Ορισμένα ζώα, φαίνεται πώς γεννιούνται με ενσωματωμένο κάποιο είδος GPS! Για παράδειγμα, είναι απορίας άξιον πώς οι νεογέννητοι σολομοί, που δεν έχουν την παραμικρή εμπειρία από μεταναστευτικά ταξίδια, είναι σε θέση να γλιστρούν πάνω στα κύματα του ωκεανού και να κατευθύνονται σε περιοχές για να τραφούν, οι οποίες βρίσκονται εκατοντάδες ή και χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τα ποτάμια όπου γεννήθηκαν.
Για τους επιστήμονες που μελέτησαν αυτή την καταπληκτική ικανότητα των σολομών, τα πράγματα είναι απλά. Πρέπει, λένε, να έχουν στο κεφάλι τους έναν «μαγνητικό» χάρτη, ο οποίος τους επιτρέπει να προσανατολίζονται αξιοποιώντας το μαγνητικό πεδίο της Γης.
Οπως μάλιστα ανέφεραν ειδικοί από το πολιτειακό πανεπιστήμιο του Ορεγκον, στην επιθεώρηση «Current Biology», πολλά είναι τα πλάσματα που διαθέτουν την ίδια ικανότητα και χρησιμοποιούν ως πυξίδα για να πάνε σε μέρη άγνωστα γι’ αυτά το μαγνητικό πεδίο της Γης. Οι σκύλοι, οι χελώνες και τα αποδημητικά πουλιά ανήκουν σε αυτή την κατηγορία.
Το αξιοπερίεργο όμως είναι ότι κάποια πλάσματα όπως ο σολομός μπορούν μέσω του μαγνητικού πεδίου να κατευθύνονται σε περιοχές στις οποίες δεν έχουν πάει ποτέ ξανά. Ο μαγνητικός χάρτης τούς υπαγορεύει όχι μόνο πώς θα πάνε αλλά και την ανάγκη να πάνε.
Οι ειδικοί του αμερικανικού πανεπιστημίου ανέφεραν ότι η ικανότητα των σολομών να πραγματοποιούν τόσο μεγάλα ταξίδια λίγο αφότου γεννηθούν προϋποθέτει, από την πλευρά τους, τη γνώση δύο βασικών χαρακτηριστικών του μαγνητικού πεδίου της Γης, την απόκλιση και την ένταση του.
Γνωρίζοντας αυτές τις δύο παραμέτρους, σε οποιοδήποτε σημείο της Γης και να είσαι, τότε μπορείς να αποκτήσεις πολύ ξεκάθαρη εικόνα της θέσης στην οποία βρίσκεται. Οι ειδικοί του πανεπιστημίου μελέτησαν τις ικανότητες του λεγόμενου ανοιξιάτικου σολομού και για τον λόγο αυτό χρησιμοποίησαν ψάρια του συγκεκριμένου είδους που είχαν ηλικία μικρότερη από ένα έτος.
Οι σολομοί αρχίζουν συνήθως τα μεγάλα ταξίδια τους μετά το πρώτο έτος της ηλικίας τους. Εβαλαν τα ψάρια σε δεξαμενές που περιβάλλονταν από πηνία και με τον τρόπο αυτό προσομοίωσαν στο υδάτινο περιεχόμενο της δεξαμενής την επίδραση που θα ασκούσε – αν επρόκειτο για θάλασσα – το βόρειο μαγνητικό πεδίο της Γης. Προσομοίωσαν επίσης τη γωνία απόκλισης του μαγνητικού πεδίου και την έντασή του.
Διαπίστωσαν πως μόλις ασκήθηκε η επίδραση του βόρειου μαγνητικού πεδίου στις δεξαμενές, τα ψάρια στράφηκαν να ακολουθήσουν νότια νοτιοδυτική κατεύθυνση. Αντιθέτως, όταν προσομοίωσαν στις δεξαμενές την επίδραση του νότιου μαγνητικού πεδίου της Γης, τότε οι νεαροί σολομοί στράφηκαν σε κατεύθυνση βόρεια, βορειοανατολική.
Στη συνέχεια, οι ειδικοί προσπάθησαν να μπερδέψουν τους σολομούς και άσκησαν στις δεξαμενές δυνάμεις που δεν υπάρχουν στη φύση. Προσομοίωσαν ένα μαγνητικό πεδίο με την ένταση του βόρειου και τη γωνία απόκλισης του νότιου, αλλά και το αντίθετο. Αποδείχθηκε ότι οι σολομοί δεν πήγαιναν πουθενά, καθώς αυτές οι δυνάμεις που ασκούνταν στις δεξαμενές δεν συμφωνούσαν με τις προδιαγραφές του μαγνητικού χάρτη στον εγκέφαλό τους.
Το συγκεκριμένο είδος σολομού έχει περίπλοκο κύκλο ζωής. Εκκολάπτεται στο γλυκό νερό των ποταμών, αλλά μεταναστεύει στον ωκεανό όπου περνά πολλά χρόνια. Στη συνέχεια οι σολομοί επιστρέφουν σε περιοχές με γλυκά νερά κοντά στα μέρη όπου γεννήθηκαν, όπου και πεθαίνουν μετά την περίοδο της αναπαραγωγής.
Οι ειδικοί του αμερικανικού πανεπιστημίου θεωρούν ότι ο μηχανισμός πλοήγησης μέσω του μαγνητικού πεδίου που διαθέτουν οι σολομοί, διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο για την επιβίωσή τους.
Και αυτό γιατί το εγχείρημα της μετάβασης σε περιοχές που απέχουν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τον τόπο γέννησής τους και χωρίς τη συνοδεία «έμπειρων» ψαριών, είναι δυσκολότερο από εκείνο που αντιμετωπίζουν τα αποδημητικά πουλιά στα διηπειρωτικά τους ταξίδια τους.
Ο μηχανισμός πλοήγησης σε άγνωστα νερά μέσω του μαγνητικού πεδίου είναι κληρονομικό χαρακτηριστικό στους σολομούς και σε αυτό εν πολλοίς βασίζουν την επιβίωσή τους.