[ΤΑΣΕΙΣ] Η πτώση του οίκου της γραβάτας

«Η γραβάτα μπήκε στη δημόσια ζωή και απέκτησε κοινωνική σπουδαιότητα μετά τη Γαλλική Επανάσταση. Οσο αξίζει ο άνθρωπος τόσο αξίζει και η γραβάτα. Ας το πούμε καθαρά, η γραβάτα είναι ο άνθρωπος. Γιατί με τη γραβάτα είναι που ο άνθρωπος εκδηλώνεται και αποκαλύπτεται. Κάτι λοιπόν που αναγνωρίζουν σήμερα όλοι οι σκεπτόμενοι άνθρωποι είναι ότι από τη γραβάτα μπορούμε να κρίνουμε εκείνον που τη φοράει και ότι για να καταλάβουμε κάποιον αρκεί να ρίξουμε μια ματιά στο τμήμα του σώματός του που ενώνει το κεφάλι με το στήθος». Ο Ονορέ ντε Μπαλζάκ εξέφραζε αυτή την άποψη όταν το 1827 έγραφε την «Τέχνη της γραβάτας», περιγράφοντας τις σχέσεις της με την κοινωνία και τα άτομα.

Σήμερα φαίνεται ότι η γραβάτα χάνει τον πρωταρχικό ρόλο που είχε στην ανδρική εμφάνιση. Αυτόν της αξιολόγησης για τον οποίο ο Μπαλζάκ έγραφε ότι «αποτελεί κριτήριο με το οποίο θα μπορούσε κανείς να αναγνωρίζει και τον ευπρεπή άνθρωπο και τον άξεστο». Το αποδεικνύει άλλωστε η φετινή χειμερινή σεζόν της μόδας των ανδρικών συλλογών, όπου τα κοστούμια έκαναν προκλητική εμφάνιση χωρίς τη συνοδεία του απαραίτητου αξεσουάρ. Αλλά και το γεγονός ότι κλείνει η μεγάλη αγγλική αλυσίδα καταστημάτων Tie Rack που από τα 80s γέμισε ακόμη και τους σταθμούς τρένων και μετρό με γωνιές που πουλούσαν πολύχρωμες μεταξωτές γραβάτες.

Τώρα πια οι άνδρες ανησυχούν εξίσου με τις γυναίκες για το τι είναι «της μόδας» και τι θεωρείται «ξεπερασμένο». Γι’ αυτή την ανδρική ανησυχία της εμφάνισης οι σταρ του Χόλιγουντ, της ραπ μουσικής και του ποδοσφαίρου έχουν μερίδιο ευθύνης. Αφού οι εμφανίσεις τους με ανοιχτά ξεκούμπωτα πουκάμισα, χωρίς γραβάτα, είναι το ίδιο πυκνές όσο και τα επίσημα μαύρα κοστούμια τους συνδυασμένα με κομψές γραβάτες.

Η σύγχυση γύρω από την περιοχή του λαιμού ενισχύεται και από τους πρωταγωνιστές της διεθνούς πολιτικής επικαιρότητας. Οι τελευταίες σπορ χαλαρές εμφανίσεις του αμερικανού προέδρου Μπαράκ Ομπάμα και του βρετανού πρωθυπουργού Ντέιβιντ Κάμερον στην συνάντηση του G8 ανατάραξαν τις βεβαιότητες για την όψη των πραγμάτων. Η διακυβέρνηση του κόσμου είναι πιο εύκολη όταν οι ηγέτες του δεν νιώθουν τον κόμπο της γραβάτας να σφίγγει τον λαιμό τους. Ο βρετανός υπουργός Οικονομικών Τζορτζ Οσμπορν μάλιστα δήλωσε ότι το άνετο σπορ ντύσιμο που επέτρεψε το πρωτόκολλο της συνάντησής τους τον περασμένο Ιούνιο έδωσε έναν ήρεμο τόνο στις συζητήσεις τους για τα σοβαρά ζητήματα της φορολογίας, του διεθνούς εμπορίου και της Συρίας.

Στο παρελθόν ένας άνδρας με κοστούμι και γραβάτα δεν υπήρχε περίπτωση να κάνει στυλιστικά ατοπήματα. Πολύ περισσότερο αν θυμηθούμε μέσα από τις ταινίες του ιταλικού ρεαλισμού της δεκαετίας του ’50 ότι ο πληθυσμός της εργατικής τάξης φορούσε κοστούμι και γραβάτα, καθώς η χώρα περνούσε στη μεταπολεμική ανασυγκρότηση και στη βιομηχανική της ανάπτυξη. Τότε ο συνδυασμός κοστούμι – γραβάτα ήταν ένδειξη σεβασμού στην εργασία και μιας αξιοπρέπειας των φτωχών, όπως κατέγραψε ο φακός του Βιτόριο ντε Σίκα στην ταινία του 1952 «Ουμπέρτο Ντι».

Σήμερα υπάρχει κάποιος για να αναλάβει την ευθύνη της αλλαγής των ενδυματολογικών ηθών σε συνθήκες εργασίας που επιτρέπει στους άνδρες να δουλεύουν με παντελόνι και T-shirt, μπλούζα λαιμόκοψη και σπορ σακάκι. Είναι ο συνιδρυτής του facebook Μαρκ Ζάκερμπεργκ και οι λοιποί εκατομμυριούχοι ιδιοκτήτες ιντερνετικών κολοσσών που φοράνε λιγότερο γραβάτες και περισσότερο καπέλα του μπέιζμπολ στις συναντήσεις τους με τους μετόχους, τους υπαλλήλους και τους θαυμαστές τους. «Η γραβάτα στη διάρκεια της ημέρας αντιπροσωπεύει την παλιά σχολή εργασίας και έναν περιορισμένο τρόπο σκέψης. Οι πιο επιτυχημένοι επιχειρηματίες, που θεωρούνται και σύγχρονα πρότυπα, όπως οι Ρίτσαρντ Μπράνσον και Τσαρλς Ντάνστοουν κυκλοφορούν με ξεκούμπωτα πουκάμισα και με ελεύθερο πνεύμα», επισημαίνει ένας από τους ιδρυτές του Lastminute.com για τους τομείς της τεχνολογίας και των δημιουργικών επαγγελμάτων. Και διαχωρίζει το εργατικό δυναμικό του περιβάλλοντος «τελεία com» από το αυστηρό ύφος των ριγέ στερεότυπων της τραπεζικής αδελφότητας. «Δεν έγινα τραπεζικός επενδυτής για να ντύνομαι ως αιώνιος έφηβος», δηλώνει στους λονδρέζικους «Τάιμς» ένας επικριτής της νέας τάξης ενδυματολογικών πραγμάτων.