Τα άπλυτα των σελέμπριτι διδάσκουν φιλοσοφία

Ο ελβετικής καταγωγής, με έδρα το Λονδίνο, συγγραφέας Αλέν ντε Μποτόν έχει περάσει την καριέρα του εφαρμόζοντας μεγάλες ιδέες της φιλοσοφίας και της λογοτεχνίας στην καθημερινή ζωή. Εχει υποστηρίξει ότι η τέχνη θα μπορούσε να λειτουργήσει αντί της ψυχοθεραπείας και ότι ο Προυστ μπορεί να διαβαστεί ως οδηγός αυτοβοήθειας. Πριν από μερικά χρόνια είχε θέσει τον εαυτό του σε περιορισμό για μία εβδομάδα στο αεροδρόμιο του Χίθροου με σκοπό να εξετάσει τη σύγχρονη έννοια των αερολιμένων. Στην τελευταία έρευνα του Ντε Μποτόν «Ειδήσεις: Εγχειρίδιο χρήσης» τα βάζει με τη δημοσιογραφία, μια δύναμη που ο ίδιος περιγράφει ως πανταχού παρούσα, ενημερωτική και σχεδόν ποτέ διαφωτιστική.

Το βιβλίο συμπίπτει με την έναρξη του διαδικτυακού ενημερωτικού ιστότοπου Τhe Philosophers’ Mail, που διευθύνεται από τον Αλέν ντε Μποτόν και χρηματοδοτείται από το School of Life, ένα λαϊκό φιλοσοφικό ινστιτούτο στο Λονδίνο, που προσφέρει σεμινάρια για ζητήματα όπως «Πώς να περνάτε χρόνο με τον εαυτό σας».

Η ειδησεογραφική ιστοσελίδα διαμορφώνεται με πρότυπο την «Ντέιλι Μέιλ», μια βρετανική σκανδαλοθηρική εφημερίδα, αλλά προσεγγίζει τις ειδήσεις για τους σελέμπριτι και τις διεθνείς σχέσεις ως αφορμές για φιλοσοφική διδασκαλία. 

Οι παπαρατσικές φωτογραφίες του Τομ Κρουζ και της Κέιτι Χολμς αντιπαραβάλλονται με αποσπάσματα από τον Σοπενχάουερ για τη ματαιότητα της αγάπης. Φανταστικές  συνεντεύξεις με τις «ψυχές» του Ντέιβιντ Μπέκαμ και της Ανγκελα Μέρκελ μετατρέπονται σε συζητήσεις για τις αρετές της στωικότητας και της επιμονής. Μια είδηση για την πολιτική αναταραχή στην Ουκρανία γίνεται έρευνα σχετικά με τη φύση της απάθειας υπό τον τίτλο: «Το Κίεβο φλέγεται και δεν με νοιάζει».

Την ιστοσελίδα έχει επιμεληθεί ο Ρίτσαρντ Αντις, πρώην αρχισυντάκτης της «Ντέιλι Μέιλ», και τα άρθρα, όταν είναι ανυπόγραφα, είναι γραμμένα από τους φιλοσόφους που συνδέονται με το School of Life, ανάμεσά τους οι Ντέιμον Γιανγκ και Τζον Αρμστρονγκ.

Το παρακάτω είναι μια επιμελημένη εκδοχή της τηλεφωνικής συνομιλίας με τον Ντε Μποτόν  σχετικά με αυτό το εγχείρημα.

Πότε αποφασίσατε ότι ο κόσμος χρειάζεται μια ειδησεογραφική ιστοσελίδα  γραμμένη από φιλοσόφους;

Καθόμουν με μια ομάδα φίλων φιλοσόφων πριν από έξι μήνες και κάποιος μου είπε ότι ο μέσος όρος των εργασιών σύγχρονης φιλοσοφίας πουλά περίπου 300 αντίτυπα. Στη συνέχεια, κάποιος άλλος ανέφερε ότι η ηλεκτρονική έκδοση της «Ντέιλι Μέιλ», η αγγλόφωνη ειδησεογραφική ιστοσελίδα με τη μεγαλύτερη επισκεψιμότητα παγκοσμίως, δέχεται 40 εκατομμύρια επισκέψεις την ημέρα. Και αργά ένα βράδυ που είχα αϋπνίες είπα εντάξει, φαντάσου να έχεις αντιγράψει τη διαδικτυακή «Ντέιλι Μέιλ» – δολοφονίες, αυτοκτονίες, αιμομιξία, oτιδήποτε – αλλά με διαφορετικές λεζάντες. Μπορείς να ξεκινήσεις με την Τέιλορ Σουίφτ ή έναν διπλό φόνο σε ένα τροχόσπιτο και να πας κάπου που να υπάρχει ενδιαφέρον.

Ισχυρισμός σας είναι ότι οι ειδήσεις είναι θεμελιωδώς παραπλανητικές με έναν τρόπο που δεν έχει να κάνει σε τίποτα με τα γεγονότα ή την ακρίβεια.

