Υπάλληλοι – μηχανές με point system

Θέλουμε να αγοράζουμε φθηνά· από την άνεση του καναπέ μας· με ένα κλικ. Θέλουμε η παράδοση να γίνεται έξω από την πόρτα μας. Η Amazon ξέρει πώς να το κάνει. Εμείς, όμως, ξέρουμε πώς το κάνει; Πόσοι άνθρωποι εργάζονται για να ικανοποιούν σε χρόνο dt τα καταναλωτικά μας καπρίτσια; Και σε τι συνθήκες; Η Κάρολ Καντουόλαντρ από τον «Ομπζέρβερ» έβαλε τη φόρμα του εργάτη και «προσγειώθηκε» για μια εβδομάδα σε μια από τις οκτώ αποθήκες της Amazon στη Βρετανία, στο Σουόνσι της Ουαλίας.

Είχε την ευκαιρία να περιηγηθεί σε μια αχανή έκταση 800.000 τ.μ. – όση έκταση καλύπτουν περίπου 11 γήπεδα ποδοσφαίρου. Αρκετός χώρος, γράφει, για να αποθηκευτούν ένα σωρό – χρήσιμα και άχρηστα – πράγματα. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι μόνο από τη βρετανική ιστοσελίδα της Amazon διατίθενται 100 εκατ. αντικείμενα: κολιέ, ρούχα και πάνες για σκύλους, μαλακές επιφάνειες σε διάφορα σχήματα και χρώματα για να ακονίζουν οι γάτες τα νύχια τους, κόφτες μπανάνας (;), ψεύτικα κλαδιά και ό,τι άλλο μπορούν να αγοράσουν τα χρήματα. Υπάρχει και ένας δεύτερος, επίσης μεγάλος χώρος, όπου εργάστηκε κυρίως η βρετανίδα δημοσιογράφος και όπου αποθηκεύονται τα αντικείμενα τα οποία δεν μπαίνουν σε ράφια: τροφή για διαβητικούς σκύλους, βιολογική τροφή για χορτοφάγους σκύλους, διαιτητική τροφή για παχύσαρκους σκύλους. Στον ίδιο τομέα αποθηκεύονται επίσης τηλεοράσεις 52 ιντσών, νερό από τα νησιά Φίτζι και υπερμεγέθη σεξουαλικά παιχνίδια – τα φυσιολογικά μεγέθη βρίσκονται στα ράφια…

Τη δεύτερη μέρα στη δουλειά, ο προϊστάμενος της Καντουόλαντρ ανακοινώνει στη ομάδα της ότι μέσα σε μια ημέρα κατάφεραν να συγκεντρώσουν και να πακετάρουν 155.000 αντικείμενα. Και δεν ήταν η πιο γεμάτη μέρα από άποψη παραγγελιών. Πέρσι, μέσα σε 24 ώρες, η Amazon δέχθηκε 3,5 εκατ. παραγγελίες. Τις τελευταίες δυο εβδομάδες – ενόψει της τεράστιας πρόκλησης των Χριστουγέννων – η εταιρεία πρόσθεσε στο δυναμικό της στη Βρετανία 15.000 άτομα. Μέσα στα επόμενα τρία χρόνια, σκοπεύει επίσης να διπλασιάσει τις αποθήκες της. Στόχος είναι ένας: να συνεχίσει με τον ίδιο ρυθμό ανάπτυξης που την έφερε τα τελευταία χρόνια μέσα στις πιο ισχυρές πολυεθνικές του πλανήτη.  

