Βουβές μάχες για τη διπλή κάλπη

Ο πρώτος γύρος της προεκλογικής περιόδου ενόψει της διπλής κάλπης του Μαΐου ολοκληρώθηκε. Τα κόμματα έχουν σχεδόν καλύψει τις υποψηφιότητες για δημάρχους και περιφερειάρχες σε όλη τη χώρα. Επεται τώρα ο δεύτερος γύρος, δηλαδή η παρουσίαση των ευρωψηφοδελτίων. Με δεδομένο ότι οι ευρωεκλογές του 2014 θα γίνουν στην Ελλάδα με σταυρό και μάλιστα σε εθνική περιφέρεια – κάτι που συνιστά παγκόσμια πρώτη! – αναμένεται με μεγάλο ενδιαφέρον η ανακοίνωση των υποψηφίων ώστε να συμπληρωθεί το παζλ.

Αντιθέτως, η επιλογή του προσώπου που θα εκπροσωπήσει την Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή μετατίθεται για μετά τις 25 Μαΐου και συναρτάται ουσιαστικά με τις μετεκλογικές εξελίξεις και μια πιθανή αναδιάρθρωση του κυβερνητικού σχήματος.

Οι ευρω-αυτοδιοικητικές του Μαΐου είναι η μία θεματική της πολιτικής επικαιρότητας. Η διαπραγμάτευση με την τρόικα είναι η άλλη. Το ενδιαφέρον όμως είναι ότι οι δύο θεματικές δεν είναι με κανέναν τρόπο αλληλένδετες. Η διαπραγμάτευση με την τρόικα παραμένει σκληρή χωρίς, προς το παρόν, να έχει καταλήξει ενώ, σύμφωνα με πολλαπλές ενδείξεις, η σχέση της κυβέρνησης με τον Πολ Τόμσεν έχει διαρραγεί. Παρ’ όλα αυτά, ο Δανός δεν φαίνεται να εκφράζει μόνο το ΔΝΤ. Ή μάλλον το ΔΝΤ έχει αναλάβει τον ρόλο του «κακού» με την Κομισιόν να εμφανίζεται πιο μετριοπαθής και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να είναι ουδέτερη. Το αντιευρωπαϊκό κλίμα που πήγε να δημιουργηθεί στη χώρα φαίνεται ότι οδήγησε τα κέντρα αποφάσεων στην Ευρώπη να αφήσουν το πεδίο ελεύθερο σε έναν οργανισμό που ούτε αρεστός θέλει να είναι ούτε έχει μόνιμη σχέση με την Ελλάδα όπως η Ευρωπαϊκή Ενωση.

Ασχέτως αυτών των διευκρινίσεων, η θεματική της διαπραγμάτευσης με την τρόικα εξελίσσεται αυτόνομα από τις ευρω-αυτοδιοικητικές. Πρώτον, αποδεικνύονται μύθος τα περί moratorium που προσφέρθηκε στην κυβέρνηση Σαμαρά λόγω ελληνικής προεδρίας της ΕΕ ενόψει και ευρωεκλογών. Στα δημοσιονομικά, ο Γιάννης Στουρνάρας είχε εμπιστοσύνη στα νούμερά του (και ως συνήθως στον εαυτό του).

Στα διαρθρωτικά όμως και, κυρίως, στα τραπεζικά η πίεση υπήρξε απόλυτη. Και η διαπραγματευτική προσέγγιση Τόμσεν ακραία, με αποτέλεσμα να φθάσει σε σημείο βρασμού η σχέση με την Τράπεζα της Ελλάδος και τον συνήθως δωρικό στο στυλ του διοικητή της Γιώργο Προβόπουλο. Τελικώς, η διαφορά ανάμεσα στα 5 δισ. κεφαλαιακές ανάγκες που είχε προσδιορίσει η Blackrock για λογαριασμό της ΤτΕ και τα 20 δισ. που, κατά το περίφημο δημοσίευμα των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» της προπερασμένης Δευτέρας, «έβλεπε» η τρόικα έκλεισε στα 6 δισ. και κάτι. Δηλαδή επικράτησε η άποψη της ελληνικής πλευράς. Παρ’ όλα αυτά, είχαμε προληπτικές ενέργειες στο τραπεζικό πεδίο. Ας πούμε η αύξηση κεφαλαίου της Τράπεζας Πειραιώς καλύπτει και πιθανές κεφαλαιακές ανάγκες που μπορεί να προκύψουν αν τον Μάιο η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αποφασίσει ότι τα περίφημα «ομόλογα Αλογοσκούφη» – που είχε φορτώσει η κυβέρνηση Καραμανλή στις τράπεζες στο τέλος του 2008 – δεν μπορούν πλέον να ρολάρονται ως προνομιούχες μετοχές, άρα πρέπει να βρεθούν χρήματα και για αυτές.

