Selfie: Τράβα σου μία φωτογραφία

Ποια είναι η λέξη του 2013; Στην Ελλάδα μπορεί να είναι η τρόικα, αλλά στον αγγλόφωνο κόσμο είναι αυτή που προσδιορίζει την αυτοφωτογράφιση, σύμφωνα με το Λεξικό της Οξφόρδης: το selfie.

Μπορεί να συναντάτε για πρώτη φορά τον όρο, αλλά είναι σχεδόν βέβαιο ότι έχετε κάνει κι εσείς αυτό που περιγράφει: να φωτογραφίζετε τον εαυτό σας με κινητό τηλέφωνο, web camera, τάμπλετ ή άλλη συσκευή.

Η πρακτική είναι πολύ παλιά – εφαρμόζεται αφότου εμφανίστηκαν οι πρώτες φωτογραφικές μηχανές χειρός. Ωστόσο, στην εποχή των smartphones το φαινόμενο γνώρισε αναπάντεχη ανάπτυξη.

Η συνταγή είναι απλή και την εφαρμόζουν όλο και περισσότεροι άνθρωποι από όλο τον κόσμο: κρατάνε το κινητό τους στραμμένο ανάποδα, τεντώνουν το χέρι τους όσο περισσότερο μπορούν φέρνοντάς το στο ύψος των ματιών τους και βγάζουν τον εαυτό τους φωτογραφία, την οποία (προαιρετικά) ανεβάζουν στο facebook, το twitter ή το Instagram ή τη μοιράζονται μέσω των κινητών τηλεφώνων τους (με εφαρμογές όπως το WhatsApp).

Τα selfies αποτελούν την τελευταία μόδα στον χώρο της κοινωνικής δικτύωσης, με εκατοντάδες χιλιάδες νέους – κατά κύριο λόγο – να συναγωνίζονται για το ποιος θα αποτυπώσει στον φωτογραφικό φακό την πιο αστεία ή περίεργη αυτοπροσωπογραφία – μέχρι να την πετύχουν κάνουν άπειρες δοκιμές μπροστά στην κάμερα της συσκευής τους.

Κάποιοι βάζουν στοιχήματα για την πιο σέξι πόζα και άλλοι πασχίζουν να βγάλουν ένα selfie που θα τους χαρίσει πολλά likes και σχόλια στο facebook.

«Εμάς μας ένοιαζε να πάρουμε καλούς βαθμούς στο σχολείο. Τώρα το μόνο που τους νοιάζει είναι πόσα likes θα μαζέψουν», έλεγε πρόσφατα με παράπονο, μιλώντας σε φίλους, η μητέρα μιας ελληνίδας έφηβης («ξεχνώντας» βέβαια πως όταν βρισκόταν εκείνη στην ηλικία της κόρης της ελάχιστοι από τους συμμαθητές της είχαν ως πρώτιστο μέλημα τη βελτίωση των σχολικών επιδόσεών τους – κι ας μην υπήρχαν τότε facebook και selfies!).

Τα «αυτοπορτρέτα» έχουν και… πρακτική χρησιμότητα: αν έχετε βρεθεί πρόσφατα σε κάποιο μνημείο ή αξιοθέατο όπως ο Παρθενώνας, ο Πύργος του Αϊφελ ή το Μπιγκ Μπεν, δεν υπάρχει περίπτωση να μην έχετε παρατηρήσει τουρίστες που – προφανώς για να μην μπουν στον κόπο να ζητήσουν από κάποιον άλλον να τους φωτογραφίσει – τραβούν οι ίδιοι φωτογραφίες του εαυτού τους με το κινητό τηλέφωνό τους.

Αν κάποτε ήσουν «ιν» αν είχες λογαριασμό στο facebook, σήμερα είσαι «άουτ» αν δεν έχεις ανεβάσει στο προφίλ σου, έστω μία φορά, μια χειροποίητη φωτογραφία σου. Παραφράζοντας τον Καρτέσιο, βγάζω selfie, άρα υπάρχω…

Η πρακτική είναι τόσο διαδεδομένη, ώστε το διάσημο Λεξικό της Οξφόρδης ανακήρυξε το selfie «Λέξη της χρονιάς».

Ο όρος καταγράφηκε για πρώτη φορά το 2002 σε ένα αυστραλιανό διαδικτυακό φόρουμ. Τον επικαλέστηκε ένας… μεθυσμένος νεαρός για να περιγράψει τη φωτογραφία που μόλις είχε ανεβάσει, στην οποία εικονιζόταν με τραύματα στο πρόσωπο επειδή είχε σκοντάψει και χτυπήσει σε σκαλιά.

