Τέσσερις σταθμοί σε ένα εξάμηνο για το μνημονιακό μέλλον της Ελλάδας

Iανουάριος – Μάρτιος – Απρίλιος – Ιούνιος: τέσσερις σταθμούς μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2014 βάζουν στους τελευταίους σχεδιασμούς τους για το μνημονιακό αύριο της Ελλάδας, Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον.

Αρχίζοντας απ’ την επιστροφή της τρόικας τον Ιανουάριο για να κλείσουν επιτέλους οι εκκρεμότητες του περασμένου Οκτωβρίου και να εκταμιευθεί η δόση των 4,9 δισ. ευρώ, θα περάσουμε στη μεγάλη διαπραγμάτευση όπως την ονομάζουν όλοι, για την αναδιάρθρωση του χρέους και την  κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού (κατά πάσα πιθανότητα τον Ιούνιο), αφού προηγουμένως επιβεβαιωθεί (τον Απρίλιο) η επίτευξη του πρωτογενούς πλεονάσματος. Σημαντική ενδιάμεση στάση, για την οποία πιέζει το ΔΝΤ, προκειμένου να εκταμιεύσει το δικό του μερίδιο της δόσης (Φεβρουάριο με Μάρτιο) μια νέα δέσμευση της ευρωζώνης – αν όχι απόφαση – ότι θα καλύψει τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας.  

Η ώρα της μεγάλης διαπραγμάτευσης είναι και η ώρα των μεγάλων αποφάσεων για το τέλος του Μνημονίου ή για την υιοθέτηση ενός νέου. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι στην Ευρώπη και στο ΔΝΤ θεωρούν βέβαιο και σχεδιάζουν το δεύτερο, αλλά η κυβέρνηση παλεύει για το πρώτο και ο υπουργός Οικονομικών Γιάννης Στουρνάρας το επαναλαμβάνει τελευταίως με κάθε ευκαιρία.

ΚΟΝΤΡΕΣ. Είναι, επίσης, η ώρα των μεγάλων μαχαιριών. Ηδη, τα πρώτα βγήκαν στη διαπραγμάτευση του προηγούμενου μήνα για τους πλειστηριασμούς. Εκεί, το ΔΝΤ και ο Πολ Τόμσεν θύμισαν πάλι τον παλιό, σκληρό τους εαυτό. Οπως αναφέρουν πηγές που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις, άδικα κατηγορήθηκε για άκαμπτη στάση η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Από τη στιγμή που συμφωνήθηκε ότι οι δανειολήπτες θα πληρώνουν μια ελάχιστη δόση, ΕΚΤ και ευρωζώνη ικανοποιήθηκαν ως προς τον βασικό τους στόχο, την καταπολέμηση της κουλτούρας του κακοπληρωτή. Εμεινε το ΔΝΤ να πιέζει μέχρι τέλους για κάτι πιο σκληρό στους όρους. Τελικά, συμβιβάστηκε με τη λύση της «ανοχής».

«Το ΔΝΤ παίζει in extremis», λέει πηγή του οικονομικού επιτελείου. Κι αυτό αναμένεται να συνεχιστεί.

Οι λόγοι είναι γνωστοί: το ΔΝΤ θέλει κούρεμα χρέους για να είναι σίγουρο για τη βιωσιμότητά του και επειδή η ευρωζώνη δεν είναι διατεθειμένη να το κάνει, βάζει εμπόδια στη διαπραγμάτευση, ώστε να οδηγηθεί σε αδιέξοδο η Αθήνα και να υποχρεωθεί εκείνη να πιέσει τους εταίρους της στην Ευρώπη. Τι κι αν η κ. Λαγκάρντ διακηρύσσει δημοσίως ότι είναι πλέον κατά της λιτότητας; Πίσω από τις πόρτες της διαπραγμάτευσης ο κ. Τόμσεν βλέπει τα πράγματα αλλιώς και ζητά για όλο και περισσότερα μέτρα. Για παράδειγμα, αναφέρουν πηγές του οικονομικού επιτελείου, ενώ παλεύουμε να κλείσουμε το χρηματοδοτικό κενό, ο Τόμσεν ζητά να μειωθούν άμεσα οι ασφαλιστικές εισφορές των εργοδοτών κατά 3,9% – κάτι που θα δημιουργήσει νέο δημοσιονομικό κενό 850 εκατ. ευρώ. Κι όταν η ελληνική πλευρά ρωτά πώς θα καλυφθεί το κενό αυτό, ο Τόμσεν δεν διστάζει να επαναφέρει θέμα νέας μείωσης συντάξεων ευγενών ταμείων…

