Η μαντίλα στην τουρκική Βουλή

Το 1999 μία νεοεκλεγμένη βουλευτής του ισλαμικού Κόμματος της Αρετής, προδρόμου του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, είχε επιχειρήσει να ορκιστεί στο τουρκικό Κοινοβούλιο φορώντας μαντίλα. «Δεν είναι αυτό μέρος για να προκαλεί κανείς το κράτος. Ενημερώστε αυτή τη γυναίκα για τα όριά της!», είχε εκραγεί ο τότε πρωθυπουργός Μπουλέντ Ετζεβίτ. «Εξω! Εξω!» φώναζαν  όρθιοι οι μισοί βουλευτές στην καθισμένη μαντιλοφορούσα, τη Μερβέ Καβακτζί. Η συνεδρίαση είχε διακοπεί, η Καβακτζί είχε υποχρεωθεί να εγκαταλείψει το Κοινοβούλιο χωρίς να ορκιστεί. Δύο χρόνια αργότερα έχασε τη θέση της, το Κόμμα της Αρετής απαγορεύτηκε για παραβίαση των κοσμικών άρθρων του Συντάγματος και αρκετοί βουλευτές του, συμπεριλαμβανομένης της Καβακτζί, τιμωρήθηκαν με στέρηση των πολιτικών τους δικαιωμάτων για πέντε χρόνια.

Για πρώτη φορά έπειτα από εκείνο το περιστατικό τέσσερις βουλευτίνες του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) εμφανίστηκαν χθες στη τουρκική Βουλή φορώντας μαντίλα. Συνάδελφοί τους από το κυβερνών κόμμα του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έσπευσαν να τις φιλήσουν και να τις αγκαλιάσουν καθώς έπαιρναν τις θέσεις τους στα έδρανα. Το αντιπολιτευόμενο Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα περιορίστηκε σε κάποιες χλιαρές αντιδράσεις. Μία βουλευτίνα του φόρεσε μπλουζάκι που απεικόνιζε τον ιδρυτή πατέρα της (κοσμικής) Τουρκίας Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ και την τουρκική σημαία. Ακούστηκαν μερικά γιουχαΐσματα και κάποιες καταγγελίες ότι το AKP χρησιμοποιεί τη μαντίλα για πολιτικό όφελος, προκειμένου να ενισχύσει το έρεισμά του ενόψει ενός νέου εκλογικού κύκλου. Αλλά κανένα χάος δεν ενέσκηψε, κανείς δεν πέταξε έξω τις μαντιλοφορούσες. Τώρα, αν αυτό σημαίνει, όπως υποστήριξε ο Οζνούρ Τζαλίκ, βουλευτής του ΑΚΡ, ότι «επιτέλους λύσαμε το πρόβλημα της ανισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών» είναι μια άλλη ιστορία.

Επισήμως δεν υπάρχει ρητή απαγόρευση της μαντίλας στην τουρκική Βουλή. Η σφοδρή εναντίωση των οπαδών της κοσμικότητας όμως και η απαγόρευση που ίσχυε από δεκαετίες για άλλα ιδρύματα και οργανισμούς του κράτους αποθάρρυναν όσες βουλευτίνες ενδεχομένως ήθελαν να εμφανιστούν μαντιλοφορούσες. Οι τέσσερις του AKP προφανώς αναθάρρησαν από την άρση της απαγόρευσης της μαντίλας στα κυβερνητικά κτίρια – με εξαίρεση τη Δικαιοσύνη και τον Στρατό – που αποφάσισε πρόσφατα η κυβέρνηση Ερντογάν στο πλαίσιο ενός πακέτου «μεταρρυθμίσεων με σκοπό την προώθηση της δημοκρατίας». «Δεν υπάρχει κανένας κανονισμός του Κοινοβουλίου που να απαγορεύει τη μαντίλα και ο καθένας πρέπει να σεβαστεί την απόφαση των αδελφών μας σε αυτό το θέμα», δήλωσε προκαταβολικά χθες ο τούρκος Πρωθυπουργός. «Θα παρακολουθήσουμε την αρχή μιας σημαντικής εποχής και θα παίξουμε καθοριστικό ρόλο, θα είμαστε οι σημαιοφόροι, αυτό είναι πολύ σημαντικό», δήλωσε μία από τις τέσσερις, η Νουρτζάν Ναλμπουντάκ, στο πρακτορείο Ρόιτερ πριν εισέλθει μαντιλοφορούσα στην τουρκική Βουλή. Οπως επισημαίνει η γαλλική «Μοντ», η ισλαμική μαντίλα έχει αποκτήσει βαρύ συμβολισμό στη Γαλλία, αποκρυσταλλώνει την αντιπαλότητα ανάμεσα στους οπαδούς της κοσμικότητας του κράτους που κατηγορούν τον Ερντογάν ότι προσπαθεί να το ισλαμοποιήσει, και μάλιστα με ολοένα και μεγαλύτερο αυταρχισμό, την τουρκική κοινωνία και τους υπερασπιστές του πολιτικού Ισλάμ, που επικαλούνται τις ατομικές ελευθερίες – ενίοτε και την «ισότητα των φύλων».