«Είναι απελπισμένοι και αποφασισμένοινα κάνουν τα πάντα για να μη γυρίσουν…»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά «Μητέρα Τερέζα των µεταναστών» µου την είπε ένας ψαράς, αλλά δεν θα της αρέσει. Η Ματίνα Κατσιβέλη κάποτε ήταν ειρηνοδίκης αλλά τώρα είναι η συντονίστρια της Επιτροπής Συµπαράστασης Μεταναστών και Προσφύγων Λέρου. Και εκείνη την ηµέρα βέβαια ήταν η πρώτη που έτρεξε στο λιµάνι.
Πότε τους φέρανε στο νησί;
Δευτέρα, 4 η ώρα. Από νωρίς μας είχε ειδοποιήσει το Λιμεναρχείο ότι είχαμε τραγωδία με 12 αγνοούμενους και 16 επιζώντες. «Ελάτε να τους ντύσουμε».
Είθισται αυτό; Να σας ειδοποιεί το Λιμεναρχείο;
Από το 2002 που συνεργαζόμαστε, πάντα. Εχουμε δώσει τα τηλέφωνά μας και όποτε φέρνουν μετανάστες ναυαγούς μάς ειδοποιούν. Και 3 και 4 τη νύχτα, θα τρέξουμε στο λιμάνι να προσφέρουμε ό,τι μπορούμε. Ρούχα, παπούτσια, γιατρούς για τα παιδάκια, ψυχολογική υποστήριξη για τους μεγάλους. Μπορεί να έρθουν άνθρωποι τραυματισμένοι που πρέπει να πάνε αμέσως στο νοσοκομείο.
Εκείνη τη Δευτέρα τι είδατε, λοιπόν;
Δεκαέξι ανθρώπους-ερείπια, τρεις να κλαίνε γοερά, να λένε ότι έχασαν τα παιδιά τους, να μην μπορούν να συνέλθουν, ο ένας, ο πιο ηλικιωμένος, χρειαζόταν αμέσως στήριξη. Προσπαθήσαμε να τον ντύσουμε γρήγορα γρήγορα, βοήθησαν και δύο παιδιά του Λιμενικού και μετά αμέσως τον πήγαμε στα επείγοντα και το μωρό με τους γονείς του στην παιδιατρική κλινική.
Οι υπόλοιποι; Κρατητήριο;
Το πρώτο βράδυ όχι. Το Λιμεναρχείο φρόντισε και βρήκε μία πανσιόν και τους πήγαν εκεί. Μετά το πρώτο βράδυ, δεν ξέρω με τίνος εντολή, οι 16 αυτοί επιζήσαντες, οι οποίοι ήτανε πραγματικά ράκη, βρεθήκανε στο κρατητήριο της Αστυνομίας.
Τι σας λένε εκείνες τις πρώτες ώρες; Μέσα στον πανικό, βέβαια, τα αναφιλητά φαντάζομαι…
Κλαίνε για τους ανθρώπους που έχασαν. Θρηνούν, οδύρονται, δεν είναι σε θέση να πουν κάτι συγκεκριμένο. Ηταν διαλυμένοι, τρομαγμένοι, ήταν σε κατάσταση σοκ.
Και την άλλη μέρα;
Το επόμενο πρωί τους επισκέφτηκε το κλιμάκιο της Υπατης Αρμοστείας, το οποίο έμεινε μαζί τους όλη μέρα. Βέβαια, το τι κατέθεσαν ακριβώς οι πρόσφυγες και οι μετανάστες δεν μπορούμε να το ξέρουμε, γιατί η Υπατη Αρμοστεία δεν δημοσιοποιεί τις καταθέσεις. Στην έκθεση της όμως αφήνει να εννοηθεί ότι είχε επιχειρηθεί επαναπροώθηση και ζητεί να διερευνηθούν σε βάθος οι συνθήκες του πνιγμού τόσων ανθρώπων.
Επαναπροώθηση εννοούμε ότι προσπαθούσαν να πάρουν τη βάρκα από τα ελληνικά χωρικά ύδατα και να την πάνε στα τουρκικά;
Ναι, να ρυμουλκηθεί η βάρκα προς την Τουρκία. Η επαναπροώθηση ή αποτροπή ή όπως αλλιώς τη λένε είναι μια παράνομη πράξη. Διότι, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, ναι μεν πρέπει να προστατεύεις τα σύνορά σου αλλά απαγορεύεται να στερήσεις στον πρόσφυγα το δικαίωμα να ζητήσει άσυλο. Διότι αυτοί οι άνθρωποι δεν φεύγουν για εκδρομή. Οι περισσότεροι, τουλάχιστον στη Λέρο, τα 10 χρόνια που τους υποδεχόμαστε, είναι πρόσφυγες.