Δύο χρόνια αργότερα, το hashtag (ετικέτα) #selfie εμφανίστηκε στον γνωστό ιστότοπο διαμοιρασμού φωτογραφιών Flickr. Ωστόσο, το 2012 ήταν το έτος που τα selfies κατέκτησαν τον κόσμο των social media. Σύμφωνα με τους λεξικογράφους του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, η συχνότητα χρήσης του όρου αυξήθηκε πέρυσι κατά 17.000% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά!

Πρόσφατη έρευνα του Pew Research Centre στις ΗΠΑ διαπίστωσε ότι το 91% των εφήβων ανεβάζει φωτογραφίες του εαυτού του στο Ιντερνετ, ενώ έρευνα της OnePoll κατέδειξε ότι το 30% των φωτογραφιών που αναρτούν τα άτομα 18-24 ετών είναι selfies.

Τον περασμένο Αύγουστο ο όρος selfie προστέθηκε στην ηλεκτρονική έκδοση του Λεξικού της Οξφόρδης, ενώ εξετάζεται η λημματογράφησή του στο ιστορικό Oxford English Dictionary, το πιο έγκυρο λεξικό της αγγλικής γλώσσας στον κόσμο.

Τα selfies των VIP

Στη γοητεία των «αυτοπορτρέτων» έχουν υποκύψει μια σειρά από διασημότητες: από ηθοποιούς και τραγουδιστές μέχρι πολιτικούς και… προκαθημένους Εκκλησιών!

Η σύζυγος του προέδρου των ΗΠΑ Μισέλ Ομπάμα έχει αυτοφωτογραφιστεί με τον Μπο, το… προεδρικό σκυλί, ενώ οι κόρες του ζεύγους Σάσα και Μαλία ποζάρισαν χαριτωμένα για ένα selfie κατά την τελετή ορκωμοσίας του πατέρα τους τον περασμένο Ιανουάριο.

Αλλά και μία… παρ’ ολίγον πρόεδρος, η Χίλαρι Κλίντον, έχει τραβήξει selfie με την κόρη της Τσέλσι. Ο σταρ του πενταγράμμου Εμινεμ έχει ποζάρει μπροστά στον φακό του κινητού του με φόντο τη Μόνα Λίζα στο Μουσείο του Λούβρου και η Κιμ Καρντάσιαν έχει επιδείξει τα… οπίσθιά της φωτογραφιζόμενη μπροστά στον καθρέφτη του σπιτιού της. Πιο σεμνές «αυτοφωτογραφίες» έχουν τραβήξει ο Μπραντ Πιτ, ο Τομ Χανκς και ο Τζάστιν Μπίμπερ.

Τον περασμένο Αύγουστο νεαροί πιστοί «αιχμαλώτισαν» τον Πάπα Φραγκίσκο σε ένα selfie μέσα στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου στο Βατικανό, ενώ τον Σεπτέμβριο του 2012 ο ιάπωνας αστροναύτης Ακι Χοσίντε τράβηξε ίσως το καλύτερο selfie όλων των εποχών: χρησιμοποιώντας μια ψηφιακή μηχανή έβγαλε τον εαυτό του φωτογραφία στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό με φόντο το… Διάστημα!

Ωστόσο, υπάρχουν και αυτοί που την έχουν πατήσει από τα selfies: τον Σεπτέμβριο του 2011 οι γυμνές φωτογραφίες που είχε τραβήξει με το κινητό της τηλέφωνο η αμερικανίδα ηθοποιός Σκάρλετ Γιόχανσον υπεκλάπησαν από έναν 35χρονο χάκερ και διέρρευσαν στο Διαδίκτυο, προκαλώντας πονοκεφάλους στην ίδια και ενθουσιασμό στους θαυμαστές της.

Εναν χρόνο αργότερα, ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Ντέιβιντ Κάμερον απαθανατίστηκε κατά λάθος στο selfie της αδερφής της γυναίκας του την ώρα που… κοιμόταν – γεγονός που μας διδάσκει ότι καλού – κακού πρέπει να προσέχουμε τι (ή ποιος) βρίσκεται πίσω μας πριν τραβήξουμε μια φωτογραφία!

