Ιχνη αρχαίας ζωής σε λίμνη του Αρη

Μία μεγάλη λίμνη που πριν από 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια ήταν γεμάτη με γλυκό νερό ανακάλυψε στον Αρη το εξερευνητικό όχημα «Curiosity» της NASA. Είναι μάλιστα πολύ πιθανό η λίμνη αυτή να φιλοξενούσε κάποιο είδος μικροβιακής ζωής, όπως ανακοίνωσαν αμερικανοί επιστήμονες που εξέτασαν τα δεδομένα και τις εικόνες που έστειλε στη Γη το ρομποτικό όχημα. Αλλωστε εκείνη την εποχή είχε μόλις αρχίσει να κάνει τα πρώτα της βήματα και η ζωή στον πλανήτη μας.

Η μεγάλη αυτή λίμνη εντοπίστηκε στον κρατήρα με την ονομασία Γκέιλ, όπου τον περασμένο Αύγουστο προσεδαφίστηκε το «Curiosity». Ο κρατήρας αποτελεί μία πολύ μεγάλη γεωλογική δομή, που δημιουργήθηκε από την πρόσκρουση κάποιου αστεροειδούς πριν από 3,7 δισεκατομμύρια χρόνια. Εχει διάμετρο περί τα 145 χιλιόμετρα και η λίμνη στον πυθμένα του εκτιμάται ότι διατηρήθηκε για περίπου 100.000 χρόνια. Μέσα στον κρατήρα Γκέιλ, ο οποίος μάλιστα φιλοξενεί στο κέντρο του και ένα βουνό με ύψος μεγαλύτερο από τέσσερα χιλιόμετρα, το «Curiosity» διατρύπησε πετρώματα και εξέτασε τη σκόνη τους με τα όργανά του. Αυτά τα πετρώματα υπολογίστηκε ότι έχουν ηλικία 4,2 δισεκατομμυρίων χρόνων, με μία απόκλιση 300.000 χρόνων. Εχουν δηλαδή ηλικία όση και ο ίδιος ο πλανήτης.

Από τις αναλύσεις που διενήργησε το «Curiosity» διαπιστώθηκε ότι τα πετρώματα εμπεριείχαν αργιλικά μεταλλικά στοιχεία τα οποία διαμορφώνονται όταν το νερό έχει ουδέτερο pH. «Το υδάτινο περιβάλλον της λίμνης φαίνεται ότι διατηρήθηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα και περιέκλειε όλα τα απαραίτητα συστατικά που θα μπορούσαν να στηρίξουν την ανάπτυξη ζωής», είπε ο Τζον Γκρόντζιγκερ, καθηγητής Γεωλογίας στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας στην Καλιφόρνια και επικεφαλής επιστήμονας της αποστολής του «Curiosity». «Βρέθηκαν εκεί ίχνη από άνθρακα, υδρογόνο, οξυγόνο, άζωτο, φωσφόρο, θείο. Ολα αυτά τα συστατικά φαίνεται ότι σχηματίστηκαν στον πυθμένα της λίμνης και δεν κατρακύλησαν από τα υψηλότερα τοιχώματα του κρατήρα. Το γεγονός αυτό ενισχύει την πεποίθηση ότι το νερό της λίμνης δεν ήταν όξινο».

ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗ ΖΩΗ. Ορισμένοι επιστήμονες, όπως ο Ντέιβιντ Βάνιμαν από το Ινστιτούτο Πλανητικών Επιστημών στο Τούσον της Αριζόνας, λένε ότι αν υπήρχαν εκείνη την εποχή μικρόβια στον Αρη τότε το περιβάλλον της λίμνης θα ήταν ιδανικό γι’ αυτά. «Θα ήταν μια μορφή ζωής αντίστοιχη με τα λεγόμενα χημειολιθοαυτότροφα μικρόβια που υπάρχουν στη Γη και τα οποία ζουν σε σπήλαια, σε υδροθερμικές πηγές στους ωκεάνιους πυθμένες και βαθιά στον φλοιό του πλανήτη μας», προσθέτει.

Παρά το γεγονός ότι η λίμνη διατηρήθηκε για μερικές δεκάδες χιλιάδες χρόνια – διάστημα μικρό ως προς τον γεωλογικό χρόνο – οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ήταν αρκετά για να ευδοκιμήσει η ζωή. Η Μόνικα Γκρέι, καθηγήτρια Πλανητικών και Διαστημικών Επιστημών στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο της Βρετανίας, λέει μάλιστα ότι «ακόμη δεν γνωρίζουμε πόσο καιρό έκανε η ζωή να πάρει… μπρος στη Γη και αν πήρε με τη μία ή με περισσότερες φορές». Προσθέτει ότι η μικρή διάρκεια ζωής της λίμνης στον Αρη δεν θα μπορούσε να αποτελέσει ανασχετικό παράγοντα για την εμφάνιση και τον πολλαπλασιασμό μικροβίων. Βεβαίως οι ειδικοί δεν μπορούν να προσδιορίσουν ποια ήταν ακριβώς η διάμετρος της λίμνης ή πόσο βάθος είχε. Αναπάντητο επίσης παραμένει το ερώτημα πόσο γρήγορα εξατμίστηκε το νερό της.

Η επιφάνεια του Αρη σήμερα είναι ψυχρή και άνυδρη και βομβαρδίζεται από την ηλιακή ακτινοβολία. Ωστόσο, όταν σχηματίστηκε ο Αρης μαζί με τους άλλους πλανήτες του ηλιακού συστήματος, πριν από 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια, ήταν θερμότερος και πιο «υδρόφιλος», τουλάχιστον για τα πρώτα ένα δισεκατομμύριο χρόνια της ζωής του. Την τελευταία δεκαετία επιστήμονες έχουν εντοπίσει στον Κόκκινο Πλανήτη αρκετά σημεία που θεωρούν ότι στο απώτατο παρελθόν μπορεί να φιλοξενούσαν ζωή.

Αποδείξεις πάνω στον βράχο
Οπως είπε ο γεωλόγος στο Imperial College του Λονδίνου Σανγιέβ Γκούπτα, είναι «η πρώτη φορά που βρήκαμε στον Αρη βράχους οι οποίοι παρέχουν εκείνες τις αποδείξεις για την ύπαρξη λιμνών στον πλανήτη. Και πρόκειται για μια σπουδαία ανακάλυψη επειδή οι λίμνες αποτελούν το ιδανικό περιβάλλον ανάπτυξης απλών μικροβιακών μορφών ζωής»