Νομίζω ότι επειδή οι ειδήσεις είναι τόσο επικεντρωμένες στη συλλογή πληροφοριών, έχουν ένα τυφλό σημείο σχετικά με το άλλο καθήκον που πρέπει πραγματικά να κάνουν, να δώσουν πληροφορίες που να έχουν σημασία για τους ανθρώπους. Υπάρχουν όλα τα είδη των παραδόξων με τις ειδήσεις, τομείς ελαφράς σύγχυσης και χαμένες ευκαιρίες. Το κλασικό ένα είναι αυτό που ονομάζουμε διεθνείς ειδήσεις. Οι διεθνείς ειδήσεις μάς λένε πολλά όπως: 300 άνθρωποι έχουν μόλις πεθάνει στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Οι άνθρωποι το διαβάζουν και απλώς σηκώνουν τους ώμους τους και συνεχίζουν. «Λοιπόν, δεν με νοιάζει». Και πάνε για ύπνο. Πόσο εκπληκτικό είναι το γεγονός ότι μπορούμε να αγνοήσουμε τον θάνατο εκατοντάδων ανθρώπων; Τι συμβαίνει; Είμαστε τέρατα; Οχι, είναι απλώς ότι δεν μπορείτε ενδεχομένως να ενδιαφέρεστε για τον θάνατο κάποιου που ποτέ δεν γνωρίζατε την ύπαρξή του. Η είδηση επικεντρώνεται στην καταστροφή, αλλά δεν μας δίνει τα εργαλεία για να κατανοήσουμε το είδος της σταθερής κατάστασης ενός τόπου. Θα πρέπει να εισαχθείτε στη ζωή ενός λαού για να μπορέσετε να αρχίσετε να νοιάζεστε για το τι πήγε στραβά μαζί τους.

Οι ειδήσεις στο σύνολό τους δεν αντανακλούν αυτό που θέλει ο καταναλωτής; Δεν παίρνουν οι άνθρωποι τελικά τις ειδήσεις που τους αξίζουν;

Υπάρχει σίγουρα η άποψη ότι το κοινό έχει απαξιωθεί. Χρειάζονται γρήγορους στόχους και γι’ αυτό πηγαίνουν στη διαδικτυακή έκδοση της «Ντέιλι Μέιλ» και διαβάζουν για θανάτους και σκάνδαλα και δεν πρόκειται να διαβάσουν για τη Συρία. Νομίζω ότι ακόμη και σοβαρά ειδησεογραφικά πρακτορεία, που στο παρελθόν θα μπορούσαν να επικαλεστούν το κύρος τους, περνούν δύσκολα. Ζούμε σε μια αντι-ιεραρχική εποχή. Δεν μπορούμε να πούμε μόνο «Είμαστε το BBC και θα πρέπει να μας ακούσουν». Οι άνθρωποι απλώς φεύγουν.

Τι γίνεται με την ουδετερότητα – μια αξία προσφιλή σε τόσο πολλούς ειδησεογραφικούς οργανισμούς; Νομίζετε ότι είναι υπερτιμημένη;

Υπάρχει η άποψη ότι η διαστρέβλωση είναι κάτι που κάνουν οι «κακοί» ειδησεογραφικοί οργανισμοί, όπως το Fox News. Αλλά η πραγματική διάκριση θα πρέπει να είναι ανάμεσα στην καλή και την κακή προκατάληψη. Το αντίθετο της προκατάληψης είναι μια ουδέτερη παρουσίαση των γεγονότων, αλλά πολλά από τα μεγάλα ερωτήματα που περιβάλλουν τον πολιτισμό μας απαιτούν ή πραγματικά θα ωφελούνταν από μια δόση προκατάληψης. Και εμείς πρέπει να έχουμε αρκετά ενήλικη αντιμετώπιση για να αφήσουμε πίσω μας ό,τι δεν μας αρέσει. Το BBC αποτελεί πραγματικά το παγκόσμιο υπόδειγμα αυτού του προβλήματος. Θα έχουν μια συζήτηση με θέμα τον ακρωτηριασμό των γεννητικών οργάνων και θα έχει κάποιον ο οποίος είναι υπέρ και κάποιον που θα είναι κατά.

Στο Philosophers’ Mail δεν υπάρχουν σχόλια. Σε μια ανάρτηση σχετικά με το γιατί συμβαίνει αυτό η εφημερίδα αναφέρει ότι οι άνθρωποι είναι γενικά λογικοί, αλλά φαίνεται από τα σχόλιά τους στο Διαδίκτυο να είναι «άκαρδοι, ψυχαναγκαστικοί, αδυσώπητοι. Κάτι λιγότερο από παράφρονες».

Το να διαβάζεις τα σχόλια κάποιου είναι σαν να διαβάζεις το ημερολόγιό του. Μερικές φορές οι άνθρωποι, όταν έχουν ακραία διάθεση, πάνε στο ημερολόγιό τους και γράφουν «τους μισώ όλους, θέλω να αυτοκτονήσω». Βγάζουν μια δυνατή κραυγή και βάζουν το ημερολόγιο στην άκρη. Είναι πολύ σημαντικό να μη διαβάσετε εκείνο το ημερολόγιο, επειδή δεν θα σας πει την αλήθεια για τον συγκεκριμένο άνθρωπο. Σας δείχνει πως ήταν σε μια συγκεκριμένη στιγμή. Και αν θέλουμε να ζούμε σε μια κοινωνία όπου αγαπάμε, εμπιστευόμαστε και μπορούμε να μιλάμε σε αγνώστους, δεν θα πρέπει να διαβάζουμε αυτά τα πράγματα. Επειδή θα είναι πραγματικά δύσκολο το να βγούμε από το σπίτι.