«Τσέπη με τσέπη» τα 9 εκατομμύρια στη ΜΚΟ της Αποναρκοθέτησης

Οι πτήσεις με το «σκληρό συνάλλαγμα» από την Αθήνα που προσγειώνονταν στο Σαράγεβο μέσα σε «παντελόνια με ειδικές θήκες» και τα πάρτι με τον σερβικό υπόκοσμο είναι μόνο μερικές από τις πληροφορίες που συνέλεξαν οι ερευνητές που έπεσαν πάνω στην υπόθεση του Διεθνούς Κέντρου Αποναρκοθέτησης και του προέδρου του Κώστα Τζεβελέκου, ενώ κυνηγούσαν στοιχεία για τον καταζητούμενο Ράντοβαν Κάρατζιτς.

«ΤΑ ΝΕΑ» συνομίλησαν με τον Χιου Γκρίφιθς, τον κύριο συντάκτη της έρευνας του Ινστιτούτου Αναφορών Πολέμου και Ειρήνης που αποκάλυψε πριν από μία δεκαετία ακριβώς τις διασυνδέσεις του Τζεβελέκου με σέρβους παραστρατιωτικούς. Οπως αναφέρει ο Γκρίφιθς, η πρώτη φορά που άκουσε το όνομα του έλληνα – προφυλακισμένου σήμερα – προέδρου της ΜΚΟ ήταν κατά τις επαφές με πηγές του σε υπηρεσίες πληροφοριών του ΝΑΤΟ ενώ έψαχνε στοιχεία για το δίκτυο προστασίας του Κάρατζιτς. Λίγο καιρό μετά τη δημοσίευση της έρευνας του Γκρίφιθς, το Διεθνές Κέντρο Αποναρκοθέτησης περαίωσε τις εργασίες του, άδειασε τα γραφεία του και τα σχετικά παραστατικά εξαφανίστηκαν. Χρειάστηκε να περάσουν δέκα ολόκληρα χρόνια για να αποκαλυφθεί ότι κατά την περίοδο 2000-2004 έλαβε με παράνομο τρόπο χρηματοδότηση ύψους 9 εκατομμυρίων ευρώ.

Η έρευνα του Ινστιτούτου Αναφορών Πολέμου και Ειρήνης που υπέγραφε ο Γκρίφιθς δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2004 και περιελάμβανε πληροφορίες ότι το Διεθνές Κέντρο Αποναρκοθέτησης (International Mine Initiative – IMI) συνεργαζόταν με τον Ντούσαν Τέσιτς, τον σωματοφύλακα του Ράντοβαν Κάρατζιτς, αλλά και του εγκληματία πολέμου Ζέλικο Ραζνάτοβιτς που ήταν γνωστός και ως Αρκάν ο Τίγρης. Εγραφε τότε ο Γκρίφιθς: «Δύο πηγές επιβεβαίωσαν ότι ο Τέσιτς χρησιμοποιήθηκε από το Διεθνές Κέντρο Αποναρκοθέτησης για να ασκήσει πίεση στους εργαζομένους που θεωρούνταν ταραξίες και γενικά να υπερασπιστεί τα συμφέροντα της μη κυβερνητικής οργάνωσης».

Εκείνη την περίοδο ο Ντούσαν Τέσιτς, μαζί με έναν ακόμα στενό συνεργάτη του Κάρατζιτς, είχε συλληφθεί και ανακριθεί στην προσπάθεια των Αρχών να εντοπίσουν τον σέρβο καταζητούμενο τότε για εγκλήματα πολέμου. «Η σύλληψη του Τέσιτς εισήγαγε μία διαφορετική παράμετρο στην καταδίωξη του Κάρατζιτς και συγκεκριμένα τη συμμετοχή σημαντικών φυσιογνωμιών στο δίκτυο του Κάρατζιτς σε ξένες μη κυβερνητικές οργανώσεις. Λέγεται ότι ο Τέσιτς έχει εργαστεί για κάποιο χρονικό διάστημα ως fixer (σ.σ.: αυτός που κανονίζει πράγματα) ή – σύμφωνα με πρώην συνεργάτες – ως “όργανο επιβολής” για μία κορυφαία ελληνική ΜΚΟ, το Διεθνές Κέντρο Αποναρκοθέτησης, γνωστό και ως IMI. Πηγές του Ινστιτούτου Αναφορών Πολέμου και Ειρήνης επισημαίνουν ότι συνεργαζόταν ως fixer με τη μη κυβερνητική οργάνωση από το 2001 έως και τη σύλληψή του» αναφερόταν στην έρευνα. «Πίστευα ότι με τη δημοσίευση της έρευνάς μας το 2004, θα υπήρχε κάποιο ενδιαφέρον και θα ακολουθούσαν ερωτήσεις από την Ελλάδα…» λέει στα «ΝΕΑ» ο ερευνητής. Τελικά, οι ερωτήσεις έγιναν δέκα χρόνια μετά.