Ορισμένοι «αποκηρύσσουν» τα selfies αποκαλώντας τα σαχλά και παιδαριώδη. Οι… πιο ψαγμένοι επικριτές τους προσδίδουν στο φαινόμενο κοινωνιολογικές διαστάσεις: όπως υποστηρίζουν, τα «αυτοπορτρέτα» είναι μια ακόμη απόδειξη ότι ο εγωκεντρισμός κυριαρχεί στον κόσμο μας.

Μάλιστα, αναφέρονται στους σύγχρονους νάρκισσους χρησιμοποιώντας τον όρο «Γενιά του Εγώ» (Me Generation), στην οποία το περιοδικό «Τάιμ» αφιέρωσε ένα ολόκληρο τεύχος τον περασμένο Μάιο, προσθέτοντας μάλιστα στο εξώφυλλο περισσότερα… «Εγώ» («The Me Me Me Generation»).

Υπάρχει όμως και ο αντίλογος: οι υπέρμαχοι των selfies υποστηρίζουν ότι οι φωτογραφίες αυτές συνιστούν τις πιο αυθεντικές αναπαραστάσεις του ανθρώπου σε έναν κόσμο που κατακλύζεται από ρετουσαρισμένες (μέσω Photoshop) φωτογραφίες ή πρόσωπα αγνώριστα από το μακιγιάζ.

«Το Instagram (και άλλα social media) αποτελεί μια σιωπηλή αντίσταση στο μπαράζ των τέλειων εικόνων που αντικρίζουμε καθημερινά. Αντί να βομβαρδιζόμαστε από αυτές, μπορούμε να πάμε στο Instagram και να δούμε εικόνες πραγματικών ανθρώπων με μια όμορφη διαφορετικότητα», έγραψε πρόσφατα στο περιοδικό «Psychology Today» η αμερικανίδα καθηγήτρια Ψυχολογίας Σάρα Τζερβές.

Μπορεί ο όρος selfie να επινοήθηκε πριν από 11 χρόνια και να υιοθετήθηκε από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης μόλις πριν από λίγους μήνες, ωστόσο αυτό που περιγράφει έγινε για πρώτη φορά πράξη το… 1839!

Ηταν τότε που ο αμερικανός φωτογράφος Ρόμπερτ Κορνίλιους τράβηξε το πρώτο φωτογραφικό «αυτοπορτρέτο» στην ιστορία έξω από το κατάστημά του στη Φιλαδέλφεια.

Επρεπε, όμως, να κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι μέχρι να γίνει το selfie παγκόσμια μόδα. Απαραίτητο αξεσουάρ είναι η ψηφιακή φωτογραφική μηχανή, η οποία εφευρέθηκε το 1975 από την Eastman Kodak. Βέβαια, χρειάστηκαν περισσότερες από δύο δεκαετίες μέχρι να τελειοποιηθεί η επίμαχη τεχνολογία και να φτάσει σε κάθε σπίτι με τη μορφή των ψηφιακών μηχανών που γνωρίσαμε τα τελευταία χρόνια.

Και ύστερα ήρθε η επανάσταση: το 2000 η Samsung ενσωμάτωσε μια κάμερα σε ένα κινητό τηλέφωνο και πολύ γρήγορα κάθε κατασκευαστής κινητών που σεβόταν τον εαυτό του άρχισε να εφοδιάζει τις συσκευές που παρήγε με φωτογραφική μηχανή. Η απογείωση των selfies έγινε με την άνθηση των κοινωνικών δικτύων: από το facebook ώς το twitter και από το Instagram ώς το Snapchat, το ανέβασμα και η ανταλλαγή φωτογραφιών των χρηστών αποτελεί σήμερα φετίχ.

Πώς θα βγάλετε τα καλύτερα selfies

1. Πάρτε στα χέρια το κινητό σας και ανοίξτε τη φωτογραφική μηχανή του. Προαιρετικά, κατεβάστε ένα φωτογραφικό app, όπως το Camera+ ή το Snapseed για να ρυθμίσετε την αντίθεση και τον φωτισμό. Αν το smartphone σας έχει δύο κάμερες, το αποτέλεσμα θα είναι καλύτερο. Αν όχι, βγάλτε το selfie σας με ό,τι έχετε!

2. Επιλέξτε ένα σημείο με καλές συνθήκες φωτισμού. Το φως του ηλίου συνήθως δεν είναι σύμμαχός μας. Ούτε φυσικά το σκοτάδι. Αν είναι ημέρα και είστε σε εξωτερικό χώρο, βρείτε ένα σημείο που έχει σκιά. Αν είναι βράδυ, πηγαίνετε κάπου που έχει επαρκή φωτισμό. 

3. Διαλέξτε ένα καλό φόντο. Πράγματι, ο Πύργος του Αϊφελ φαντάζει ιδανική επιλογή, αλλά… πού να τρέχετε τώρα στο Παρίσι; Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να βγάλετε το selfie σας στην τουαλέτα ή με φόντο την οικοδομή που χτίζεται απέναντι! Επιλέξτε ένα φόντο που θα κάνει τη φωτογραφία ξεχωριστή.

4. Βρείτε την καλύτερη γωνία σας. Λίγα πρόσωπα είναι απολύτως συμμετρικά. Πειραματιστείτε στον φακό και ανακαλύψτε ποια γωνία του προσώπου σας σάς κολακεύει περισσότερο. Δεν χρειάζεται να μοιάζετε με μοντέλο για να βγάλετε μια φωτογραφία στην οποία θα δείχνετε όμορφοι.

5. Να δείχνετε φυσικοί. Βέβαια, περί ορέξεως ουδείς λόγος: μπορείτε να βγάλετε φωτογραφία κάνοντας την πιο αστεία γκριμάτσα του κόσμου. Ωστόσο, τα πιο κουλ selfies είναι αυτά στα οποία απεικονίζεστε όπως είστε. Από την άλλη, ο μοναδικός κανόνας των selfies είναι ότι …δεν υπάρχουν κανόνες.

6. Τεντώστε το χέρι σας όσο πιο πολύ μπορείτε και φέρτε το κινητό στο ύψος των ματιών σας. Αν το τοποθετήσετε πάνω από το κεφάλι σας, τα μάτια σας θα δείχνουν αφύσικα μεγάλα και το πηγούνι σας πολύ λεπτό. Μείνετε ακίνητοι. Ενα κουνημένο selfie είναι ένα κακό selfie! Τώρα είστε έτοιμοι για το πολυπόθητο κλικ.

7. Ανεβάστε τη φωτογραφία στο facebook ή μοιραστείτε τη στο Instagram. Εναλλακτικά, στείλτε τη σε επιλεγμένους παραλήπτες μέσω εφαρμογών όπως το WhatsApp. Ή μην κάνετε τίποτε από όλα αυτά και κρατήστε το selfie  για τον εαυτό σας!

Η ιστορία των selfies

2002. Ο όρος χρησιμοποιείται για πρώτη φορά. Ενας μεθυσμένος Αυστραλός, ο οποίος είχε σκοντάψει σε σκαλιά και τραυματιστεί ελαφρά στο πρόσωπο, έβγαλε μια φωτογραφία του εαυτού του και την ανέβασε σε ένα διαδικτυακό φόρουμ, αναφέροντας ότι πρόκειται για ένα «selfie».
2004. Το hashtag (ετικέτα) #selfie εμφανίστηκε στον γνωστό ιστότοπο διαμοιρασμού φωτογραφιών Flickr, συνοδεύοντας φωτογραφίες χρηστών που είχαν τραβήξει τον εαυτό τους.
Ιούνιος 2010. Η Apple λανσάρει το iPhone 4 με κάμερα στη μπροστινή όψη, η οποία επιτρέπει στους χρήστες να κάνουν βιντεοκλήσεις, αλλά και να βγάζουν εύκολα selfies.
Οκτώβριος 2010. Λανσάρεται το Instagram, το οποίο σήμερα συγκεντρώνει περισσότερους από 150 εκατ. ενεργούς χρήστες. Η εφαρμογή επιτρέπει σε όσους την έχουν κατεβάσει να μοιράζονται φωτογραφίες από τα smartphones τους. Εχουν ανέβει πάνω από 57 εκατ. φωτογραφίες με το hashtag #selfie.
2012. Η συχνότητα χρήσης του όρου selfie αυξάνεται κατά 17.000% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, σύμφωνα με τους λεξικογράφους του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.
Αυγουστος 2012. Ο όρος selfie προστίθεται στην ηλεκτρονική έκδοση του λεξικού της Οξφόρδης.
Ιανουάριος 2013. Οι κόρες του Ομπάμα, Σάσα και Μαλία, υποκύπτουν στη γοητεία ενός selfie και, μάλιστα, την ημέρα της ορκωμοσίας του πατέρα τους.
Απρίλιος 2013. Λανσάρεται το Samsung Galaxy S4 το οποίο διαθέτει κάμερα δύο megapixel στη μπροστινή όψη.
Νοέμβριος 2013. Το selfie ανακηρύσσεται «Λέξη της Χρονιάς» από το λεξικό της Οξφόρδης.