Οι χαμένοι και οι νικητές της άγριας φύσης
Μισό καμηλοπάρδαλη, μισό ζέβρα, το οκάπι είναι εθνικό σύμβολο για το Κονγκό. Ο σημαντικότερος λόγος της δραματικής μείωσης του πληθυσμού του είναι ο εμφύλιος πόλεμος που μαίνεται στη χώρα
Δυσάρεστα στην πλειονότητά τους, αλλά και ευχάριστα νέα φέρνουν οι κορυφαίοι επιστήμονες από την τελευταία καταγραφή των ζώων και των φυτών του πλανήτη τα οποία απειλούνται με εξαφάνιση. Από το εθνικό σύμβολο του Κονγκό, το σπάνιο οκάπι, το οποίο είναι και αυτό ένα ακόμη θύμα του πολυετούς εμφυλίου στη χώρα, έως τις θαλάσσιες χελώνες με το δερματοειδές κέλυφος, οι οποίες αυξήθηκαν σημαντικά τα τελευταία χρόνια, κυρίως στον Ατλαντικό Ωκεανό, η εφετινή Κόκκινη Λίστα της Παγκόσμιας Ενωσης Προστασίας της Φύσης (IUCN) βρίθει εκπλήξεων.
Συνολικά στη λίστα, την οποία έδωσαν στη δημοσιότητα οι επιστήμονες της διεθνούς οργάνωσης, καταγράφονται 71.576 είδη, θηλαστικά, πουλιά και αμφίβια. Από αυτά, με εξαφάνιση κινδυνεύουν τα 21.286 – περίπου το ένα τρίτο. Στην έκθεση αναφέρονται επίσης περίπου τα μισά από τα γνωστά στους επιστήμονες ερπετά καθώς και το ένα τρίτο των ψαριών, αλλά ελάχιστα ασπόνδυλα, φυτά και μύκητες. Ως μεγάλοι χαμένοι καταγράφονται το ντροπαλό οκάπι, γνωστό και ως «καμηλοπάρδαλη του δάσους», το οποίο αποτελεί έναν σπάνιο συνδυασμό καμηλοπάρδαλης και ζέβρας με ιδιαίτερο χαρακτηριστικό την μπλε γλώσσα του, καθώς και ένα από τα πιο σπάνια πουλιά της Υποσαχάριας Αφρικής.
Η καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος και το κυνήγι – αμφότερα αποτελέσματα της ανθρώπινης δραστηριότητας – θεωρούνται υπεύθυνα για τη μεγαλύτερη εξαφάνιση των ειδών στον πλανήτη. Οι επιστήμονες συγκρίνουν το σημερινό φαινόμενο με την εξαφάνιση των δεινοσαύρων πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια εξαιτίας πρόσκρουσης αστεροειδούς με τη Γη – σύμφωνα με την επικρατέστερη θεωρία.
Ειδικά στην περίπτωση του οκάπι, ωστόσο, οι επιστήμονες προσθέτουν στους λόγους της δραματικής μείωσης του πληθυσμού του την εμπόλεμη κατάσταση στην οποία βρίσκεται το Κονγκό επί σχεδόν δύο δεκαετίες. Χαρακτηριστικό της κατάστασης είναι ένα περιστατικό του 2012, όταν αντάρτες εισέβαλαν στα γραφεία της Οργάνωσης για την Προστασία του Οκάπι και σκότωσαν επτά ανθρώπους και τα 14 ζώα που ζούσαν στο καταφύγιο. Σε μια χώρα όπου βρίσκεται σε έξαρση το παράνομο κυνήγι ελεφάντων, η προστασία του πολύτιμου – κυρίως για το κρέας και το δέρμα του – οκάπι αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση.
Για το σπάνιο αφρικανικό πουλί Sarothrura ayresi, πάλι, όπως επίσης και περίπου 200 ακόμη πουλιά που ζουν σε υδροβιότοπους και απειλούνται με εξαφάνιση, μεγαλύτερος εχθρός τους θεωρείται η γεωργία. «Οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν τους υδροβιότοπους σαν να είναι σκουπιδότοποι που πρέπει να αποξηρανθούν», επισημαίνει στην «Γκάρντιαν» ο Κρεγκ Χίλτον-Τέιλορ, διευθυντής του βρετανικού τμήματος της IUCN στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ. Σε πολύ δύσκολη θέση βρίσκονται ακόμη οι «πολεμικοί αετοί» (Polemaetus bellicosus), οι οποίοι ζουν στην Υποσαχάρια Αφρική και απειλούνται από τους αγρότες, που τους πυροβολούν ή τους δηλητηριάζουν. Τα τελευταία 20 χρόνια ο πληθυσμός τους σημειώνει κατακόρυφη μείωση της τάξης του 60%.
Ανάμεσα στα 1.000 νέα είδη που καταγράφηκαν φέτος για πρώτη φορά στην Κόκκινη Λίστα περιλαμβάνονται 24 διαφορετικές σαύρες της Καραϊβικής. Ισως όμως να είναι πολύ αργά πλέον, αφού οι επιστήμονες δεν μπόρεσαν να εντοπίσουν κανένα ίχνος τους. Εικάζεται ότι πολλές από αυτές έχουν ήδη εξολοθρευτεί από τις μαγκούστες, τα μικρά σαρκοβόρα ζώα που ζουν στην περιοχή και τα οποία έχουν βρεθεί αντιμέτωπα με έναν νέο θηρευτή: τα ποντίκια.
Εκτός από τις μεμονωμένες περιπτώσεις ζώων ή φυτών που βρίσκονται στο χείλος της εξαφάνισης, οι επιστήμονες είναι πεπεισμένοι ότι υπάρχουν είδη, όπως οι μέλισσες, που απειλούνται με μαζική εξαφάνιση. Σύμφωνα με τον Χίλτον-Τέιλορ, υπεύθυνος είναι πάντα ο άνθρωπος, ο οποίος δεν μπορεί να αξιολογήσει ούτε την τεράστια συμβολή των μελισσών ή άλλων επικονιαστών στην άγρια φύση ούτε όμως και τη δική του άμεση εξάρτηση από αυτήν. «Χωρίς επικονιαστές πολλοί βρώσιμοι καρποί δεν θα μπορούσαν να αναπτυχθούν», υπογραμμίζει. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με τα φυτά αλόης. «Τα περισσότερα χρησιμοποιούνται για ιατρικούς σκοπούς», υποστηρίζει ο Χίλτον-Τέιλορ. «Εάν αυτά τα είδη εξαφανιστούν, τότε οι φτωχές χώρες θα έχουν χάσει μία από τις πιο σημαντικές πηγές της ιατροφαρμακευτικής τους φροντίδας».
Το συνολικό κόστος της περιβαλλοντικής καταστροφής είναι αναμφισβήτητα πολύ δύσκολο να προσδιοριστεί με ακρίβεια. Παλαιότερη έκθεση, του 2010, είχε καταλήξει ότι η ζημιά στο περιβάλλον κοστίζει πολλά τρισεκατομμύρια δολάρια στην παγκόσμια οικονομία.
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά 
Google news