Σήμερα ο Χιου Γκρίφιθς αποκαλύπτει στοιχεία τα οποία δεν συμπεριλαμβάνονταν στην αναφορά του, καθώς τότε ζητούμενο της έρευνας ήταν ο Κάρατζιτς  

 « Ακουσα το όνομα του Τζεβελέκου πρώτη φορά από αξιωματικούς των υπηρεσιών πληροφοριών του ΝΑΤΟ, που ερευνούσαν το δίκτυο προστασίας Κάρατζιτς. Αυτό το δίκτυο είχε τις βάσεις του στο οργανωμένο έγκλημα και σε στοιχεία του υποκόσμου που εμπλέκονταν σε δολοφονίες, εκβιασμούς και εκτεταμένη διαφθορά. Σύμφωνα με διάφορες πηγές, ο Τζεβελέκος ήταν φίλος με αυτούς τους ανθρώπους που ανήκαν στο συγκεκριμένο δίκτυο. Εκανε δουλειές μαζί τους. Τους έδινε εργασία. Εκανε και πάρτι μαζί τους» αποκαλύπτει στα «ΝΕΑ» ο Γκρίφιθς , που θεωρείται ένας από τους κορυφαίους ειδικούς σε θέματα οργανωμένου εγκλήματος στα Βαλκάνια.

Ενα από αυτά τα πάρτι που αναφέρει είχε πραγματοποιηθεί στο Holiday Inn του Σαράγεβο στις 22 Οκτωβρίου 2003. Τότε ο Τζεβελέκος, σύμφωνα με την έρευνα του Ινστιτούτου Αναφορών Πολέμου και Ειρήνης, γνώρισε τον Τέσιτς σε άλλα μέλη του Διεθνούς Κέντρου Αποκατάστασης. Οταν ερωτήθηκε, από τον Γκρίφιθς, για αυτόν ο Τζεβελέκος απάντησε ότι απλώς έχει συναντηθεί «μερικές φορές για να πιουν καφέ», ενώ ο τελευταίος εργαζόταν ως αστυνομικός. Επιπλέον ο Τζεβελέκος υποστήριξε ότι στην οργάνωσή του ήλεγχαν «τακτικά το ποινικό μητρώο των εργαζομένων» ενώ ρώταγαν και τη γνώμη της ομάδας αποναρκοθέτησης του ΟΗΕ». Βασική λεπτομέρεια: η εν λόγω ομάδα του ΟΗΕ είχε παύσει τη λειτουργία της από το 1998.

ΨΕΜΑΤΑ. «Κοιτώντας σήμερα πίσω, κατά την περίοδο της έρευνας, καθίσταται πλέον σαφές ότι οι ισχυρισμοί του κ. Τζεβελέκου για τους ελέγχους που έχει διεξαγάγει πριν αρχίσει να απασχολεί μέλη αυτού του δικτύου οργανωμένου εγκλήματος δεν ήταν σύμφωνοι με την αλήθεια. Για παράδειγμα, ο κ. Τζεβελέκος ισχυρίστηκε σε εμάς ότι είχε διεξαγάγει με τη δέουσα επιμέλεια ελέγχους σε Σερβοβόσνιους, μέλη της μαφίας, μέσω του ΟΗΕ πριν τους προσλάβει. Ωστόσο, εμείς ήμασταν τότε σε θέση να αποδείξουμε ότι ο ΟΗΕ ποτέ δεν συμμετείχε σε αυτούς τους ελέγχους» λέει στα ΝΕΑ ο ερευνητής. Στην αναφορά του το 2004 ο Γκρίφιθς, αφού μίλησε με εργαζομένους του Διεθνούς Κέντρου Αποναρκοθέτησης, κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το προσωπικό των συνεργείων ναρκαλιευτών είχε αντικατασταθεί με Σέρβους που εργάζονταν σε εταιρεία του πρώην υπουργού Δημόσιας Τάξης Ράντομιρ Κότζιτς, ο οποίος ήταν πολύ καλός φίλος του Κάρατζιτς.

Πηγές του Γκρίφιθς τότε υποστήριξαν ότι η χρηματοδότηση του προγράμματος του Διεθνούς Κέντρου Αποναρκοθέτησης κατέφθανε στο Σαράγεβο μέσω πτήσεων και όχι μέσω τραπεζικών εμβασμάτων.  

 «Αυτό που μας είπαν περισσότερες από μία πηγές ήταν ότι τα κεφάλαια του Διεθνούς Κέντρου Αποναρκοθέτησης ήρθαν στη Βοσνία από την Ελλάδα με “μεταφορείς” μέσω πτήσεων. Αυτοί οι “μεταφορείς” φορούσαν ειδικά προσαρμοσμένα παντελόνια τα οποία επέτρεπαν τη διακίνηση μεγάλων ποσοτήτων σκληρού συναλλάγματος μέσα στην καμπίνα του αεροσκάφους. To συγκεκριμένο γεγονός ήταν περίεργο, αφού οι τράπεζες στο Σαράγεβο ήδη λειτουργούσαν για τουλάχιστον πέντε χρόνια, και θα ήταν πολύ πιο εύκολο και ασφαλές τα χρήματα να μεταφέρονται με τραπεζικά εμβάσματα παρά με “κούριερ”. Υψηλόβαθμος ναρκαλιευτής που εργαζόταν σε διεθνή οργανισμό και γνώριζε πολλά για τα οικονομικά του Διεθνούς Κέντρου Αποναρκοθέτησης υποστήριξε ότι μέρος της χρηματοδότησης δεν έφτανε στη Βοσνία, αλλά έμενε πίσω στην Ελλάδα» λέει ο Γκρίφιθς.

