Οταν η επιστήμη πάει σινεμά

Το 2010 ο αστρονόμος Κέβιν Γκρέζιερ δέχεται πρόσκληση για μια συνάντηση στο σαλόνι ενός πολυτελούς ξενοδοχείου στο Χόλιγουντ. Εκεί τον περιμένει ο σκηνοθέτης Αλφόνσο Κουαρόν. Ενθουσιασμένος με ένα ντοκιμαντέρ για τη  συντήρηση του διαστημικού τηλεσκοπίου «Χαμπλ», αποκαλύπτει ότι έχει κατά νου να δημιουργήσει μια ταινία που να δίνει στον θεατή την αίσθηση ότι ζει την εμπειρία τού να βρίσκεται υπό συνθήκες έλλειψης βαρύτητας σε πρώτο πρόσωπο. Ο Γκρέζιερ απαντά σε δεκάδες τεχνικές ερωτήσεις του Κουαρόν και το ίδιο βράδυ λαμβάνει ένα δοκίμιο του σεναρίου.

Τρία χρόνια αργότερα το «Gravity» με τον Τζορτζ Κλούνι και τη Σάντρα Μπούλοκ βγαίνει στις κινηματογραφικές αίθουσες και γνωρίζει μεγάλη εμπορική επιτυχία. Βεβαίως, το αποτέλεσμα δεν οφειλόταν μόνο στις πολύτιμες τεχνικές συμβουλές του Κέβιν Γκρέζιερ, αλλά και στις παρατηρήσεις της χημικού και αστροναύτισσας Κάντι Κόλεμαν, που βοήθησε πολύ ιδίως τη Σάντρα Μπούλοκ στις κινήσεις της.

Το «Gravity», ωστόσο, αποτελεί το πιο πρόσφατο παράδειγμα μιας σειράς συνεργασιών ανάμεσα στον κόσμο της επιστήμης και εκείνον του κινηματογράφου, που έκαναν την εμφάνισή τους ήδη από τις πρώτες δεκαετίες της ιστορίας του σινεμά.

Στη δεκαετία του ’20 ο γερμανός σκηνοθέτης Φριτς Λανγκ ζητεί τη βοήθεια του αυστριακού φυσικού και μηχανικού Χέρμαν Ομπερθ, ενός από τους πρωτοπόρους σε διαστημικά πυραυλικά συστήματα, για την υλοποίηση της ταινίας του «Ταξίδι στη Σελήνη» (1929). Ανάμεσα σε άλλα, παρήγγειλε στον Ομπερθ έναν πύραυλο για την πρώτη σκηνή. Ο Ομπερθ δεν μπόρεσε να πραγματοποιήσει την παραγγελία εντός του χρονικού πλαισίου που του είχε ζητηθεί, αλλά έναν χρόνο αργότερα κατάφερε να παρουσιάσει τον πρώτο πύραυλο υγρών καυσίμων.

Στην ίδια ομάδα βρισκόταν και ο νεαρός τότε Βέμπερ φον Μπράουν, το μυαλό πίσω από τους μελλοντικούς γερμανικούς πυραύλους V2 και αργότερα από τα αμερικανικά διαστημικά προγράμματα που οδήγησαν τον άνθρωπο στο φεγγάρι. Και ο ίδιος ο Βέμπερ φον Μπράουν όμως έπαιξε βασικό ρόλο ως σύμβουλος στον χώρο του θεάματος. Από το 1955 έως το 1957 επέβλεπε και καθοδηγούσε μια σειρά ντοκιμαντέρ, τηλεοπτικών παραγωγών του Ουόλτ Ντίσνεϊ, σχετικά με την εξερεύνηση του Διαστήματος.

Η επιστήμη όμως δεν «επιστρατεύεται» μόνο για τις διαστημικές ταινίες. Η Ντόνα Κλάιν, μια από τις πιο περιζήτητες ειδικούς, γλίτωσε τους δημιουργούς της ταινίας «Το ξέσπασμα» (1995) με τον Ντάστιν Χόφμαν από σειρά τεράστιων λαθών, ενώ και όταν – για λόγους οικονομίας – ένα μέρος των γυρισμάτων του «Τζουράσικ Παρκ» έπρεπε να μεταφερθεί από τη Μοντάνα στην έρημο Μοχάβι στην Καλιφόρνια, η παραγωγή ζήτησε από τον παλαιοντολόγο Τζακ Χόρνερ να ελέγξει τα χαρακτηριστικά του χώρου.

Για ποιον λόγο όμως οι επιστήμονες δέχονται τον ρόλο του συμβούλου σε κινηματογραφικές παραγωγές; Κάποιες φορές αμείβονται ως επαγγελματίες, όπως στην περίπτωση του «Gravity». Κάποιες άλλες φορές η αμοιβή είναι συμβολική, όπως στην περίπτωση του επιδημιολόγου Φρέντερικ Μέρφι, που για την εργασία του για την ταινία «Το ξέσπασμα» πληρώθηκε με εισιτήρια για την πρεμιέρα.

Υπάρχουν κι εκείνοι όμως που δέχονται τη συνεργασία επειδή πιστεύουν πως μέσω του κινηματογράφου γίνεται προσιτή η επιστήμη στο ευρύ κοινό.