Διαφορετικά ειπωμένο: η οικονομία βαδίζει ήδη μπροστά, καθώς οι κινήσεις των παικτών είναι προκαταβολικές. Δηλαδή προεξοφλούν εξελίξεις. Με τον ίδιο τρόπο που εκτυλίσσεται ένα υπόκωφο ράλι στα ελληνικά ομόλογα – που προφανώς υπολογίζει σε διευθέτηση του χρέους – από το καλοκαίρι και μετά λόγω του πλεονάσματος. Πολιτική και οικονομία διασταυρώνονται μόνο στο πέρασμα από τη Βουλή των διαρθρωτικών μέτρων του ΟΟΣΑ – για τα οποία εκκρεμεί η διαπραγμάτευση με την τρόικα και μπορεί να αποδειχθούν δύσπεπτα για κάποιους βουλευτές του ΠαΣοΚ και της ΝΔ. Οπως και στο τραπεζικό νομοσχέδιο όπου το ΠαΣοΚ εμφανίζεται διατεθειμένο να βάλει πλέον πλάτη.

Πίσω στις εκλογές και εν αναμονή των ευρωψηφοδελτίων, το τοπίο εμφανίζεται πολύ διαφορετικό του αναμενομένου. Από μηχανή ανατροπής της συμπολίτευσης, οι διπλές κάλπες του Μαΐου τείνουν να γίνουν δοκιμή για τις αντοχές του ΣΥΡΙΖΑ. Το καλό σενάριο για την Κουμουνδούρου, σύμφωνα με τους αναλυτές, είναι να πάρει ο ΣΥΡΙΖΑ πάνω από 30% και να κερδίσει η Ρένα Δούρου την Περιφέρεια Αττικής. Καθώς αυτή αντιστοιχεί στο ένα τρίτο του εκλογικού σώματος, η νίκη θα μπορούσε να είναι ένα πολιτικό επιχείρημα. Οσο και να φαίνεται παράξενο, αυτό είναι πλέον το μέτρο των φιλοδοξιών της Κουμουνδούρου. Είναι όμως εφικτό;

Εχοντας κλειδώσει ένα 31% στην Αττική το 2012 έναντι 26% της ΝΔ, ο ΣΥΡΙΖΑ κανονικά θα έπρεπε να κάνει περίπατο εκεί. Αν μη τι άλλο, το ΠαΣοΚ έχει καταρρεύσει και η ΔΗΜΑΡ, που το 2010 είχε στηρίξει τον Γιάννη Σγουρό, κατεβάζει δικό της υποψήφιο, τον Βασίλη Οικονόμου. Σύμφωνοι, αλλά ο μεν Οικονόμου θεωρείται ότι δεν θα έχει τύχη, ο δε Σγουρός υποστηρίζεται σθεναρά από ένα πολυκομματικό μέτωπο δημάρχων και αυτοδιοικητικών παραγόντων. Και έχει το αυτοδιοικητικό προφίλ που φαίνεται να ζητάει μια εποχή που τη χαρακτηρίζει η απώθηση για τις κομματικές ταυτίσεις.

