Χορός εκατομμυρίων για ένα «κομμάτι ονείρου»

Για τον Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ αποδείχθηκε άνθρακας ο θησαυρός που κυνηγούσε επί 100 λεπτά στη μεγάλη οθόνη. Το «Γεράκι της Μάλτας», το αγαλματάκι ύψους 30 εκατοστών και βάρους 22 κιλών, δεν ήταν χρυσό και κοσμημένο με πολύτιμους λίθους, που είχε βαφεί μαύρο για καμουφλάζ (έτσι πίστευε ως ντετέκτιβ Σαμ Σπέιντ), αλλά, όπως αποδείχθηκε στο φινάλε της υποψήφιας για τρία Οσκαρ ταινίας, κίβδηλο.

Εβδομήντα δύο χρόνια αργότερα όμως το πολυπόθητο αγαλματίδιο που πρωταγωνιστούσε στην ταινία – κινηματογραφικό ντεμπούτο του Τζον Χιούστον – αναδείχθηκε τελικά θησαυρός, καθώς άλλαξε χέρια προς 4 εκατ. δολάρια (η αρχική εκτίμηση δεν ξεπερνούσε το 1,5 εκατ. δολάρια) στη δημοπρασία με 309 αντικείμενα από τον χώρο του κινηματογράφου, που διοργάνωσε στη Νέα Υόρκη ο οίκος Μπόναμς.

Και ξαναγράφει ιστορία, διότι πλέον κατατάσσεται ανάμεσα στα ακριβότερα αναμνηστικά κινηματογραφικών ταινιών που έχουν πωληθεί, ξεπερνώντας κατά πολύ τα 2 εκατ. δολάρια που είχαν διατεθεί το 2012 για τα κόκκινα γοβάκια που φορούσε η Τζούντι Γκάρλαντ στον «Μάγο του Οζ» και πλησίασε εξωφρενικά την Αστον Μάρτιν που οδηγούσε ο Σον Κόνερι στον «Χρυσοδάκτυλο», η οποία πωλήθηκε προς 4,1 εκατ. δολάρια το 2010, αλλά και το Batmobile n.1, το αυτοκίνητο του Μπάτμαν από την τηλεοπτική σειρά της δεκαετίας του ’60 που έπιασε 4,6 εκατ. δολάρια.

«Η εντυπωσιακή τιμή που πέτυχε το αγαλματίδιο αντανακλά την τεράστια σημασία του. Το “Γεράκι της Μάλτας” είναι εύλογα το πιο σημαντικό σκηνικό στοιχείο και κατέχει κεντρική θέση στην ιστορία του κινηματογράφου», επισημαίνει η δρ Κάθριν Ουίλιαμσον, διευθύντρια των αναμνηστικών αντικειμένων από τον χώρο του θεάματος στον οίκο Μπόναμς, και δεν αποκαλύπτει την ταυτότητα του νέου ιδιοκτήτη, ο οποίος κέρδισε κάνοντας την προσφορά του μέσω τηλεφώνου.

Δεν είναι η πρώτη φορά που το «Γεράκι της Μάλτας» – του οποίου η δημιουργία φέρεται ότι έχει βασιστεί στο «Γεράκι του Κνιπχάουζεν», ένα τελετουργικό αγγείο με τη μορφή γερακιού που είχε φτιαχτεί το 1697 για τον κόμη της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Τζορτζ Ουίλιαμ φον Κνιπχάουζεν – βγαίνει στο σφυρί. Τις  προηγούμενες δεκαετίες είχαν εμφανιστεί στην αγορά αντίγραφα, που δεν ήταν όμως ούτε καμωμένα από μόλυβδο ούτε έφεραν στη βάση τους τον αριθμό ευρετηρίου της εταιρείας Warner, αλλά ορισμένα από τα αριθμημένα 250 τα οποία είχαν κυκλοφορήσει από την εταιρεία το 1975 κυρίως για διαφημιστικούς λόγους.

