Στη μάχη κατά της ανεργίας των νέων

Εδώ και 25 χρόνια έλληνες φοιτητές κάνουν κάθε ακαδημαϊκή χρονιά ένα μικρό διάλειμμα από τις σπουδές τους στο ελληνικό πανεπιστήμιο για να παρακολουθήσουν μαθήματα για λίγους μήνες σε κάποιο άλλο σε χώρα του εξωτερικού, κυρίως δε της Ευρώπης.

Εκατοντάδες είναι οι αιτήσεις που δέχονται τα αρμόδια γραφεία των ανώτατων ιδρυμάτων από σπουδαστές οι οποίοι θέλουν να συμμετάσχουν στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών Erasmus για σπουδές ή πρακτική άσκηση αλλά και από καθηγητές που επιθυμούν να διδάξουν ή να επιμορφωθούν στο εξωτερικό. Σημειώνεται ότι στο πρόγραμμα συμμετέχουν τα 27 κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης, οι χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (Ισλανδία, Λίχτενσταϊν, Νορβηγία), η Ελβετία, η Τουρκία και η Κροατία.

Από το 2014 οι ευρωπαίοι σπουδαστές και καθηγητές θα έχουν τη δυνατότητα να πάρουν μέρος στο ανανεωμένο πρόγραμμα της ΕΕ, το Erasmus+, το οποίο εγκρίθηκε προ ημερών. Το νέο ευρωπαϊκό πρόγραμμα δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην καταπολέμηση της νεανικής ανεργίας, δίνοντας στους νέους την ευκαιρία να εκπαιδευτούν και να αποκτήσουν δεξιότητες. Υπολογίζεται ότι το νέο πρόγραμμα κατάρτισης και εκπαίδευσης, το οποίο θα ολοκληρωθεί το 2020, θα υποστηρίξει περισσότερους από 4 εκατομμύρια Ευρωπαίους.

Τον περασμένο Μάιο μεγάλα ονόματα της επιστήμης αλλά και του αθλητισμού έδωσαν αγώνα προκειμένου να μη σταματήσει το ευρωπαϊκό πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών Erasmus. Και νίκησαν, αφού μετά τις πιέσεις που δέχθηκε η Ευρωπαϊκή Ενωση όχι μόνο θα συνεχίσει την επιτυχημένη αυτή πρωτοβουλία της, αλλά και θα την εξελίξει σε ένα νέο πρόγραμμα για την εκπαίδευση, την κατάρτιση, τη νεολαία και τον αθλητισμό. 
Το όνομά του θα είναι Erasmus+ και πήρε προ ημερών το «πράσινο φως» από την Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Σκοπός του ανανεωμένου προγράμματος, το οποίο συνενώνει σε ένα και μόνο πρόγραμμα τις δραστηριότητες που υπάγονταν ώς τώρα σε χωριστά προγράμματα, είναι να συμβάλει στην ενίσχυση των δεξιοτήτων και της απασχόλησης. Σημειώνεται ωστόσο ότι τα μεμονωμένα υποπρογράμματα (Leonardo, Comenius κ.ά.) θα διατηρήσουν τις επίσημες ονομασίες τους. 
Το επταετούς διάρκειας πρόγραμμα (2014-2020) θα έχει προϋπολογισμό 14,7 δισ. ευρώ, 40% υψηλότερο από τα σημερινά επίπεδα, ενώ περισσότεροι από 4 εκατομμύρια άνθρωποι θα λάβουν υποστήριξη για σπουδές, εργασία ή εθελοντισμό στο εξωτερικό. Σε αυτούς περιλαμβάνονται 2 εκατομμύρια φοιτητές της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. «Το Erasmus+ θα συμβάλει επιπλέον στην καταπολέμηση της ανεργίας των νέων, προσφέροντάς τους την ευκαιρία να αυξήσουν τις γνώσεις και τις δεξιότητές τους με την εμπειρία του εξωτερικού», δήλωσε η αρμόδια επίτροπος για θέματα εκπαίδευσης, πολιτισμού, πολυγλωσσίας και νεολαίας Ανδρούλλα Βασιλείου. 

