Η στεγαστική αποτυχία

Το χάσμα των αντιθέσεων είναι βαθύ στις κοινωνίες των Ρομά. Στον Δενδροπόταμο Θεσσαλονίκης πλάι σε χαμόσπιτα συναντάς βίλες με κλειστό κύκλωμα παρακολούθησης. Στον οικισμό Αγία Σοφία, και πάλι στη Θεσσαλονίκη, υπάρχει μία είσοδος και έξοδος σε ένα ιδιότυπο γκέτο που αποκλείεται από την υπόλοιπη περιοχή με έναν χαμηλό τοιχίο.

Στο Μενίδι Αττικής ένα ρέμα τέμνει δύο κόσμους. Από τη μια βρίσκονται τα κουτιά: καλύβες που με το ζόρι βαστούν στο φύσημα του ανέμου. Από την άλλη επαύλεις με γύψινο διάκοσμο στο ταβάνι, ξύλινους θρόνους με προτομές λεόντων στα μπράτσα και κουρτίνες με χρυσή μπορντούρα. Ενα από αυτά τα επιβλητικά σπίτια είχαν επισκεφθεί «ΤΑ ΝΕΑ» το 2010. Ο κάτοχός του δήλωνε έμπορος επαγγελματικών αυτοκινήτων.

Για να καμφθούν οι αντιθέσεις την περίοδο 2002-2008 διατέθηκαν πάνω από 60 εκατ. ευρώ για την αναβάθμιση χώρων διαβίωσης των Ρομά σε όλη την Ελλάδα. Παράλληλα χορηγήθηκαν 7.854 στεγαστικά δάνεια, 60.000 ευρώ το καθένα, με εγγυητή το Δημόσιο. Μέχρι τον περασμένο Σεπτέμβριο όμως το Δημόσιο είχε καταβάλει 10.068.239 ευρώ σε πιστωτικά ιδρύματα. Τα δάνεια είχαν μοιραστεί αλόγιστα σε οικογένειες Τσιγγάνων που αδυνατούσαν να τα αποπληρώσουν. Το συνολικό ληξιπρόθεσμο ποσό που τα πιστωτικά ιδρύματα έχουν αιτηθεί από το Δημόσιο ξεπερνά τα 100 εκατ. ευρώ.

Γύρω από αυτές τις παροχές στήθηκε μια αλυσίδα απάτης. Ο Παναγιώτης Δημητράς, εκπρόσωπος του Ελληνικού Παρατηρητηρίου Συμφωνιών του Ελσίνκι, λέει στα «ΝΕΑ» ότι μεγάλος αριθμός δανείων δεν κατέληξε σε σκηνίτες, αλλά σε γειτονιές όπου ήδη στεγάζονταν οι Τσιγγάνοι. «Δόθηκαν λόγω της πίεσης που ασκούνταν στη χώρα από το εξωτερικό για το οικιστικό πρόβλημα των Τσιγγάνων. Μοιράζονταν όμως χωρίς ουσιαστικό έλεγχο», τονίζει ο κ. Δημητράς. Οπως προσθέτει, δεν παρανομούσαν μόνο όσοι εισέπρατταν τα δάνεια, ενώ δεν τα δικαιούνταν. Λέει ότι στη διαδικασία εμπλέκονταν και «τσιγγανοπατέρες, δικηγόροι και υπάλληλοι τραπεζών».

Τον περασμένο Μάρτιο το Β’ Τριμελές Πλημμελειοδικείο Θεσσαλονίκης καταδίκασε σε 2-3 έτη φυλάκισης οκτώ Ρομά για απάτη κατά του ελληνικού Δημοσίου. Σύμφωνα με βούλευμα όμως του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Θεσσαλονίκης, πρέπει να «διερευνηθούν τυχόν ποινικές ευθύνες αρμοδίων ελεγκτικών οργάνων που ενεργούσαν στην όλη διαδικασία χορήγησης των δανείων». Εκθεση του Σώματος Επιθεωρητών Δημόσιας Διοίκησης κατέγραψε τα κενά στο πρόγραμμα των στεγαστικών δανείων. Διαπίστωσε ότι δεν υπάρχει υπηρεσία ή φορέας που μπορεί να βεβαιώσει την ιδιότητα του Τσιγγάνου και, άρα, να ξεχωρίσει τους πραγματικούς δικαιούχους. Πολλοί αιτούντες δεν ζούσαν σε καταυλισμούς (παρά τα όσα όριζε η Κοινή Υπουργική Απόφαση), αλλά μίσθωναν κανονικές κατοικίες ή ήταν φιλοξενούμενοι συγγενικών τους προσώπων.