Η πολιτική των… λέξεων

Αποτελεί ασυνήθιστη πρακτική για τα δεδομένα της διεθνούς ειδησεογραφίας. Όμως, στην Ολλανδία τις ημέρες αυτές μια λέξη καταφέρνει να κατακτήσει περίοπτη θέση ανάμεσα στις ειδήσεις της χώρας, παραγκωνίζοντας την επικαιρότητα. Μάλιστα, είναι η δεύτερη φορά μέσα σε ακριβώς δύο μήνες, που η λέξη αυτή, ένας νέος όρος της ολλανδικής γλώσσας, μονοπωλεί το ενδιαφέρον των μίντια, αλλά και των αποδεκτών τους, τηλεθεατών, ακροατών, αναγνωστών.

Πρόκειται για μια λέξη, η οποία αποτελείται από τρία συνθετικά και αρκετές συλλαβές, μια λέξη «σιδηρόδρομο». Δεν είναι, όμως, αυτός ο λόγος που έχει βρεθεί στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων. Στην ολλανδική γλώσσα οι σύνθετες λέξεις, ακόμη και όταν αποδίδουν απλά καθημερινά νοήματα, αποτελούν σύνηθες φαινόμενο.

Ο εν λόγω νέος όρος «participatiesamenleving», που πρωτάκουσαν οι Ολλανδοί δια στόματος του νεοστευθέντος βασιλιά τους, Γουλιέλμου – Αλεξάνδρου, στις 17 Σεπτεμβρίου, μόλις απέκτησε τον τίτλο της «νέας λέξης της χρονιάς» από τους «σοφούς» της Ολλανδικής γλώσσας, τα μέλη της Genootschap Onze Taal, στο πλαίσιο της καθιερωμένης ετήσιας ψηφοφορίας.

Ο «τίτλος» αυτός δραματοποιεί υπό μια έννοια τις τρέχουσες κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις. Υπό την πίεση των οικονομικών δεδομένων η Ολλανδία μετονομάζει το κράτος πρόνοιας σε «participatiesamenleving», σε συμμετοχική κοινωνία, στην οποία οι πολίτες καλούνται να πάρουν την ευθύνη της ζωής τους στα χέρια τους. Καλούνται να δημιουργήσουν το δικό τους κοινωνικό και οικονομικό ιστό προστασίας για να ελαφρύνουν το κράτος. Η αναφορά στον όρο της συμμετοχικής κοινωνίας από τον βασιλιά της χώρας κατά την «Ημέρα του Προϋπολογισμού» – όταν απευθύνθηκε για πρώτη φορά στον ολλανδικό λαό μέσω μιας ομιλίας, που γράφτηκε από την κυβέρνηση του πρωθυπουργού Μαρκ Ρούτε – ερμηνεύτηκε από πολλούς ως προαναγγελεία «του τέλους του κράτους πρόνοιας».

Ήταν ένα μήνυμα, που εξέπληξε τότε πολλούς, δίνοντας τροφή σε εκτενή αρθρογραφία εντός, αλλά και εκτός ολλανδικών συνόρων, αλλά και σε χιλιάδες μηνύματα μέσω των κοινωνικών ιντερνετικών δικτύων. Βέβαια συνάδει απόλυτα με τις περικοπές ύψους 6 δις. ευρώ, που επιδιώκει να επιβάλει η ολλανδική κυβέρνηση προκειμένου να μειώσει το δημοσιονομικό της έλλειμμα κάτω του 3%, βάσει των ευρωπαϊκών επιταγών, οι οποίες βρίσκουν ένθερμο υποστηριχτή στο πρόσωπο του Ρούτε. Και αντικατοπτρίζεται στην πολιτική αντιπαράθεση για την αλλαγή του συνταξιοδοτικού, που θα δυσχεράνει τους νέους Oλλανδούς να «χτίσουν» μια αξιοπρεπή σύνταξη, αλλά και στη δέσμευση των κοινωνικών εταίρων για μεγαλύτερη ευελιξία στις απολύσεις.

Το ζήτημα, όμως, δεν είναι απλά και μόνο αν οι ολλανδοί θα αναγκαστούν από δω και πέρα να είναι λιγότερο εξαρτώμενοι από την βοήθεια του κράτους. Το ζήτημα, πάνω από όλα, επιβεβαιώνει την κατάσταση, που κυριαρχεί ολοένα και πιο επιτακτικά στην Ευρώπη της κρίσης τα τελευταία χρόνια, οδηγώντας ακόμη και τα πιο ισχυρά οχηρά του κράτους πρόνοιας να ακολουθήσουν το δρόμο της συρρίκνωσης των δημόσιων δαπανών. Σε μια εποχή, που στερεύει από εναλλακτικές για το πώς η λύση στα δημοσιονομικά δεν θα σημάνει και μείωση ζωτικών παραμέτρων της ποιότητας ζωής των περισσοτέρων – όπως συμβαίνει σήμερα στην Ευρώπη της περιφέρειας – η πολιτική σκέψη φαίνεται να εξαντλείται στη γλωσσοπλασία.