Οι άντρες του Λιμενικού πάντως μου είπαν ότι τους ρυμουλκούσαν για να τους πάνε στο Φαρμακονήσι.
Οι μετανάστες, όταν τους ρωτήσαμε «πώς καταλάβατε μέσα στη νύχτα ότι σας πήγαιναν προς τα τουρκικά παράλια;» – μια λογική ερώτηση – μας απάντησαν επίσης λογικά, ότι «πλησιάζαμε σε ένα μικρό νησάκι, σταμάτησε η μηχανή μας, μας εντόπισε το Λιμενικό, μας δέσανε και μας τραβήξανε προς την αντίθετη κατεύθυνση».
Το σενάριο που λένε οι ψαράδες; Οτι οι ίδιοι οι μετανάστες βουλιάζουν τα σκάφη για να είναι ναυαγοί και να τους περιθάλπει το Λιμενικό;
Εχει συμβεί και αυτό πολλές φορές. Συνήθως με τις πλαστικές βάρκες που τις τρυπάνε εύκολα. Και μάλιστα έχουν συλληφθεί μετανάστες οι οποίοι υποδείχθηκαν από άλλους μετανάστες ότι τρύπησαν τη βάρκα.
Συνελήφθησαν για πρόκληση ναυαγίου;
Ακριβώς. Και μια φορά είχε φωτογραφιστεί από το Λιμενικό ο μετανάστης που έσκιζε τη βάρκα. Συμβαίνει δηλαδή. Αλλά ας σκεφτούμε την απελπισία των ανθρώπων που φεύγουν από έναν πόλεμο, που έχουν δώσει όλα τα λεφτά τους στον διακινητή… είναι αποφασισμένοι να κάνουν τα πάντα για να μη γυρίσουν πίσω.
Και πολλοί από αυτούς είναι κυνηγημένοι.
Μα έχουμε εδώ έναν Ιρανό, ο οποίος στη χώρα του ήτανε κομμουνιστής. Και έναν ομοφυλόφιλο που φοβόταν για τη ζωή του. Γι’ αυτό δεν πρέπει να εμποδίζουμε τον άνθρωπο που είναι στη βάρκα να πατήσει ελληνικό έδαφος και να εκθέσει το πρόβλημά του.
Βέβαια έχετε ακούσει τι λένε αρκετοί εδώ στα νησιά. Εμείς θα φιλοξενήσουμε όλους τους μετανάστες από το Αφγανιστάν και όλους τους πρόσφυγες από τη Συρία; Και να θέλουμε, μπορούμε;
Οχι, δεν μπορούν, μόλο που συχνά αντικαθιστούν επάξια την ανυπαρξία του κράτους. Ούτε όλη η Ελλάδα θα το άντεχε. Γι’ αυτό πρέπει να υπάρξει μια ευρωπαϊκή πολιτική.
Αυτά που λένε κάποιοι απ’ τους μετανάστες; Οτι θα μπορούσαν να τους σώσουν οι λιμενικοί αλλά δεν τους έσωσαν;
Αδυνατώ να το πιστέψω αυτό. Βέβαια ίσως να έγιναν ατυχείς χειρισμοί κατά τη φάση της διάσωσης. Και γι’ αυτό οι άνθρωποι που ασχολούμαστε με την υποστήριξη των δικαιωμάτων των προσφύγων και των μεταναστών απαιτούμε, δίχως να καταδικάζουμε κανέναν, να γίνει διερεύνηση σε βάθος.
Ποια είναι η δική σας εμπειρία όμως; Οι λιμενικοί στα σκάφη συμπεριφέρονται άσχημα στους ναυαγούς;
Η αλήθεια είναι ότι μέχρι τώρα με τους λιμενικούς που υπηρετούν στη Λέρο έχουμε άριστη σχέση. Τα παιδιά βοηθάνε, μας ειδοποιούν. Και μέχρι σήμερα δεν είχαμε καμία καταγγελία από μετανάστες. Υπάρχει όμως μια καταγγελία για άσχημη συμπεριφορά στο Φαρμακονήσι αλλά δεν αφορούσε τα πληρώματα των σκαφών του Λιμενικού.
Πόσοι μετανάστες ζουν εδώ στο νησί;
Καμιά σαρανταριά έχουνε μείνει γιατί δεν υπάρχουν δουλειές. Και είχαμε και γάμο στο νησί. Αφγανός παντρεύτηκε μία κοπέλα από τη Λέρο, με άδεια δικαστηρίου, κι έχουνε δύο παιδάκια.
Google news
