Μίκης Θεοδωράκης: «Ελλάδα, ουδέτερη ζώνη πολιτισμού»

Συμβολισμός πρώτος: στις 3 Δεκεμβρίου του 1944, στα ματοβαμμένα Δεκεμβριανά, εδώ στο κέντρο των Αθηνών, που οριστικοποίησαν τη διαιρετική τομή μεταξύ των Ελλήνων και την έναρξη του Εμφύλιου Πολέμου, το τότε δεκαεννιάχρονο παιδί που συμμετείχε στις μάχες κατά των Αγγλων ήταν ο Μίκης Θεοδωράκης.

Χθες (3 Δεκεμβρίου του 2013), ο κύριος με το κοστούμι που ανακηρύχθηκε επίτιμο μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, εδώ στο κέντρο των Αθηνών, στην επιβλητική αίθουσα του ανώτατου πνευματικού ιδρύματος της Ελλάδας, ήταν ο 88χρονος Μίκης Θεοδωράκης.

Συμβολισμός δεύτερος: ο κύριος που έδωσε την υποτροφία στον νεαρό μουσικοσυνθέτη Μίκη, το μακρινό 1954, για σπουδές στο Παρίσι, ήταν ο τότε πρόεδρος του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών και μουσουργός Αντίοχος Ευαγγελάτος. Και ήταν ο Σπύρος Ευαγγελάτος (γιος του Αντίοχου) και σημερινός πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών εκείνος που χθες προσφώνησε τον Μίκη και τον υποδέχθηκε ως επίτιμο μέλος με βαθιά συγκίνηση, αφού οι δυο τους έχουν συνεργαστεί σε ανεβάσματα πολλών παραστάσεων αρχαίων έργων.

«Οταν, κύριε πρόεδρε, πριν από χρόνια, στη συνεργασία μας στις “Χοηφόρες” προσπαθούσαμε να αποδώσουμε τον ζόφο των στίχων του Αισχύλου για “της γενιάς το βαθύρριζο κακό”, για τα “πολυστέναχτα κι αβάσταχτα δεινά”, “την αιματόεσσαν πλαγάν”, τον “πόνο που τελειωμό δεν έχει”, “την μία συμφορά που έρχεται κατά πάνω στην άλλη”, δεν φανταζόμασταν ότι σήμερα, τόσα χρόνια μετά, οι στίχοι αυτοί θα ήταν τόσο τραγικά επίκαιροι», είπε ο Μίκης Θεοδωράκης στην αρχή της ομιλίας του με τον τίτλο «Η μόνη λύση» που διάβασε καθιστός για σαράντα ένα λεπτά και λίγο μετά το παρατεταμένο χειροκρότημα της γεμάτης αίθουσας που τον καλωσόριζε στον χώρο κι αφού ο γενικός γραμματέας της Ακαδημίας Βασίλης Πετράκος έκανε μια σύντομη αναδρομή στο έργο τού δημιουργού.

Ενας βαθιά πολιτικός Μίκης, αλλά και με μια ομιλία που εστίαζε στο πολιτισμικό ειδικό βάρος και μέλλον της χώρας. Ο ίδιος δεν αρκέστηκε σε μια στεγνή ομιλία αλλά υπέβαλε μια πρόταση προς τους Ακαδημαϊκούς: «Η πρότασή μου συνοψίζεται σε μία μόνο λέξη: ουδετερότητα. Και ένα όραμα: η Ελλάδα να γίνει η Ελβετία του πολιτισμού και της ειρήνης. Με σύμβολα την Ακρόπολη των Αθηνών, παγκόσμιο σύμβολο πολιτισμού, την Ολυμπία και τους Δελφούς, παγκόσμια σύμβολα της συναδέλφωσης μεταξύ των λαών και της ειρήνης», ενώ σε άλλο σημείο της ομιλίας του σημείωσε: «Η ουδέτερη Ελλάδα θα γίνει παράλληλα το λίκνο του διεθνούς πολιτισμού», σε μια βραδιά συμβολικής και ιστορικής αξίας.

Τα φλας άστραφταν πάνω του, η Ακαδημία Αθηνών παρέστη σύσσωμη ενώ εδώ, στην ιστορική στιγμή, ήταν συντροφιά του πλήθος καλλιτεχνών: ο Μίμης Πλέσσα, ο Ηλίας Ανδριόπουλος, ο Δημήτρης Παπαδημητρίου. Πλήθος παλαιών φίλων από τον στίβο του τραγουδιού και των κοινωνικών αγώνων: Μαρία Φαραντούρη, Τηλέμαχος Χυτήρης, Κώστας Λαλιώτης και Μίμης Ανδρουλάκης. Αλλά και πλήθος πολιτικών: από τον Δημήτρη Σιούφα, τον Παναγιώτη Κουρουμπλή, τον Θανάση Παφίλη, την Αννα Ψαρούδα-Μπενάκη αλλά και άλλοι όπως ο Μάκης Μάτσας, ο επιχειρηματίας Πρόδρομος Εμφιετζόγλου, ο Βασίλειος Μαρκεζίνης και η Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα.