Οι σύμμαχοι δεν έχουν – πλέον – μυστικά…

Στην πρώτη κωδικοποιημένη επικοινωνία που είχε ο Εντουαρντ Σνόουντεν με τον Γκλεν Γκρίνγουολντ, τον πρώην δημοσιογράφο της «Γκάρντιαν» ο οποίος έμελλε να γίνει η «φωνή» του, είχε εκφράσει έναν μόνο φόβο: την απάθεια· ότι οι αποκαλύψεις του για τον αμερικανό Μεγάλο Αδελφό, όσο σπουδαίες και αν ήταν, θα καταδικάζονταν στην αδιαφορία, επειδή όλος ο πλανήτης έχει πειστεί ότι στην ψηφιακή εποχή δεν υφίσταται το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα. Περίπου πέντε μήνες μετά την πρώτη αποκάλυψη, και μόλις δύο ημέρες έπειτα και από την τελευταία – ότι οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες παρακολουθούσαν το κινητό της Ανγκελα Μέρκελ – ο πρώην υπάλληλος της Εθνικής Υπηρεσίας Ασφαλείας των ΗΠΑ (NSA) αισθάνεται δικαιωμένος. Οι νέες εξελίξεις στο σκάνδαλο των αμερικανικών υποκλοπών ήρθαν να ηλεκτρίσουν για μία ακόμη φορά την ευρωπαϊκή ατζέντα στις Βρυξέλλες, γεγονός που αποδεικνύει ότι η ανεξέλεγκτη δράση της NSA έχει, αν μη τι άλλο, βλάψει τις σχέσεις των ΗΠΑ ακόμη και με τους πιο κοντινούς τους συμμάχους στην Ευρώπη.

ΑΠΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟΣ. Σε διάστημα μόλις 48 ωρών ο Μπαράκ Ομπάμα βρέθηκε στη δυσάρεστη θέση να προσπαθεί να καταλαγιάσει την οργή δύο στενών εταίρων των ΗΠΑ. Πρώτα ήταν η Γαλλία. Τη Δευτέρα, την ώρα που ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Τζον Κέρι πατούσε το πόδι του στο γαλλικό έδαφος, η «Μοντ» αποκάλυπτε τη μαζική παρακολούθηση των γάλλων πολιτών – έως και 70 εκατομμύρια υποκλοπές σε έναν μήνα – αλλά και γάλλων διπλωματών. Σε έξαλλη κατάσταση, οι Γάλλοι κάλεσαν για άμεσες εξηγήσεις τον αμερικανό πρεσβευτή στο Παρίσι, ενώ ο ίδιος ο γάλλος Πρόεδρος επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον αμερικανό ομόλογό του, απαιτώντας να δοθούν στις γαλλικές Αρχές «όλες οι πληροφορίες στις οποίες ενδέχεται να είχε πρόσβαση ο Σνόουντεν».

Λίγες ώρες αργότερα, την Τετάρτη το βράδυ, ο Ομπάμα δέχθηκε ένα ακόμη τηλεφώνημα, από την εξαγριωμένη Ανγκελα Μέρκελ αυτή τη φορά, η οποία αξίωνε διαβεβαιώσεις ότι το κινητό της τηλέφωνο δεν είχε τεθεί στο στόχαστρο της NSA. Η Ουάσιγκτον έσπευσε να διαβεβαιώσει τη Σιδηρά Κυρία της Ευρώπης, η οποία φέρεται να έχει ιδιαίτερα στενή σχέση με το κινητό της, ότι δεν παρακολουθείται ούτε πρόκειται να συμβεί κάτι τέτοιο στο μέλλον.

Το σκάνδαλο των υποκλοπών δημιουργεί δεκάδες αναπάντητα ερωτήματα. Αυτό που δεσπόζει όμως είναι τι σημαίνει τελικά να είσαι σύμμαχος των ΗΠΑ στον 21ο αιώνα. Η Γερμανία και οι Γαλλία είναι νατοϊκοί σύμμαχοι. Οι στρατιώτες τους έχουν πολεμήσει και έχουν πέσει στα μέτωπα του Αφγανιστάν δίπλα σε αμερικανούς στρατιώτες. Το ίδιο ερώτημα απευθύνεται και στη Βρετανία, όπου η αδελφή υπηρεσία τής NSA, η GCHQ, φέρεται να παρακολουθούσε αξιωματούχους της Τουρκίας και του Βελγίου.

Μέχρι στιγμής, το τραύμα τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για τη Βρετανία φαινόταν επιφανειακό. Σήμερα υπάρχουν σημάδια ότι γίνεται πιο σοβαρό. Αυτή την εβδομάδα το Ευρωκοινοβούλιο αποφάσισε να θέσει περιορισμούς στη δυνατότητα των αμερικανικών εταιρειών τηλεπικοινωνιών να εξάγουν στις ΗΠΑ προσωπικά δεδομένα των ευρωπαίων χρηστών. Σε επίπεδο Συνόδων Κορυφής οι διαπροσωπικές σχέσεις έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα. Οι ΗΠΑ του Μπαράκ Ομπάμα το γνωρίζουν καλά. Γνωρίζουν επίσης ότι δεν μπορούν να δρουν μόνες τους στην παγκόσμια πολιτική σκηνή και ότι οι σχέσεις μεταξύ των κρατών μπορούν να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα στην επιτυχία και στην αποτυχία.