 ΣΕ ΑΜΑΡΤΩΛΗ ΤΡΑΠΕΖΑ. Σύμφωνα με πληροφορίες, το Διεθνές Κέντρο Αποναρκοθέτησης διέθετε τραπεζικό λογαριασμό σε μία από τις αμαρτωλές τότε τράπεζες στην περιοχή, τη Zepter Bank. Οπως αναφερόταν σε δημοσίευμα μιας από τις μεγαλύτερες εφημερίδες στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη εκείνη την εποχή, της «Nezavisne Novine», στις 8 Ιουνίου 2002 περίπου 3,5 εκατομμύρια βοσνιακά μάρκα είχαν ξεπλυθεί στο παράρτημα της Zepter Bank στην Μπάνια Λούκα, ενώ είχε αποκαλυφθεί ότι η τράπεζα συνεργάζεται με εταιρείες-βιτρίνες για αυτόν τον λόγο.

Ο Γκρίφιθς επισκέφθηκε και τα τοπικά γραφεία του Διεθνούς Κέντρου Αποναρκοθέτησης στη Βοσνία, το οποίο, σύμφωνα με πληροφορίες του, είχε λάβει το 2003 πάνω από 1,66 εκατομμύρια για να εξουδετερώσει κάποια ναρκοπέδια στη χώρα. Εκεί δεν συνάντησε ούτε έναν Ελληνα – μόνο κάποιους Σέρβους οι οποίοι δεν ήταν… ιδιαίτερα συνεργάσιμοι. Στην έρευνά του για το Ινστιτούτο Αναφορών Πολέμου και Ειρήνης ο Γκρίφιθς ανέφερε ότι αυτός που είχε μεσολαβήσει για να πάει ο Τέσιτς στην οργάνωση ήταν ο επικεφαλής των επιχειρήσεων του Διεθνούς Κέντρου Αποναρκοθέτησης στη Βοσνία Παναγιώτης – Πάνος – Κάστορας, το όνομα του οποίου δεν συμπεριλαμβάνεται στο κατηγορητήριο που συνέταξε η ελληνική Δικαιοσύνη. Οπως αποκάλυψαν οι έλεγχοι της Οικονομικής Αστυνομίας, μόνο για ένα από τα προγράμματα του Διεθνούς Κέντρου Αποναρκοθέτησης στη Βοσνία, για αυτό στην περιοχή του Μπρτσκο, είχε γίνει αίτηση για τη λήψη χρηματοδότησης από την Υπηρεσία Διεθνούς Αναπτυξιακής Συνεργασίας (ΥΔΑΣ) του υπουργείου Εξωτερικών. Για τα υπόλοιπα επτά προγράμματα, όχι μόνο στη Βοσνία αλλά και στον Λίβανο και στο Ιράκ, δεν βρέθηκαν φάκελοι. Επιπλέον 7 στα 10 έγγραφα που υπέβαλε η ΜΚΟ ήταν ξενόγλωσσα και δεν είχαν μεταφραστεί όπως προβλέπεται. Οσον αφορά την αποναρκοθέτηση στην ευρύτερη περιοχή του Σαράγεβο, έχουν εξαφανιστεί όλοι οι φάκελοι και τα στοιχεία . Σύμφωνα με πληροφορίες, κατά τη διάρκεια της δραστηριοποίησης του Διεθνούς Κέντρου Αποναρκοθέτησης στην περιοχή ο Τζεβελέκος επικαλείτο πολύ καλές σχέσεις και συνεργασία με την αμερικανική πρεσβεία, η οποία, όταν ρωτήθηκε από πηγές αν ισχύει κάτι τέτοιο, δεν επιβεβαίωσε τα λόγια του Ελληνα. Σημειώνεται ότι πριν ιδρύσει το Διεθνές Κέντρο Αποναρκοθέτησης ο Τζεβελέκος εργαζόταν ως δημοσιογράφος. Στελέχη που έχουν δραστηριοποιηθεί επί χρόνια στον χώρο των ανθρωπιστικών οργανώσεων εξέφρασαν απορία πώς ο Τζεβελέκος, ενώ δεν είχε καμία προϋπηρεσία στον συγκεκριμένο χώρο, κατάφερε να λάβει κρατική χρηματοδότηση ύψους 9 εκατομμυρίων ευρώ σε μόλις τέσσερα χρόνια.