ΤΟ ΚΕΝΟ. Μαχαίρια έχουν βγει, όμως, κάτω από το τραπέζι και μεταξύ Ελλάδας και τρόικας για το πώς θα καλυφθεί το χρηματοδοτικό κενό. Η ΕΚΤ είπε όχι σε όλες πρακτικά τις προτάσεις της Ελλάδας για την κάλυψή του, χωρίς μνημόνιο: παράταση των ομολόγων Αλογοσκούφη, παρατάση των ομολόγων των ευρωπαϊκών κεντρικών τραπεζών (ANFAs) και χρησιμοποίηση των αναπορρόφητων μέχρι στιγμής κεφαλαίων Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. Για τα τελευταία, ο κ. Ντράγκι θέλει πρώτα να σιγουρευτεί ότι δεν θα χρειαστούν για μια νέα ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών. Κι αυτό δεν θα φανεί πριν τελειώσει ο νέος έλεγχος της BlackRock, που θα γίνει το 2014 ενόψει της ανάληψης εκ μέρους της ΕΚΤ της εποπτείας όλων των συστημικών ευρωπαϊκών τραπεζών. Εν τω μεταξύ, όμως, το δεύτερο τρίμηνο του 2014 η χώρα έχει να πληρώσει 12 δισ. σε λήξεις ομολόγων (μαζί με τα ομόλογα Αλογοσκούφη, ύψους 4,7 δισ. ευρώ) και τα περισσότερα (5-6 δισ. ευρώ) λήγουν τον Μάιο. Ώς τότε, επομένως, κάποια λύση πρέπει να έχει βρεθεί. Ισως, όπως εκτιμά η Eurobank, ανοίξει μια γραμμή χρηματοδότησης από τον ΕSM (με αφορμή τη μη εφαρμογή του προγράμματος ΑΝFA).

ΕΚΛΟΓΕΣ. Ολα αυτά θα εξελιχθούν υπό τη σκιά των ευρωεκλογών, που δημιουργούν διαφορετικές ανάγκες σε Ελλάδα και ευρωζώνη. Η Ελλάδα θέλει υποσχέσεις για βοήθεια στο χρέος, χωρίς μνημόνιο.

Στην ευρωζώνη, αντίθετα, έχουν τον πονοκέφαλο της ανόδου των αντιευρωπαϊκών δυνάμεων και δεν θέλουν να ερεθίσουν την κοινή τους γνώμη παρέχοντας νέα στήριξη για την Ελλάδα.

Από την άλλη πλευρά, θέλουν να είναι σίγουροι ότι η Ελλάδα θα παραμείνει υπό έλεγχο για κάποιο διάστημα ακόμη, καθώς δεν είναι βέβαιοι ότι μπορεί να αυτοπειθαρχήσει.

Η μεγάλη διαπραγμάτευση προβλέπεται να κλείσει με μια μεγάλη απόφαση για όλα (χρηματοδοτικό κενό, μνημόνιο, ρύθμιση χρέους) τον Ιούνιο. Εκτός, βεβαίως, αν προκύψουν στην Ελλάδα εθνικές εκλογές και ανατραπούν όλα τα σενάρια…