Αμείλικτα στατιστικά. Ιδιαίτερη βαρύτητα στο νέο πρόγραμμα δίνεται στην καταπολέμηση της ανεργίας. Τα ευρωπαϊκά στατιστικά στοιχεία, δυστυχώς, είναι αμείλικτα: Περίπου 6 εκατομμύρια νέοι άνθρωποι είναι άνεργοι στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Τα ποσοστά είναι ακόμη πιο αποκαρδιωτικά για την Ελλάδα και την Ισπανία, όπου τα επίπεδα ανεργίας στους νέους ξεπερνούν το 50%. Ταυτόχρονα όμως με τον τρομακτικό αριθμό της ανεργίας των νέων υπάρχουν περισσότερες από 2 εκατομμύρια κενές θέσεις εργασίας. Και αυτό γιατί το ένα τρίτο των εργοδοτών αναφέρει ότι δυσκολεύεται να βρει προσωπικό με τις δεξιότητες που έχουν ανάγκη οι επιχειρήσεις του. Και είναι γεγονός ότι ο αριθμός των θέσεων εργασίας που απαιτούν υψηλή ειδίκευση αυξάνεται συνεχώς, τη στιγμή που ο αριθμός των θέσεων εργασίας χαμηλής ειδίκευσης μειώνεται. Οπως εκτιμούν οι ειδικοί, ώς το 2020, όταν και θα ολοκληρωθεί το πρόγραμμα, το 35% του συνόλου των θέσεων εργασίας θα απαιτεί ιδιαίτερα υψηλή ειδίκευση. 
Αυτό το ιδιαίτερα σοβαρό χάσμα δεξιοτήτων στην Ευρώπη έρχεται να αντιμετωπίσει το Erasmus+, δίνοντας ευκαιρίες στους νέους για σπουδές, κατάρτιση ή απόκτηση εμπειρίας στο εξωτερικό. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα με πιο φιλόδοξο και στρατηγικό χαρακτήρα, ανοιχτό για σπουδαστές, διδάσκοντες, μαθητευομένους, εθελοντές, διοργανωτές δραστηριοτήτων για νέους και άτομα που εργάζονται σε «φυτώρια» του αθλητισμού.
 
Τα οφέλη. Πέρα όμως από τη βελτίωση βασικών δεξιοτήτων, όπως είναι η άριστη γνώση ξένης γλώσσας, η επικοινωνία ή η εμπειρία διαβίωσης και εργασίας με άτομα διαφορετικής κουλτούρας και νοοτροπίας, το νέο πρόγραμμα έχει στόχο να διευκολύνει την καλύτερη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και εργοδοτών. Ετσι με αυτόν τον τρόπο οι σπουδαστές θα επωφεληθούν από προγράμματα σπουδών σχετικά με τις δεξιότητές τους. Παράλληλα όμως οι υπεύθυνοι του προγράμματος επισημαίνουν ότι τόσο τα εκπαιδευτικά ιδρύματα όσο και οι οργανώσεις νεολαίας θα έχουν μια σαφέστερη εικόνα της αγοράς εργασίας και καλύτερες σχέσεις με τις επιχειρήσεις. Στη νέα εποχή του ευρωπαϊκού προγράμματος θα υπάρξει μεγαλύτερη υποστήριξη για πλατφόρμες πληροφορικής, για τη σύνδεση σχολείων και άλλων παρόχων μάθησης μέσω του Διαδικτύου. 
Μελέτες έχουν κατά καιρούς δείξει ότι οι φοιτητές οι οποίοι έχουν πραγματοποιήσει μέρος των σπουδών τους στο εξωτερικό έχουν σαφώς μεγαλύτερες πιθανότητες να βρουν δουλειά σε κάποια χώρα εκτός ελληνικών συνόρων. 
Γι’ αυτό άλλωστε ο στόχος του προγράμματος και των εμπνευστών του είναι ως το 2020 τουλάχιστον το 20% των αποφοίτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρωπαϊκή Ενωση να έχει διανύσει περίοδο σπουδών ή κατάρτισης επιπέδου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στο εξωτερικό. Παράλληλα, στον επαγγελματικό τομέα πάνω από το 6% των ατόμων ηλικίας 18-34 ετών που έχει τίτλο βασικής επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης αναμένεται, με βάση τις προβλέψεις, να έχει πραγματοποιήσει περίοδο σπουδών ή κατάρτισης σε χώρα του εξωτερικού. 
Στον πόλεμο κατά της νεανικής ανεργίας το ευρωπαϊκό πρόγραμμα βγάζει μπροστά και την άτυπη μάθηση, μέσω δηλαδή της εμπειρίας. Αλλωστε τα στοιχεία δείχνουν ότι οι εργοδότες αναγνωρίζουν όλο και περισσότερο τις δεξιότητες που αποκτήθηκαν μέσω της εμπειρίας μιας μη τυπικής μάθησης. Ως τέτοια μπορεί να θεωρηθεί και ο εθελοντισμός. Είναι ενδεικτικό ότι το 75% των ατόμων που συμμετείχαν στην ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία δήλωσε ότι η επαγγελματική του προοπτική βελτιώθηκε σημαντικά.