Την ίδια ώρα, η καμπάνια της Δούρου δεν φαίνεται να παίρνει μπροστά. Κάτι γίνεται στην Αθήνα με τον Γαβριήλ Σακελλαρίδη και πάλι όμως η εκτίμηση των ποσοστών λέει ότι θα ήταν ο ιδανικός αντίπαλος για τον Γιώργο Καμίνη στον δεύτερο γύρο αφού θα του επιτρέψει να πάρει όλο το κεντροδεξιό φάσμα και όχι μόνο, καθώς η επιθετική ρητορική του ΣΥΡΙΖΑ τον κρατάει έξω από τις πύλες της Κεντροαριστεράς. Ακόμη και στον Πειραιά, όπου ο Θοδωρής Δρίτσας ήταν ο μόνος βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ που ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα της Κουμουνδούρου, η εικόνα δεν είναι η αναμενόμενη. Παρά το στραβό ξεκίνημα και το αρχικό μούδιασμα, ο Βασίλης Μιχαλολιάκος δείχνει να ανακάμπτει.

Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, λοιπόν, φαίνεται ότι η Κυριακή 18 Μαΐου θα δώσει ισχυρά επιχειρήματα στην κυβέρνηση. Στις ευρωεκλογές τα δεδομένα είναι δύο. Το ένα είναι ότι η ψαλίδα μεταξύ ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ κλείνει. Το άλλο είναι ότι πάμε, σύμφωνα με τις προγνώσεις, για μεγάλη αποχή. Η αποχή είναι εις βάρος του κόμματος που διεκδικεί την εξουσία, αφού δείχνει ότι δεν έχει ρεύμα. Εχει όμως το καλό ότι τσιμπάει προς τα πάνω τα ποσοστά. Αν ψηφίσουν δέκα και έχεις δύο, γράφεις 20%. Αν όμως ψηφίσουν οκτώ, οι δύο γίνονται 25%.

Και πάλι όμως τα πράγματα περιπλέκονται. Φαίνεται ότι θα λείπει ένα κόμμα την 25η Μαΐου και αυτό θα είναι η Χρυσή Αυγή – όπως και αν λέγεται. Διότι η ταύτιση στελεχών θα επιτρέψει στον Αρειο Πάγο να τη συνδέσει με την εγκληματική οργάνωση σύμφωνα με τη νομική συλλογιστική που έστειλε Μιχαλολιάκο και Σία στης φυλακής τα σίδερα. Αν δεν υπάρχει ακροδεξιό ψηφοδέλτιο, τι θα κάνουν οι ψηφοφόροι της Χρυσής Αυγής; Θα απόσχουν; Αλλο πολύ συναφές ερώτημα: η απουσία του κόμματος Μιχαλολιάκου, θα ανοίξει την όρεξη σε Πολύδωρα, Ζώη και άλλους στα δεξιά της ΝΔ ή, ακόμη περισσότερο, θα τους οδηγήσει να φτιάξουν ένα σοφτ ακροδεξιό μέτωπο μαζί με τον Πάνο Καμμένο που εμφανίζει μια παράδοξη πολιτική ανθεκτικότητα;

Στην πραγματικότητα, η ΝΔ εξακολουθεί να νιώθει τα συμπτώματα της ημικρανίας που την ταλαιπωρεί από δεξιά εδώ και δύο χρόνια. Η ονοματολογία περί το ευρωψηφοδέλτιο δεν είναι τυχαία. Πρόσωπα όπως η – απερχόμενη ευρωβουλευτής του ΛΑΟΣ – Νίκη Τζαβέλλα ή ο – ατυχήσας με το ίδιο κόμμα το 2012 – Γιώργος Κύρτσος θα μπορούσαν ως ενός σημείου να εκφράζουν μια σκληρή δεξιά πτέρυγα του ευρωψηφοδελτίου. Αντιθέτως, ο Γιώργος Κουμουτσάκος που επιστρατεύθηκε από την Ευρωβουλή για να κατέβει τελικά περιφερειάρχης Αττικής χαρακτηρίζεται, ακόμη και από τους πολιτικούς του αντιπάλους, ως «πολιτισμένος δεξιός». Συμπέρασμα: η σύνθεση της αποχής και τα φορτία στο δεξιό μέρος της τραμπάλας θα επηρεάσουν την αντιπαράθεση ΝΔ – ΣΥΡΙΖΑ αφού η κάθε πλευρά έχει τα δικά της προβλήματα.

