Ενας φόνος από το παρελθόν της

Αθώα ή ένοχη; Ηθικός αυτουργός της δολοφονίας τού βιαστή της ή θύμα; – του βιαστή, του πρώην συντρόφου της ο οποίος φέρεται πως τον σκότωσε με μπαλτά, αλλά και του πατέρα της οποίος την κακοποιούσε σεξουαλικά όσο ήταν ανήλικη; Μια σκοτεινή υπόθεση της δεκαετίας του ’90, η οποία βγήκε ξανά από το αρχείο και έπειτα από 18 χρόνια στέλνει τους πρωταγωνιστές στη φυλακή, έχει διχάσει την Καλιφόρνια και όχι μόνο. Μια εβδομάδα μετά την προφυλάκιση της καθηγήτριας Ψυχολογίας Νόρμα Πατρίτσια Εσπάρζα κατόπιν αιτήματος του εισαγγελέα της Καλιφόρνιας, χιλιάδες άνθρωποι, Αμερικανοί και Ευρωπαίοι, προασπίζονται με πάθος την αθωότητά της.

Η ίδια η Εσπάρζα, 39 χρονών σήμερα και μητέρα ενός τετράχρονου κοριτσιού το οποίο απέκτησε με τον δεύτερο σύζυγό της, αρνείται τις κατηγορίες και οποιονδήποτε συμβιβασμό. «Μου ζητούν να δηλώσω ένοχη για κάτι το οποίο γνωρίζουν ότι δεν διέπραξα», δήλωσε στους δημοσιογράφους την περασμένη Τρίτη εξερχόμενη με χειροπέδες από τη δικαστική αίθουσα. Γεννημένη στο Μεξικό και μεγαλωμένη στη Σάντα Ανα, νότια του Λος Αντζελες, η Εσπάρζα οδηγούνταν πίσω στη φυλακή. «Αυτό που προσπαθεί να κάνει είναι να φέρει την υπόθεση στα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Εμείς ανυπομονούμε να τη συζητήσουμε στη δικαστική αίθουσα», σχολίασε από την πλευρά της στην «Γκάρντιαν» η επικεφαλής του γραφείου του εισαγγελέα Σούζαν Κανγκ Σρέντερ.  

Η υπόθεση χρονολογείται πίσω στο 1995. Είκοσι ετών τότε και δευτεροετής φοιτήτρια στο Κολέγιο Θεωρητικών Επιστημών Pomona του Λος Αντζελες, η Εσπάρζα επιστρέφει στο πατρικό της στη Σάντα Ανα για να περάσει το Σαββατοκύριακο. Το βράδυ γνωρίζει σε ένα μπαρ τον Γκονζάλο Ραμίρεζ, τέσσερα χρόνια μεγαλύτερό της. Την επομένη, εκείνος της προτείνει να την πάει με το αυτοκίνητό του στη σχολή. Σύμφωνα με την κατάθεσή της, όταν έφτασαν στον κοιτώνα της, ο Ραμίρεζ τη βίασε. Δεν τον κατήγγειλε στην Αστυνομία. Ζήτησε μόνο βοήθεια από τη νοσοκόμα της σχολής, η οποία της έδωσε αντισυλληπτικά. «Δεν νομίζω ότι σκεφτόμουν τότε», δήλωσε η ίδια στους «Λος Αντζελες Τάιμς» λίγο πριν προφυλακιστεί. «Δεν ήθελα να μάθει τίποτα η οικογένειά μου. Αισθανόμουν ένοχη».

Ο μοναδικός άνθρωπος που έμαθε για τον βιασμό ήταν ο τότε σύντροφός της, ο Τζιάνι Αντονι Βαν, ο οποίος έγινε έξαλλος. Οπως κατέθεσε πέρσι στην Αστυνομία η Εσπάρζα, οι δυο τους επέστρεψαν δύο φορές σε εκείνο το μπαρ της Σάντα Ανα για να τον βρουν. Τελικά τον εντόπισαν λίγες εβδομάδες μετά. Ο Βαν και τρεις ακόμη φίλοι του ανέλαβαν δράση, αφήνοντας πίσω την Εσπάρζα. Πρώτα κατέστρεψαν το αυτοκίνητό του και μόλις βγήκε από το μαγαζί τον απήγαγαν. Ο Ραμίρεζ δολοφονήθηκε με μπαλτά και κρεμάστηκε από το ταβάνι ενός καταστήματος. Η Εσπάρζα επιμένει μέχρι σήμερα ότι είδε το πτώμα λίγο προτού το πετάξουν σε έναν δρόμο της Σάντα Ανα.

Λίγες μέρες μετά, η Εσπάρζα και ο Βαν παντρεύτηκαν. Εκείνος θεώρησε ότι ως γυναίκα του δεν θα τολμούσε να πάει στην Αστυνομία κι εκείνη – υποστηρίζει – ήταν τόσο φοβισμένη που δεν είχε άλλη επιλογή από το να δεχθεί. Πράγματι, η Αστυνομία ανέκρινε την Εσπάρζα λίγο αργότερα. Δεν υπήρχε όμως κανένα ενοχοποιητικό στοιχείο εναντίον της και η υπόθεση τέθηκε στο αρχείο. Η Εσπάρζα αποφοίτησε και αφού χώρισε με τον Βαν, το 2004, διορίστηκε σε ελβετικό Πανεπιστήμιο στις Αλπεις. Εκεί ζούσε με τον δεύτερο σύζυγό της και το παιδί τους έως πέρσι, οπότε επέστρεψε στις ΗΠΑ για ένα συνέδριο και συνελήφθη στο αεροδρόμιο της Βοστώνης. Οι αμερικανικές Αρχές είχαν ανοίξει ξανά την υπόθεση.

Η δίκη αναμένεται να αρχίσει τον Ιανουάριο. Εως τότε η Εσπάρζα «δικάζεται» καθημερινά στο Διαδίκτυο. Οι «συνήγοροί» της, μια οργάνωση η οποία προασπίζεται τα δικαιώματα των θυμάτων βιασμού σε πανεπιστημιακούς χώρους, συλλέγει υπογραφές για την αποφυλάκισή της – ήδη ξεπερνούν τις 2.600. Για τους «κατηγόρους» της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η Εσπάρζα είναι μια «μάγισσα» που, έστω και καθυστερημένα, βρίσκεται ενώπιον της Δικαιοσύνης.

Ολοι στη φυλακή
Οι συγκατηγορούμενοι της Εσπάρζα, ο πρώην σύζυγός της και δύο ακόμη μέλη της σπείρας – ο τρίτος σκοτώθηκε πέρυσι κατά τη διάρκεια συμπλοκής με την Αστυνομία – έχουν επίσης προφυλακιστεί.