Η κλειδαρότρυπα και τα σαλόνια

Κάποτε οι αμερικανοί πολιτικοί ήταν αριστοκράτες ή, εν πάση περιπτώσει, WASPs (Λευκοί Αγγλοσάξονες Προτεστάντες) από καλές οικογένειες. Οπως ο Χένρι Στίμσον που κράτησε διάφορα πόστα σε καιρό πολέμου. Αυτός ήταν αντίθετος στο να αποκτήσουν οι ΗΠΑ μυστικές υπηρεσίες με το εξής επιχείρημα. «Οι τζέντλεμεν δεν διαβάζουν ο ένας την αλληλογραφία του άλλου».

Ακόμη και πριν η υψηλή τεχνολογία καταστήσει κάθε είδους επικοινωνία προσβάσιμη, ήταν σαφές ότι η κατασκοπεία, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, συνιστά υποκλοπή πληροφοριών. Δεν είναι κάτι που δεν ταιριάζει μόνο στους καλούς τρόπους – και στα λευκά γάντια – μεγαλοαστών όπως ο Στίμσον. Είναι και παράνομο. Αν η βία είναι νόμιμο μονοπώλιο του κράτους, οι μυστικές υπηρεσίες παραβιάζουν για λογαριασμό του τον νόμο. Οχι στο έδαφός του. Αλλά στο έδαφος άλλων κρατών.

Αυτή, με καθυστέρηση έναν αιώνα, είναι η απεικόνιση με όρους δοκιμίου ηθικής της «κόμπλας» στις γερμανοαμερικανικές και, γενικά, στις αμερικανοευρωπαϊκές σχέσεις εξαιτίας του κατορθώματος της NSA να ακούει τους πάντες – αρχής γενομένης από τη Μέρκελ. Το ταμπού είναι ότι γίνεται μεταξύ συμμάχων. Αλλά η πραγματικότητα είναι ότι όποιος μπορεί το κάνει όσο μπορεί. Χαρακτηριστικά – και, βεβαίως, ακριβή – είναι αυτά που είπε ο Θόδωρος – τι θα κάναμε χωρίς αυτόν; – Πάγκαλος στον Βήμα FM. Στο μέτωπο των υποκλοπών είχε και η ΕΥΠ τις επιτυχίες της. Οσο για τους αμερικανούς «τζέντλεμεν» το τι σημαίνει ο όρος «motherfucker», με τον οποίο «στόλιζαν» τον τότε υπουργό Εξωτερικών, αφήνεται στη φαντασία όποιου γνωρίζει στοιχειώδη αγγλικά.

Ο Πάγκαλος λέει και τη δεύτερη μεγάλη αλήθεια για τις μυστικές υπηρεσίες. Σπανίως οι πληροφορίες τους έχουν πραγματική αξία για όποιον έχει αντίληψη. Κοινώς, δεν τον μαθαίνουν κάτι που δεν ξέρει ήδη. Η κλειδαρότρυπα δεν μαθαίνει κάτι σε όποιον είναι ανοιχτομάτης στο σαλόνι. Αρα, προς τι η όλη φασαρία; Ολος αυτός ο καταπληκτικός τεχνολογικός εξοπλισμός δεν επέτρεψε στους Αμερικανούς να αποτρέψουν την 11η Σεπτεμβρίου. Τζάμπα τα δισεκατομμύρια και τρισεκατομμύρια δολάρια που έχουν ξοδέψει σε κοριούς και «αυτιά». Ακόμη χειρότερα: όσο και να άκουγαν την τελευταία δεκαετία οι Αμερικανοί την Μέρκελ αυτό δεν φαίνεται να τους βοήθησε να τη χειριστούν με τρόπο που να μετακινηθεί το Βερολίνο από τις παγιωμένες και αδιάλλακτες απόψεις του στα οικονομικά.

Οι μυστικές υπηρεσίες περισσότερο προσφέρουν ψευδαίσθηση ισχύος, παρά εξασφαλίζουν πραγματική ισχύ. Ενας έλληνας Πρωθυπουργός συγκροτημένος και στοχοπροσηλωμένος, όπως ο Κώστας Σημίτης, πέτυχε ένα σωρό πράγματα και στην Ευρώπη και με τους Αμερικανούς και στα ελληνοτουρκικά γιατί ήξερε τι ήθελε και πώς να το πετύχει. Αντίστοιχα, όλα τα πρακτοριλίκια της εποχής δεν εμπόδισαν έναν πεισματάρη και αποφασισμένο πρόεδρο, τον Τάσσο Παπαδόπουλο, να πει «Οχι» στο Σχέδιο Ανάν και να πάρει μαζί του τον κόσμο στο σχετικό δημοψήφισμα. Σωστό ή λάθος – δείχνει την αδυναμία των πλάγιων μεθοδεύσεων και την ασημαντότητα της πληροφόρησης.

Το διεθνές μπάχαλο με τις περί παρακολουθήσεων αποκαλύψεις έχει την πλάκα του. Αλλά ούτε εμείς – ούτε αυτοί – μάθαμε κάτι που δεν ξέραμε.