ΤΑ… ΞΩΤΙΚΑ. Για να εξακολουθεί να βαδίζει στον δρόμο της επιτυχίας, οι υπάλληλοι στην αποθήκη του Σουόνσι εργάζονται τέσσερις βάρδιες επί τουλάχιστον 50 ώρες την εβδομάδα. Διαλέγουν και πακετάρουν. Διαλέγουν και πακετάρουν. Είναι τα «ξωτικά της Amazon στο εργαστήριο του 21ου αιώνα του Αϊ-Βασίλη», όπως τους χαρακτήρισε πριν από λίγες εβδομάδες η «Ντέιλι Μέιλ». Η Καντουόλαντρ δεν βρίσκει και πολύ εύστοχη την παρομοίωση. Εκτός, επισημαίνει, εάν ο Αϊ-Βασίλης απασχολεί «προσωρινά ξωτικά», τους δίνει τον κατώτατο μισθό για 10 και πλέον ώρες εργασίας και τους απολύει εάν αρρωστήσουν και χρειαστεί να μείνουν σπίτι τρεις φορές σε διάστημα τριών μηνών.

Ως ξωτικό της Amazon για μια εβδομάδα η βρετανίδα δημοσιογράφος μπόρεσε να ανακαλύψει τι κρύβεται τέλος πάντων πίσω από αυτήν την τεράστια επιτυχία – και δεν ήταν η μόνη, καθώς λίγες μέρες αργότερα ανακάλυψε ότι την ίδια περίοδο στην ίδια αποθήκη βρισκόταν επίσης σε «μυστική αποστολή» ο συνάδελφός της Ανταμ Λίτλερ από το βρετανικό τηλεοπτικό δίκτυο BBC. Αμφότεροι συμφώνησαν ότι η εταιρεία είναι εξαιρετική σε αυτό που κάνει: βάζει σε τάξη ένα χάος δεκάδων χιλιάδων αντικειμένων και ξέρει, όπως κανείς άλλος, να τα στέλνει στον σωστό αποστολέα πάντα στην ώρα τους. «Την πρώτη μέρα, δεν διαλέξαμε απλώς και πακετάραμε 155.000 προϊόντα», λέει χαρακτηριστικά η Καντουόλαντρ. «Τα στείλαμε στους σωστούς πελάτες, χωρίς να χάσουμε ούτε μια παραγγελία». Η τοποθέτηση, εξηγεί, δεν γίνεται ανά κατηγορίες. Τα προϊόντα τοποθετούνται στα κενά ράφια και στη συνέχεια επιλέγονται βάσει ενός αλγοριθμικού συστήματος.

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗ. Στο σύντομο πέρασμά της, η Καντουόλαντρ γνώρισε οικοδόμους, ξενοδοχειακούς υπαλλήλους, απόφοιτους μάρκετινγκ, τεχνικούς εφαρμογών πληροφορικής, μαραγκούς, ηλεκτρικούς. Ολοι τους «πρώην» στο αντικείμενό τους, οι οποίοι κατέληξαν στην τελευταία επιλογή – την Amazon – διότι απλούστατα δεν μπορούσαν να βρουν πουθενά άλλου ένα μεροκάματο. Οι περισσότεροι αισθάνονται ευγνώμονες, έστω και αν ζουν με τον φόβο των «πόντων». Κάθε φορά που καθυστερούν να πιάσουν δουλειά τούς αφαιρείται μισός πόντος. Τρεις πόντοι ισοδυναμούν με απόλυση, ενώ καθυστέρηση ισοδυναμεί με ένα λεπτό.

Είναι προφανές, σχολιάζει η Καντουόλαντρ, ότι η Amazon δεν είναι υπεύθυνη για το πώς έχει διαμορφωθεί το τοπίο στην ευρύτερη οικονομία. Μάλλον αυτό είναι που κάνει το εργασιακό καθεστώς στην Amazon τόσο αποθαρρυντικό. Στο τελευταίο της διάλειμμα, η Καντουόλαντρ γνώρισε τον Σάμι από τη Ρουάντα. Τον ρώτησε εάν μπορεί να συγκρίνει αυτό που έκανε εκεί, ως εργοδηγός σε εργοστάσιο, και αυτό που κάνει σήμερα. Του πήρε ένα λεπτό να το σκεφτεί και να της απαντήσει ανασηκώνοντας με αδιαφορία τους ώμους: «Είναι το ίδιο».