Ο συγγραφέας του «Millennium» δείχνει τον δολοφόνο του Πάλμε

Δεκαπέντε χαρτοκιβώτια, σαν αυτά που πωλούνται για μετακομίσεις στα σουηδικά καταστήματα ειδών σπιτιού Ikea, είναι πολύ πιθανό να εμπεριέχουν το κλειδί για την εξιχνίαση ενός από τα πιο τραγικά πολιτικά εγκλήματα στη σύγχρονη Ιστορία της Σουηδίας – τη δολοφονία του Σοσιαλδημοκράτη πρωθυπουργού της χώρας Ούλοφ Πάλμε στις 28 Φεβρουαρίου του 1986.

Δεκαπέντε χαρτοκιβώτια γεμάτα με δεκάδες φακέλους, ντοκουμέντα και απόρρητα τηλεγραφήματα που κατάφερε να συλλέξει ένας άλλος διάσημος Σουηδός, ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Στιγκ Λάρσον. Λίγο πριν από τον θάνατό του, το 2004, ο πιο γνωστός ερευνητικός δημοσιογράφος της Σκανδιναβίας και μετρ της αστυνομικής λογοτεχνίας παρέδωσε αυτά τα δεκαπέντε χαρτοκιβώτια στην αστυνομία της Σουηδίας και στα στελέχη της Säpo, των μυστικών υπηρεσιών της χώρας, με την ελπίδα ότι θα αξιοποιήσουν το περιεχόμενό τους για να διαλευκάνουν την τραγωδία. Η κατηγορία του Λάρσον ήταν ξεκάθαρη: την ευθύνη για τη δολοφονία του Ούλοφ Πάλμε φέρουν οι μυστικές υπηρεσίες του καθεστώτος του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική. Ομως οι άνθρωποι με τους οποίους συνομίλησε ο δημιουργός της περίφημης τριλογίας μυθιστορημάτων «Millennium» δεν άκουσαν ή δεν ήθελαν να ακούσουν όλα όσα είχε να τους πει.

Τουλάχιστον αυτό αναφέρεται σε δημοσίευμα της συντηρητικής και πρώτης σε κυκλοφορία εφημερίδας της Σουηδίας «Σβένσκα Νταγκμπλάντετ». Σχεδόν τριάντα χρόνια ύστερα από μια δολοφονία την οποία οι Σουηδοί βίωσαν όπως βίωσαν οι Αμερικανοί τη δολοφονία του Κένεντι, η ακόμη ανοιχτή υπόθεση του Ούλοφ Πάλμε αναδύεται από το παρελθόν και επιστρέφει στην επικαιρότητα της Σουηδίας.

Τα σενάρια που κυκλοφόρησαν αφότου ο Πάλμε δέχτηκε στην πλάτη έναν θανάσιμο πυροβολισμό τη νύχτα της 28ης Φεβρουαρίου του 1986, καθώς περπατούσε μαζί με τη γυναίκα του και δίχως συνοδεία σωματοφυλάκων σε έναν πεζόδρομο της Στοκχόλμης, ήταν πολλά. Ηδη από τότε το καθεστώς της Νότιας Αφρικής συγκαταλεγόταν μεταξύ των κύριων υπόπτων μαζί με το Ιράκ του Σαντάμ Χουσεΐν και το Ιράν των αγιατολάδων. Μέχρι το πρωί της Τρίτης όμως, ελάχιστοι στη Σουηδία γνώριζαν για την ύπαρξη χιλιάδων σελίδων με στοιχεία τα οποία είχε συλλέξει και παραδώσει στις Αρχές ο Λάρσον.

Ο ΕΚΤΕΛΕΣΤΗΣ. Πρώτος στη λίστα του Λάρσον με τους πιθανούς δολοφόνους του Πάλμε ήταν ο Μπέρτιλ Βέντιν, πρώην πράκτορας των σουηδικών μυστικών υπηρεσιών. Μιλώντας στη «Σβένσκα Νταγκμπλάντετ» ο 74 ετών σήμερα Βέντιν αρνείται τα πάντα δηλώνοντας ότι «αντιπαθούσα τον Πάλμε αλλά δεν τον μισούσα ώστε να τον δολοφονήσω». Αποκάλυψε ωστόσο ένα σημαντικό στοιχείο: από την ημέρα της δολοφονίας του σουηδού πρωθυπουργού, το 1986, μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1990 οι σουηδικές Αρχές δεν τον ανέκριναν ούτε μία φορά. Αρκετοί ωστόσο εξακολουθούν να ισχυρίζονται ότι ο Βέντιν ήταν ένας διπλός πράκτορας. Πέρα από πληροφοριοδότης των σουηδικών μυστικών υπηρεσιών, χάρη στις διασυνδέσεις του με μέλη της σουηδικής Ακροδεξιάς, ο Βέντιν φέρεται να υπήρξε και συνεργάτης του Κράιγκ Γουίλιαμσον, ενός από τους επικεφαλής του δικτύου πρακτόρων που είχε αναπτύξει η μυστική αστυνομία της Νότιας Αφρικής ανά την υφήλιο.

Το διαβόητο Γραφείο Κρατικής Ασφάλειας της Νότιας Αφρικής (Buro vir Staatsveiligheid), το οποίο συστάθηκε από τον αδίστακτο στρατηγό Χέντρικ φαν ντεν Μπεργκ, αποτελούσε τον φόβο και τον τρόμο των μελών του Εθνικού Αφρικανικού Κογκρέσου. Ωστόσο στο στόχαστρό του δεν βρίσκονταν μόνο ο Νέλσον Μαντέλα και οι σύντροφοί του, αλλά και αριστερές κυβερνήσεις, ειρηνιστές και ακτιβιστές κατά του απαρτχάιντ από ολόκληρο τον κόσμο, μεταξύ των οποίων συγκαταλεγόταν και ο Ούλοφ Πάλμε, φανατικός πολέμιος κάθε αδικίας.  

Πάντως ο αναπληρωτής γενικός εισαγγελέας Κέρστιν Σκαρπ, επικεφαλής της έρευνας για τη δολοφονία του Πάλμε, προσδιόρισε πως ο Μπέρτιλ Βέντιν δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των υπόπτων. Ισως γιατί οι έρευνες που διεξήχθησαν στο παρελθόν είναι πάρα πολλές και οι φερόμενοι ως δολοφόνοι ακόμη περισσότεροι. Πέρα από το καθεστώς της Νότιας Αφρικής, τους Ιρακινούς και τους Ιρανούς, έχουν επίσης κατηγορηθεί οι κούρδοι ακτιβιστές, το καθεστώς της πρώην Γιουγκοσλαβίας, ακόμη και οι ίδιες οι μυστικές υπηρεσίες της Σουηδίας.