Κυβέρνηση με κοινωνικό πρόσημο

Ο ένας μαραθώνιος τελείωσε, ο δεύτερος είναι σε εξέλιξη. Ο πρόεδρος του SPD Ζίγκμαρ Γκάμπριελ και τα άλλα ηγετικά στελέχη αλωνίζουν αυτό το δεκαήμερο τη Γερμανία για να πείσουν και τη δύσπιστη βάση του κόμματός τους να εγκρίνει το κυβερνητικό πρόγραμμα που διαπραγματεύτηκαν με τη Χριστιανική Ενωση της Μέρκελ και του Βαυαρού Ζεεχόφερ. Στη μάχη αυτή έχει απροσδόκητους συμμάχους. «Πού είναι η Μέρκελ;», ρωτούσε στην πρώτη της σελίδα η οικονομική εφημερίδα «Χάντελσμπλατ», που δεν συγκαταλέγεται σίγουρα στο στρατόπεδο των Σοσιαλδημοκρατών.

Το κενό της Μέρκελ για το οποίο διαμαρτύρεται η «Χάντελσμπλατ» είναι η επιτυχία του Γκάμπριελ. To SPD ηττήθηκε στις εκλογές, έφερε το δεύτερο χειρότερο αποτέλεσμα μεταπολεμικά, η απόσταση από τη Μέρκελ μεγάλωσε από τις 11 στις 16 μονάδες, αλλά ο Γκάμπριελ κατάφερε να διαπραγματευτεί ένα κυβερνητικό πρόγραμμα που δέχεται σφοδρή κριτική από τους εργοδότες και στηρίζεται από τα συνδικάτα. Αυτό δείχνει τη βασική κατεύθυνση του προγράμματος, το οποίο κατά τα άλλα απαριθμεί τις βασικές θέσεις των τριών κομμάτων CDU-CSU και SPD που πριν από λίγες ημέρες ήταν αντίπαλοι στον προεκλογικό αγώνα. Και επειδή δεν πρόκειται για γάμο από έρωτα αλλά για συνοικέσιο ανάγκης, χρειάστηκαν πέντε εβδομάδες σκληρής διαπραγμάτευσης για ένα αναλυτικό συμβόλαιο συμβίωσης 185 σελίδων.

Η ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΠΤΕΡΥΓΑ. Η λεπτομερειακή συμφωνία οφείλεται στην καχυποψία των μελλοντικών εταίρων που ήθελαν να τα ξεκαθαρίσουν όλα από την αρχή. Γιατί και οι δύο θέλουν να εξαντλήσουν την τετραετία. Για κάποιους στην αριστερή πτέρυγα του SPD που είχε «καεί» στην προηγούμενη συγκυβέρνηση με τη Μέρκελ (2005-2009) υπάρχει ο πειρασμός να διαλυθεί ο μεγάλος συνασπισμός σε δύο χρόνια και να οδηγηθεί η χώρα σε νέες εκλογές για να συνεργαστεί το SPD με την «Αριστερά» και τους Πράσινους. Αλλά είναι «απίθανο σενάριο», λέει ο πολιτειολόγος Γκέρο Γκεμπάουερ από το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Βερολίνου, «αυτός που θα διαλύσει τον συνασπισμό πρέπει να πείσει τους ψηφοφόρους ότι έχει πολύ σοβαρούς λόγους για να το κάνει».

Το πρόγραμμα της επόμενης κυβέρνησης της Μέρκελ δεν φέρνει τη μεγάλη αλλαγή. Αλλά έχει ένα σαφές κοινωνικό πρόσημο. Αυτή είναι η σφραγίδα του SPD. Ο κατώτατος εγγυημένος μισθός σε όλη τη Γερμανία και για όλους τους κλάδους είναι μία απόφαση που χρειαζόταν από καιρό η Γερμανία. Η γερμανική οικονομία καταγράφει τα τελευταία χρόνια πρωτοφανείς ρυθμούς ανάπτυξης, αλλά ταυτόχρονα ένα συνεχώς διευρυνόμενο τμήμα του πληθυσμού απειλείται από φτώχεια. O κατώτατος μισθός μαζί με τις αλλαγές στο συνταξιοδοτικό είναι επιτυχία του Γκάμπριελ, ο οποίος με το «τρικ» του εσωκομματικού δημοψηφίσματος στο SPD υποχρέωσε τη Μέρκελ να σκέφτεται στη διαπραγμάτευση του προγράμματος και το τελευταίο μέλος του Σοσιαλδημοκρατικού κόμματος. Αναμφίβολα είναι και ρίσκο. Αν η εσωκομματική κάλπη βγάλει «όχι» στη συγκυβέρνηση με τη Μέρκελ, πρέπει την ίδια ώρα να παραιτηθεί. Αλλά ο Γκάμπριελ ενσωμάτωσε στη διαπραγμάτευση με τη Μέρκελ και αριστερά στελέχη του SPD όπως τη Χανελόρε Κραφτ και αισιοδοξεί βάσιμα ότι θα κερδίσει το στοίχημα.

Η ΛΙΤΟΤΗΤΑ. Η συντηρητική «Βελτ» σχολιάζει ότι «η Γερμανία δεν είναι πλέον υπόδειγμα», αντίθετα, στέλνει στην υπόλοιπη Ευρώπη ένα «καταστροφικό» μήνυμα: «Νουθετούμε με δασκαλίστικο ύφος τις χώρες που είναι σε κρίση να κάνουν λιτότητα και περικοπές, και εμείς ταΐζουμε το κοινωνικό κράτος, αντί να το βάλουμε σε δίαιτα». Το τέλος της γερμανικής δίαιτας που φοβάται η «Βελτ», πάντως, το προσδοκά ο ευρωπαϊκός Νότος, με την ελπίδα ότι έτσι ίσως μειωθούν και τα δικά του εμπορικά ελλείμματα και ανασάνει από τη λιτότητα. Αλλά ευρωομόλογο οποιασδήποτε μορφής δεν δέχθηκε η Μέρκελ και η αναπτυξιακή στροφή που θέλουν οι Σοσιαλδημοκράτες δεν είναι διαζευκτική, αλλά συμπληρωματική στην πολιτική της δημοσιονομικής πειθαρχίας.