Ο Μάρτιν Σουλτς στα «ΝΕΑ»: «Χρειαζόμαστε ένα νέο μείγμα πολιτικής»

Ο Μ. Σουλτς, ο οποίος συμμετείχε αυτές τις ημέρες στις διαπραγματεύσεις, δεν σχολιάζει τις πληροφορίες που θέλουν την Ανγκελα Μέρκελ να σκέφτεται να τον στηρίξει για την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ωστόσο, εκφράζει την αισιοδοξία του ότι αν στο νέο κυβερνητικό σχήμα συμμετέχει το SPD, το μείγμα της ευρωπαϊκής πολιτικής θα αλλάξει. Οσο για την κριτική ότι μπορεί να είναι ακόμη ένας Γερμανός σε υψηλό ευρωπαϊκό αξίωμα, την προσπερνά δηλώνοντας ότι η εθνικότητά του δεν έχει καμιά σημασία…

Τι περιμένετε από τις συνομιλίες για τον σχηματισμό κυβέρνησης συνασπισμού στη Γερμανία; Αισιοδοξείτε ότι εντέλει το SPD θα μετάσχει στην κυβέρνηση;

Είμαι αισιόδοξος για τις διαπραγματεύσεις και η αρχή ήταν πολλά υποσχόμενη. Υπάρχει ατμόσφαιρα καλής θέλησης και πνεύμα συμβιβασμού. Δουλεύουμε για να φτάσουμε σε ένα συμπέρασμα. Ωστόσο, υπάρχουν ακόμη σημαντικά ζητήματα προς επίλυση, όπως το ζήτημα του εθνικού κατώτατου μισθού και άλλα βασικά σημεία του μανιφέστου του SPD. Η εκλογική βάση του SPD δεν θα αποδεχθεί ένα οποιοδήποτε αποτέλεσμα, γι’ αυτό πρέπει να υπάρξει μια ουσιαστική συμφωνία. Εχουμε δύσκολες διαπραγματεύσεις μπροστά μας και στο τέλος τα αποτελέσματα θα τεθούν σε κομματικό δημοψήφισμα. Εχουμε ακόμη πολλή δουλειά μπροστά μας.

Πιστεύετε ότι μια τέτοια κυβέρνηση μπορεί να αλλάξει την πολιτική της ευρωπαϊκής λιτότητας και να οδηγήσει σε ένα μείγμα που θα επικεντρώνεται περισσότερο στα ζητήματα της ανάπτυξης και της ανεργίας;

Νομίζω είναι κοινός τόπος σήμερα ότι χρειαζόμαστε ένα έξυπνο μείγμα πολιτικής ουσιαστικών δομικών μεταρρυθμίσεων και δημοσιονομικής πειθαρχίας για να μειωθεί το μη βιώσιμο χρέος και μια άμεση στρατηγική επενδύσεων σε θέσεις απασχόλησης και ανάπτυξης. Η λιτότητα από μόνη της δεν λειτουργεί και σε κάποιες περιπτώσεις επιδείνωσε την κρίση. Είναι σταθερή άποψή μου ότι ένας πιθανός νέος συνασπισμός στη Γερμανία θα υποστηρίξει προτάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο και θα προωθήσει ένα τέτοιο μείγμα πολιτικής.

Ησασταν ένας από τους πρώτους αξιωματούχους που μίλησαν θερμά υπέρ του ευρωπαϊκού Νότου και των κοινωνικοπολιτικών συνεπειών της αιματηρής λιτότητας. Αισθάνεστε δικαιωμένος σήμερα;

Το κυρίαρχο συναίσθημα είναι αυτό της απογοήτευσης επειδή σπαταλήθηκε πολύς χρόνος και δημιουργήθηκε τόσος ανταγωνισμός. Στερεότυπα που είχαν εξαφανιστεί εδώ και χρόνια έγιναν ξανά μέρος της δημόσιας συζήτησης. Λαϊκιστικά και ακροδεξιά κινήματα παίρνουν προβάδισμα και ξαναριζώνουν. Αυτό είναι λυπηρό. Ολο αυτό θα μπορούσε να ήταν λιγότερο σοβαρό αν οι προτάσεις που είχε καταθέσει το Ευρωκοινοβούλιο εδώ και καιρό είχαν υιοθετηθεί νωρίτερα. Δεν υπάρχει καμιά ικανοποίηση στο να λες «σας τα έλεγα». Η κρίση εξακολουθεί να πετά ανθρώπους στην ανεργία και στη φτώχεια. Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη για τους νέους ανθρώπους. Σε κάποιες χώρες, η ανεργία των νέων υπερβαίνει το 50%. Αυτό είναι απαράδεκτο. Κινδυνεύουμε να έχουμε μια χαμένη γενιά.

