη ρωσοουκρανική κρίση, το 2009, όταν δεν υπήρχαν άλλες οδοί διέλευσης ρωσικού αερίου προς τη Δύση. Γι’ αυτό και η τρέχουσα κρίση παρομοιάζεται από πολλούς όχι ως ένα μπρα ντε φερ, αλλά περισσότερο ως μια παρτίδα σκάκι όπου σε κάθε κίνηση ενός παίκτη προς τα εμπρός αντιστοιχεί μια προσεκτική κίνηση του αντιπάλου προς τα πίσω.

Το Λονδίνο, για παράδειγμα, δεν αγνοεί τις φωνές του πανίσχυρου λόμπι των επενδυτών ακίνητης περιουσίας αξίας δισεκατομμυρίων ευρώ, οι οποίοι προειδοποιούν ότι σε περίπτωση απαγόρευσης ταξιδιών σε Ρώσους αξιωματούχους και ολιγάρχες η αγορά θα κινδύνευε να καταρρεύσει. Αλλά και ο Πούτιν, από την πλευρά του, πρέπει να ανησυχεί από τις κοινωνικές αντιδράσεις που θα προκαλούσε, σε περίπτωση εμπορικού εμπάργκο, η εξαφάνιση από τα ράφια των σουπερμάρκετ μιας σειράς εισαγόμενων αγαθών από τη Δύση.

Τα αντίποινα της Ρωσίας σε αυτή την περίπτωση, δηλαδή το κλείσιμο της στρόφιγγας του αερίου που διέρχεται μέσω Ουκρανίας προς την Ευρώπη, θα είχαν σοβαρό αντίκτυπο, όχι όμως τόσο μεγάλο όπως το 2009. Σε κάθε περίπτωση, οι εμπορικοί, χρηματοπιστωτικοί και οικονομικοί δεσμοί με την Ευρώπη είναι τόσο στενοί ώστε φτάνουν παντού, από το καλάθι της νοικοκυράς μέχρι το ποδόσφαιρο. Για παράδειγμα, χωρίς τον πακτωλό χρημάτων του κολοσσού Gazprom τα ποδοσφαιρικά σωματεία της Τσέλσι και της Σάλκε, ομάδων που έχουν χορηγό τον ρωσικό όμιλο, δεν θα μπορούσαν να έχουν ποδοσφαιριστές με τόσο υψηλά συμβόλαια.

Επιπλέον, η Ουκρανία είναι ο έκτος μεγαλύτερος εξαγωγέας σιτηρών παγκοσμίως και η επιδείνωση της κρίσης θα μπορούσε να προκαλέσει προβλήματα στη ζήτηση, στερώντας από την παγκόσμια αγορά μέρος των 10 εκατ. τόνων που εξάγει στέλνοντας τις τιμές στα ύψη, σχολιάζουν αναλυτές.

Ωστόσο το ενδιαφέρον παραμένει στραμμένο στο ρωσικό αέριο. Είναι πραγματικός ο κίνδυνος διακοπής της ροής προς την Ευρώπη και εν προκειμένω η τροφοδοσία του βαλκανικού συστήματος αγωγών (Transbalkan Pipeline), μέσω του οποίου προμηθεύονται οι Μολδαβία, Ρουμανία, Βουλγαρία και Ελλάδα; Οχι, είναι η απάντηση, σύμφωνα με τους ειδικούς. Η χειμερινή περίοδος κατά την οποία η ζήτηση είναι μεγάλη βρίσκεται προς το τέλος της, ενώ όπως δήλωσε πρόσφατα ο Πάολο Σκαρόνι, πρόεδρος του ιταλικού ενεργειακού ομίλου Eni, από τους ισχυρότερους εταίρους των Ρώσων, οι αποθηκευτικές εγκαταστάσεις της Ευρώπης είναι σχεδόν γεμάτες.

Ο Πούτιν εξάλλου πήρε το μάθημά του το 2009, όταν ο τότε ενεργειακός «αποκλεισμός» της Ευρώπης βρήκε τη Ρωσία ζημιωμένη. Πρώτον, πολλοί ευρωπαίοι πελάτες γύρισαν την πλάτη στην Gazprom, όπως φάνηκε από την πτώση των πωλήσεών της μέχρι και το 2012 και τη μείωση του μεριδίου της κοντά στο 20% (σήμερα έχει ανακάμψει στο 30%). Δεύτερον – και κυριότερο – η ΕΕ αποφάσισε να ασχοληθεί σοβαρότερα με την αναζήτηση εναλλακτικών δρόμων τροφοδοσίας, δηλαδή με τον Νότιο Διάδρομο, που θα αρχίσει να υλοποιείται το 2019 μεταφέροντας μέσω του TAP αέριο της Κασπίας.

ΤΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ . Ενα άλλο πιόνι στη σκακιέρα αντιστοιχεί στο πετρέλαιο. Από τη Ρωσία προέρχεται σήμερα το 13% της παγκόσμιας παραγωγής και τυχόν επιβολή εμπάργκο στις εξαγωγές της προς τη Δύση (όπως συνέβη με το Ιράν) θα λειτουργούσε ως μπούμερανγκ, καθώς οι διεθνείς τιμές θα αυξάνονταν.

Η ένταση με την Ουκρανία προκαλεί νευρική κρίση και στους μάνατζερ πολλών δυτικών εταιρειών που έχουν επενδύσει δισ. δολάρια στην εξόρυξη και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων στη Ρωσία. ExxonMobil, Shell, Bp, Total, Eni, Enel, Saras, μεγάλες και μεσαίες εταιρείες έχουν όλες στενούς δεσμούς με τους ρωσικούς κολοσσούς Gazprom και Rosneft. Οι μεν έχουν ανάγκη τους δε και το αντίστροφο.

Η Ουκρανία δεν πλήρωσε την Gazprom
Η Ουκρανία δεν μπόρεσε να πληρώσει τις καθυστερούμενες οφειλές της προς την Gazprom που ανέρχονται σε 1,89 δισ. δολάρια, σύμφωνα με το Ρόιτερ. Οπως μεταδίδει το πρακτορείο, ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Αλεξέι Μίλερ, δήλωσε ότι η χώρα έχασε την προθεσμία για την αποπληρωμή των προμηθειών αερίου που έλαβε τον Φεβρουάριο.