Κόντρες για τα δημοψηφίσματα

Πυκνώνουν τα σύννεφα στο ημίχρονο των διαπραγματεύσεων για το κυβερνητικό πρόγραμμα του μεγάλου συνασπισμού Χριστιανοδημοκρατών – Σοσιαλδημοκρατών στη Γερμανία. Οι ομάδες εργασίας σε κρίσιμους τομείς διέκοψαν χθες η μία μετά την άλλη τις συνεδριάσεις, διαμορφώνοντας συγκρουσιακό κλίμα για τη σημερινή νέα «ολομέλεια» των διαπραγματευτικών ομάδων με τη Μέρκελ για την CDU, τον Ζίγκμαρ Γκάμπριελ για την SPD και τον Χορστ Ζεεχόφερ για το CSU. Τα αποτελέσματα μέχρι τώρα είναι ασήμαντα, ενώ στα σημαντικά ο καβγάς για τα διόδια, τη στήριξη των οικογενειών, τη νομική εξίσωση ομοφυλικών ζευγαριών και τα παγγερμανικά δημοψηφίσματα για θέματα ΕΕ εξελίχθηκε σε ανοιχτή σύγκρουση.

Στον πάγο έβαλε η Χριστιανοδημοκρατική Ενωση της Μέρκελ την προσπάθεια των άλλων δύο κομμάτων SPD και CSU να καθιερωθούν παγγερμανικά δημοψηφίσματα για θέματα εσωτερικής αλλά και ευρωπαϊκής πολιτικής. Τέτοια δυνατότητα δεν υπάρχει σήμερα στη Γερμανία και θα απαιτηθεί αλλαγή του Συντάγματος.

Παγγερμανικά δημοψηφίσματα θέλουν οι Σοσιαλδημοκράτες για θέματα εσωτερικής πολιτικής και οι Χριστιανοκοινωνιστές για ευρωπαϊκές αποφάσεις. Στη βάση αυτή, ο Χριστιανοκοινωνιστής υπουργός Εσωτερικών Χανς-Πέτερ Φρίντριχ και ο Σοσιαλδημοκράτης Τόμας Οπερμαν διαμόρφωσαν κοινή πρόταση των δύο κομμάτων. Ο λαός θα πρέπει να ερωτάται άμεσα «για ευρωπαϊκές αποφάσεις εξέχουσας σημασίας», αναφέρεται στην πρόταση. «Αυτό ισχύει κυρίως για την ένταξη νέων μελών στην ΕΕ, όταν πρόκειται να εκχωρηθούν σημαντικές εξουσίες στις Βρυξέλλες και όταν πρόκειται για οικονομικές επιβαρύνσεις της Γερμανίας στο πλαίσιο της ΕΕ». Πρακτικά, δηλαδή, δημοψήφισμα για κάθε αύξηση των κονδυλίων του μηχανισμού σταθερότητας ESM, για την τραπεζική ένωση ή για την ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ. Προϋπόθεση είναι η συγκέντρωση ενός εκατομμυρίου υπογραφών.  

«Επιδιώκουμε, ως γνωστόν, τα δημοψηφίσματα στη Γερμανία για θεμελιώδους σημασίας ευρωπαϊκές αποφάσεις», επανέλαβε χθες ο Χριστιανοκοινωνιστής Πρωθυπουργός της Βαυαρίας Χορστ Ζεεχόφερ στις προγραμματικές δηλώσεις της νέας του κυβέρνησης στο Μόναχο. Η ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών στη λήψη αποφάσεων είναι «κεντρικό αίτημα», είπε η γραμματέας του SPD Αντρέα Νάλες. Και ο μεγάλος συνασπισμός είναι ένα μοναδικό εργαλείο για να εκσυγχρονιστεί η δημοκρατία, συμπλήρωσε ο Τόμας Οπερμαν. Οι Σοσιαλδημοκράτες δεσμεύονται ότι τα δημοψηφίσματα δεν θα περιοριστούν στα ευρωπαϊκά θέματα.

Κατηγορηματικά αντίθετοι είναι η Καγκελάριος Μέρκελ και το κόμμα της. «Δεν θα δεχτούμε την πρόταση, ως εκ τούτου δεν θα περάσει στο πρόγραμμα του κυβερνητικού συνασπισμού», είπε στο γερμανικό πρακτορείο ειδήσεων ο αντιπρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της CDU, Γκίντερ Κρινγκς. «Θα ήταν δηλητήριο για τη νομική ασφάλεια στη χώρα», πρόσθεσε. Ακόμη μεγαλύτερη θα ήταν η ανασφάλεια για τον ρόλο της Γερμανίας στην ΕΕ. «Με την προτεινόμενη ρύθμιση θα καθυστερήσουν αποφάσεις στην ευρωπαϊκή σκηνή και θα παραλύσει κάθε πρόοδος στην ΕΕ», είπε ο Χριστιανοδημοκράτης Γκίντερ Κρίχμπαουμ.

ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Σε αυτό το συγκρουσιακό κλίμα δεν αναμένονται αποφάσεις πριν από το Παγγερμανικό Συνέδριο των Σοσιαλδημοκρατών που αρχίζει αύριο στη Λειψία. Ετσι το Συνέδριο θα περιοριστεί στην επανεκλογή της ηγεσίας και σε ένα γενικό πλαίσιο για το κυβερνητικό πρόγραμμα του μεγάλου συνασπισμού. Στη Λειψία, οι Σοσιαλδημοκράτες θα αποφασίσουν και για το άνοιγμα της συνεργασίας με τη μετακομμουνιστική Αριστερά. Οχι τώρα, αλλά από τις επόμενες εκλογές, το 2017.

Το «nein» που φοβούνται
Οταν το φθινόπωρο του 2011 ο Γιώργος Παπανδρέου πρότεινε το μοιραίο για τον ίδιο δημοψήφισμα στην Ελλάδα για το δεύτερο Μνημόνιο, η Μέρκελ σήμανε συναγερμό. Μαζί με τον Σαρκοζί αποδόμησαν τον Παπανδρέου στις Κάννες, οδηγώντας τον στην παραίτηση. Γερμανοί διανοούμενοι και σχολιαστές τον υποστήριξαν, διεκδικώντας και για τη χώρα τους στοιχεία άμεσης δημοκρατίας. Αλλά η Γερμανία δεν έχει παράδοση δημοψηφισμάτων και το πρόσφατο «όχι» του Μονάχου στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς επιβεβαιώνει τον δικαιολογημένο φόβο της πολιτικής ελίτ για τη λαϊκή στήριξη. Αν οι Γερμανοί αποφάσιζαν με δημοψήφισμα, ούτε ευρώ θα υπήρχε, ούτε μηχανισμός προστασίας, πιθανόν ούτε καν ενιαία Γερμανία.