Το συγκεκριμένο, που είχε στα χέρια του ιδιώτης συλλέκτης από τη δεκαετία του ’80 και έχει εκτεθεί στο Μπομπούρ του Παρισιού και στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης, συνοδεύεται από πιστοποιητικό της Warner που επιβεβαιώνει ότι εμφανίστηκε στην ταινία και ότι είναι ένα από τα δύο που κατασκευάστηκαν ειδικά για τα γυρίσματα. Εχει μάλιστα και ένα μικρό βαθούλωμα που προκλήθηκε από πτώση. Το δεύτερο είχε βγει επίσης σε δημοπρασία το 1994 και είχε πωληθεί προς 398.500 δολάρια. Μπορεί το «Γεράκι της Μάλτας» – η ταινία είχε κυκλοφορήσει αρχικά στις ελληνικές αίθουσες ως «Πέντε ένοχοι, τρία εγκλήματα») – να αποτέλεσε τον απόλυτο πρωταγωνιστή της δημοπρασίας στη Νέα Υόρκη, όμως οι σινεφίλ συλλέκτες είχαν να επιλέξουν ανάμεσα σε πολλά ακόμη πολύτιμα χαρακτηριστικά αντικείμενα από ταινίες που έγραψαν ιστορία.

Ξεχωριστή θέση ωστόσο κατέχει η Μπιούικ Phaeton που οδηγεί – επίσης – ο Χάμφρι Μπόγκαρτ στο φινάλε της θρυλικής ταινίας «Καζαμπλάνκα». Αν και το αυτοκίνητο στο οποίο επέβαινε ο πρωταγωνιστής μαζί με την Ινγκριντ Μπέργκμαν αναμενόταν να πιάσει τις 500.000 δολάρια – σύμφωνα με την ανώτερη τιμή εκτίμησης -, τελικά άλλαξε χέρια για 461.000 δολάρια και μπορεί να κυκλοφορήσει στον δρόμο, καθώς έχει γίνει πλήρης μηχανολογική συντήρηση. Με 67.600 χιλιόμετρα στο κοντέρ της η 73χρονη Μπιούικ είχε χρησιμοποιηθεί και για άλλες ταινίες, όπως ο «Δραπέτης της Σιέρα», επίσης με τον ίδιο πρωταγωνιστή, και αγοράστηκε το 1970 από τη διάσημη δεξιοτέχνιδα του γιουκαλίλι Λιλ Ριτζ. Εκτοτε βγήκε σε δημοπρασία δύο φορές, με πιο πρόσφατη το 1995.

Και αν τα συγκεκριμένα αντικείμενα ήταν από τα ακριβότερα της δημοπρασίας, δεν ήταν λιγότερο ενδιαφέροντα τα πιο οικονομικά, τα οποία μάλιστα καλύπτουν χρονικά ευρεία γκάμα της ιστορίας του κινηματογράφου.

Ανάμεσα λοιπόν σε εκείνα που άφησαν ανεξίτηλη τη σφραγίδα τους αλλά ήλθε η στιγμή να αλλάξουν ιδιοκτήτη είναι το γαλάζιο μάξι νεγκλιζέ που φορά η Σκάρλετ Ο’ Χάρα – κατά κόσμον Βίβιαν Λι – στο «Οσα παίρνει ο άνεμος», στη σκηνή που βλέπει την κόρη της να πέφτει από το άλογο και να σκοτώνεται, το οποίο πωλήθηκε προς 56.250 δολάρια.

Το τελικό – με τις διορθώσεις – σενάριο του «Πολίτη Κέιν» έπιασε 35.000 δολάρια, οι στολές των φυλακισμένων Στιβ Μακ Κουίν και Ντάστιν Χόφμαν από τον «Πεταλούδα» 15.000 και 11.250 δολάρια αντιστοίχως, ενώ δύο φορέματα εποχής από την ταινία «Ερωτευμένος Σαίξπηρ», που χάρισε το Οσκαρ στην Γκουίνεθ Πάλτροου, 9.375 και 10.625 δολάρια.

Ενα αντίγραφο του σεναρίου από τα «Φώτα της Ράμπας» του Τσάρλι Τσάπλιν πωλήθηκε προς 1.600 δολάρια. Ενα ζευγάρι από τα χαρακτηριστικά καπέλα που φορούσε το δίδυμο Χοντρός – Λιγνός άγγιξε τα 18.750 δολάρια. Ενώ προς 4.375 δολάρια αγοράστηκε η σέλα του Κέβιν Κόστνερ από το «Χορεύοντας με τους λύκους».