Υπάρχουν σημάδια ότι η οικονομική κατάσταση αρχίζει να βελτιώνεται ή τουλάχιστον δεν χειροτερεύει περισσότερο. Η ανταγωνιστικότητα βελτιώνεται, τα ελλείμματα των εμπορικών ισοζυγίων μειώνονται καθώς οι εξαγωγές αυξάνονται και οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις εφαρμόζονται. Αλλά οι κοινωνίες έχουν πληρώσει υψηλό τίμημα για τη λιτότητα. Σε πολλούς ανθρώπους η κρίση υπονομεύει την πίστη στους πολιτικούς, τη δημοκρατία και κυρίως στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Αυτό είναι επικίνδυνο και με ανησυχεί πολύ.

Στον Νότο τι πρέπει να γίνει;
Δεν είναι πολύ αργά;

Οχι, δεν είναι αργά. Εχω πει επανειλημμένα ότι τα μέτρα λιτότητας από μόνα τους δεν επαρκούν. Στραγγαλίζουν την ανάπτυξη, με αποτέλεσμα τη μείωση των δημοσίων εσόδων και τη διόγκωση του δημόσιου χρέους. Η αποταμίευση και οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις πρέπει να συνοδεύονται από ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα για την ενίσχυση της ανάπτυξης μέσω έξυπνων επενδύσεων σε υποδομές, καινοτομία και εκπαίδευση. Αν βρήκαμε εκατοντάδες δισ. ευρώ για να σώσουμε τις τράπεζες, τότε θα πρέπει να μπορούμε να βρούμε πόρους και για αυτό. Ενα πακέτο που θα δίνει ώθηση στην ανάπτυξη όχι μόνο θα ενισχύσει τις προσπάθειες για τη μείωση του δημόσιου χρέους, αλλά το σημαντικότερο, θα δώσει ελπίδα στους ανθρώπους που χάνουν τις δουλειές τους και ζουν σε κατάσταση φτώχειας. Οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις δεν θα έχουν επιτυχία αν δεν υπάρχει ελπίδα. Ακόμη, πρέπει να σπάσουμε τον επικίνδυνο κύκλο στον οποίον οι τράπεζες δεν δανείζουν σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αντ’ αυτού επιλέγουν να αγοράζουν κρατικά ομόλογα. Πρέπει να σπάσουμε αυτόν τον κύκλο για να ενισχύσουμε την εμπιστοσύνη.

Πώς αισθάνεστε σήμερα ως Γερμανός στο Ευρωκοινοβούλιο – και μεθαύριο ως πιθανός επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής; Αυτό υπήρξε πλεονέκτημα ή πρόβλημα για εσάς, δεδομένης της συχνά αντιγερμανικής ρητορικής;

Εκπλήσσομαι. Είμαι στην ευρωπαϊκή πολιτική εδώ και 20 χρόνια και το ζήτημα της εθνικότητας ποτέ δεν έπαιξε ρόλο. Ως ένας πεπεισμένος Ευρωπαίος, σας λέω ότι η εθνικότητα δεν είναι ζήτημα και δεν πρέπει να είναι. Με σοκάρει το γεγονός ότι ξαφνικά αυτό το ζήτημα εγείρεται ξανά και ξανά και τα πολιτικά κινήματα επιχειρούν να εκμεταλλευθούν τα εθνικά στερεότυπα. Είναι εντελώς λανθασμένο να θεωρούμε ότι η εθνικότητα μπορεί να καθορίσει την ικανότητα κάποιου να φέρει εις πέρας μια αποστολή. Είναι τρομακτικό φαινόμενο το ότι πολιτικά κινήματα κάνουν την εθνικότητα ζήτημα.

Ανησυχείτε ότι οι επόμενες ευρωεκλογές μπορεί να μετατραπούν σε δημοψήφισμα για το ευρωπαϊκό εγχείρημα; Εκτιμάτε ότι θα κυριαρχήσουν οι δυνάμεις των ευρωσκεπτικιστών ή υπάρχει ακόμα χρόνος να αλλάξει το ευρωπαϊκό αφήγημα ώστε να ανακτηθεί η εμπιστοσύνη των ευρωπαίων πολιτών;

Ανησυχώ. Αλλά οι επόμενες ευρωεκλογές πρέπει να γίνουν για το ποια Ευρώπη θέλουμε. Για παράδειγμα, θέλουμε μια Ευρώπη της αλληλεγγύης ή μια Ευρώπη του ατομισμού; Η συζήτηση δεν πρέπει να γίνει για την ίδια την ύπαρξη της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, αλλά για ποιου είδους ολοκλήρωση μιλάμε. Χρειαζόμαστε μια συζήτηση για τις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ενωσης και όχι ένα υπαρξιακό ντιμπέιτ για αυτή καθαυτή την Ευρώπη. Ωστόσο, είναι σαφές ότι τα κόμματα που πιστεύουν στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και στους ισχυρούς ευρωπαϊκούς θεσμούς πρέπει να κυριαρχήσουν. Πρέπει να ακούσουμε προσεκτικά τι λένε οι αντίπαλοι της ολοκλήρωσης και να λάβουμε υπ’ όψιν τις απόψεις τους. Η ΕΕ πρέπει πράγματι να αλλάξει.