Αν ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ είναι το ένα ζευγάρι ημιτελικών του Μαΐου, ΠαΣοΚ και ΔΗΜΑΡ είναι το άλλο. Ο Κώστας Σκανδαλίδης είχε δίκιο, μιλώντας στον Βήμα FM, για τη δυναμική του χώρου από τον οποίο αντλεί το ΠαΣοΚ. Είναι φανερό πως ό,τι ορίζεται ως Κεντροαριστερά έχει ψαχνό – ποιος την εκφράζει όμως;

Οι 58 – και ας τους έβριζαν άπαντες οι πασόκοι – ήταν βολικό προπέτασμα καπνού. Τραβούσαν την προσοχή από όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά του ΠαΣοΚ τα οποία εκνευρίζουν τους άλλοτε ή εν δυνάμει οπαδούς του. Προς το παρόν, δελφίνοι, παπανδρεϊκοί και άλλοι τα φορτώνουν στο Βενιζέλο που έχει τουλάχιστον να ασχολείται με την Ουκρανία. Δεν είναι όμως βέβαιο ότι είναι αυτός το πρόβλημα. Η Χαριλάου Τρικούπη οδεύει, πάντως, προς ένα ευρωψηφοδέλτιο όπου θα ανθίσουν όλα τα λουλούδια. Τι θα γίνει όμως αν το όραμα των δύο ευρωβουλευτών δεν υλοποιηθεί; Εδώ που τα λέμε θέλει πάνω από 8%, ποσοστό που δεν φαίνεται να έχει καπαρωθεί αυτήν τη στιγμή.

Από την άλλη πλευρά, στο στρατόπεδο της Αγίου Κωνσταντίνου επικρατεί άγχος. Ο τρίτος πόλος φτιάχτηκε ως αντίδοτο στους 58, αλλά η απροθυμία του Φώτη Κουβέλη να παίξει με όρους Κεντροαριστεράς δεν τον καθιστά πειστικό έναντι των ερεισμάτων της στην κοινωνία. Η ΔΗΜΑΡ παραμένει μικρό προσωποπαγές κόμμα. Και όπως απέδειξε, από την άλλη πλευρά του φάσματος, η περίπτωση του ΛΑΟΣ, όταν τα μικρά προσωποπαγή κόμματα γίνονται εργαλεία προσωπικής εξυπηρέτησης του αρχηγού και αυτό συνδυάζεται με μπες-βγες στην κυβέρνηση και αλλαγές γραμμής για λόγους ηγετικού συμφέροντος, τότε οι ψηφοφόροι μπορεί να μην ακολουθήσουν.

Είναι η μεγάλη αγωνία. Επί της ουσίας, οι ψηφοφόροι του χώρου ενδιαφέρονται μόνο όταν ο Βενιζέλος και ο Κουβέλης μπαίνουν σε μια κεντροαριστερή συζήτηση. Ο πρώτος το έχει καταλάβει αλλά δεν έχει συνομιλητή και οι 58 επαρκούν μόνο ως προγεφύρωμα. Μόλις ετέθη θέμα σταυροδοσίας στο ευρωψηφοδέλτιο λάκισαν. Ο δεύτερος δεν εννοεί να το καταλάβει, ούτε θέλει να το δεχθεί, οπότε κινδυνεύει να υποστεί τον Μάιο τις συνέπειες. Το ματς δεν είναι χωρίς σημασία. Αν η ΔΗΜΑΡ πατώσει με ποιον θα κάνει κυβέρνηση της Αριστεράς – οψέποτε – ο Τσίπρας; Αν το ΠαΣοΚ πάει χάλια, το κυβερνητικό σχήμα θα χρειαστεί επείγουσα ζυγοστάθμιση τον Ιούνιο. Αλλά το τελευταίο δεν είναι, ούτως ή άλλως, στο πρόγραμμα;