Πύρινο τέλος για τον δορυφόρο που έπεσε στη Γη

Εχοντας ολοκληρώσει τη λεπτομερή χαρτογράφηση του γήινου βαρυτικού πεδίου, ο ευρωπαϊκός δορυφόρος GOCE παραδόθηκε τη Δευτέρα στη μοίρα του: Το σκάφος εισήλθε στην ατμόσφαιρα και καταστράφηκε φλεγόμενο, ωστόσο ένα μικρό μέρος κατέπεσε στον Ατλαντικό κοντά στην Ανταρκτική, τροφοδοτώντας τον προβληματισμό της επιστημονικής κοινότητας καθώς πολλοί φοβούνται τι μπορεί να συμβεί στην επόμενη φορά που ένας δορυφόρος πέσει στη Γη.

Ο GOCE εισήλθε στην ατμόσφαιρα γύρω στις 2 π.μ. (ώρα Ελλάδαw) και ακολούθησε μια φθίνουσα πορεία πάνω από τη Σιβηρία, τον δυτικό Ειρηνικό, τον ανατολικό Ινδικό Ωκεανό και την Ανταρκτική.

Αργά το βράδυ της Κυριακής η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος είχε εκδώσει ανακοινωθέν σχετικά με την επικείμενη είσοδο του δορυφόρου στην ατμόσφαιρα της Γης, καθησυχάζοντας ότι ήταν σχετικά απίθανο τα όποια τμήματά του να έπεφταν σε ευρωπαϊκό έδαφος. 

Και όντως, περίπου 250 κιλά συντριμμιών από το δορυφόρο των 1.100 κιλών έπεσαν στον ωκεανό στα νερά ανάμεσα στην Ανταρκτική και τη Νότιο Αμερική, όπως ανακοίνωσε τη Δευτέρα η ESΑ. Τα υπόλοιπα κάηκαν κατά την είσοδο του GOCE στην ατμόσφαιρα.

Οσο διήρκεσε η αποστολή το σκάφος κινούνταν σε τροχιά σε ύψος μόλις 224 χιλιομέτρων, μετρώντας τις απειροελάχιστες διακυμάνσεις της βαρύτητας σε όλη την επιφάνεια της Γης.

Στο χαμηλό αυτό ύψος δεχόταν την τριβή των ανώτερων στρωμάτων της ατμόσφαιρας, γι΄αυτό και έχει ασυνήθιστο, αεροδυναμικό σχήμα που περιορίζει τις εξωτερικές επιδράσεις. Ο κινητήρας ιόντων που διατηρούσε το επιθυμητό ύψος εξάντλησε τα καύσιμά του στα μέσα Οκτωβρίου και η ESA τερμάτισε και επίσημα την αποστολή λίγες μέρες αργότερα.

Στα τρία χρόνια λειτουργίας του, ο GOCE δημιούργησε έναν χάρτη του βαρυτικού πεδίου που εμφανίζει τη Γη με ένα παράξενο, ακανόνιστο σχήμα.

Αντίθετα από ό,τι θα φανταζόταν κανείς, η δύναμη της βαρύτητας δεν είναι ίδια σε όλη την επιφάνεια του πλανήτη -το βάρος ενός οποιουδήποτε σώματος αλλάζει απειροελάχιστα από περιοχή σε περιοχή.

Η απόσταση από το κέντρο της Γης είναι ένας μόνο από τους παράγοντες που επηρεάζουν τη δύναμη της βαρύτητας· άλλος βασικός παράγοντας είναι κατανομή της μάζας στον πλανήτη, η οποία δεν είναι καθόλου ομοιόμορφη.

Το εσωτερικό της Γης δεν είναι ομοιογενές, αφού τα υπόγεια πετρώματα ποικίλλουν σημαντικά σε πυκνότητα. Το πάχος του φλοιού επίσης δεν είναι σταθερό, αφού, για παράδειγμα, τα Ιμαλάια συγκεντρώνουν μεγαλύτερη μάζα σε σχέση με το βυθό των ωκεανών.

Ένας άλλος παράγοντας που δημιουργεί απειροελάχιστες διακυμάνσεις της βαρύτητας είναι η κίνηση των ωκεανών, ένα φαινόμενο για το οποίο ο GOCE προσέφερε πολύτιμα νέα δεδομένα.