Ο Πολίτης Κέιν της ψηφιακής εποχής

Πριν από 18 χρόνια σε μια ιστοσελίδα που είχε φτιάξει για να ενημερώσει τον κόσμο σχετικά με τον ιό ebola, ίδρυσε το eBay, το site των διαδικτυακών πωλήσεων. Εν ριπή οφθαλμού έγινε βαθύπλουτος. Τώρα εγκαινιάζει μια νέα ιστοσελίδα με δημοσιογράφους που θα ερευνούν μεγάλα θέματα. «Μόνο εκείνοι που λένε ότι η δημοσιογραφία τελείωσε έχουν τελειώσει», ισχυρίζεται

Οταν έκλεισε τα 31 του χρόνια ο Πιερ Ομιντιάρ ήταν, σύμφωνα με δικά του λόγια, όχι απλώς πλούσιος αλλά «γελοία πλούσιος». Το 2006 ο ιδρυτής και πρόεδρος του eBay μετακόμισε στη Χαβάη. Εκεί αγόρασε μια παραθαλάσσια βίλα 1.800 τετραγωνικών μέτρων μαζί με τη σύζυγό του Παμ για να μεγαλώσουν τα τρία παιδιά τους. Αντίθετα με τους επικεφαλής άλλων μεγάλων εταιρειών της Σίλικον Βάλεϊ, αποφεύγει τα φώτα της δημοσιότητας. «Μ’ αρέσει να περνώ απαρατήρητος», είπε σε μια από τις σπάνιες συνεντεύξεις του. «Οταν περπατώ στην πόλη, οι μόνοι που με αναγνωρίζουν και με φωνάζουν με το όνομά μου είναι οι τύποι στα Starbucks».

ΣΤΟ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ ΤΩΝ ΜΜΕ. Παρ’ ότι προσπαθεί να αποφύγει τους δημοσιογράφους, διατηρεί έντονο ενδιαφέρον για τη δημοσιογραφία και το 2010 ξεκίνησε σεμνά το δικό του ταξίδι στο αρχιπέλαγος των ΜΜΕ με την ερευνητική ιστοσελίδα «Χονολουλού Civil Beat». Ο 46χρονος δισεκατομμυριούχος λέγεται ότι απολαμβάνει να βρίσκεται στα γραφεία της σύνταξης και συμμετέχει στην όλη διαδικασία. Η ιστοσελίδα έχει σύστημα ψηφιακών συνδρομών και καλύπτει κυρίως θέματα της τοπικής πολιτικής.

Με την τελευταία του ιδέα σκοπεύει να εφαρμόσει αυτό το επιχειρηματικό μοντέλο σε ευρύτερη κλίμακα. Την περασμένη εβδομάδα ανακοίνωσε τα σχέδιά του για τη δημιουργία ενός παγκόσμιου ψηφιακού «οργανισμού μέσων μαζικής ενημέρωσης». Αν και υποσχέθηκε ότι η ακόμα αβάπτιστη ιστοσελίδα θα καλύψει ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, οι πρώτοι συνεργάτες του προέρχονται από τον τομέα της εθνικής ασφάλειας: ο Τζέρεμι Σκάχιλ του περιοδικού «Νέισιον», η ειδικός σε ντοκιμαντέρ Λόρα Πόιτρας και ο μέχρι πρόσφατα δημοσιογράφος του «Γκάρντιαν» Γκλεν Γκρίνγουολντ, ο άνθρωπος στον οποίος εμπιστεύθηκε ο πρώην αναλυτής της CIA Εντουαρντ Σνόουντεν τα απόρρητα έγγραφα για τις παρακολουθήσεις της αμερικανικής υπηρεσίας πληροφοριών (NSA) σε όλο τον κόσμο.

Μπροστά σε αυτό το εγχείρημα που θεωρείται το πιο πολυαναμενόμενο ξεκίνημα στα ΜΜΕ, διεθνώς, τα τελευταία χρόνια, ο Ομιντιάρ έδωσε και μια συνέντευξη στον καθηγητή Δημοσιογραφίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης Τζέι Ρόζεν όπου μοιράστηκε την «αυξανόμενη ανησυχία του για την ελευθερία του Τύπου στις ΗΠΑ και σε όλο τον κόσμο». Ο νέος αυτός οργανισμός θα προσπαθήσει να στοχεύσει την ενημερωτική εμπειρία διαφορετικά για κάθε αναγνώστη ανάλογα με τα ενδιαφέροντά του.

Ο Ομιντιάρ έχει ακόμα στην κατοχή του περίπου 10% του eBay και το περιοδικό «Φορμπς» εκτιμά ότι η περιουσία του ανέρχεται στα 8,5 δισ. δολάρια – εκ των οποίων σκοπεύει να επενδύσει στο δημοσιογραφικό του εγχείρημα περίπου 250 εκατ., όσα δηλαδή έδωσε πριν από τρεις μήνες και ο ιδρυτής της Amazon Τζεφ Μπέζος για να εξαγοράσει την «Ουάσιγκτον Ποστ». Μάλιστα ακριβώς από αυτό ξεκίνησε το ενδιαφέρον του, όταν πριν στραφούν στον Μπέζος οι ιδιοκτήτες της «Ποστ» τον είχαν προσεγγίσει μήπως ενδιαφερόταν να την αγοράσει εκείνος. Και έτσι τώρα, οι δύο επιχειρηματίες που κάποτε ανταγωνίζονταν για τις διαδικτυακές πωλήσεις, θα αναμετρώνται πλέον για το μέλλον των ειδήσεων.

Ο Πιερ Μοράντ Ομιντιάρ γεννήθηκε το 1967 στο Παρίσι, όπου οι γονείς του εγκαταστάθηκαν αφότου είχαν εγκαταλείψει την Περσία του Σάχη. Οταν ήταν 6 ετών η οικογένεια μετακόμισε στην Ουάσιγκτον – ο πατέρας του εργαζόταν ως χειρουργός στο Νοσοκομείο Τζον Χόπκινς της Βαλτιμόρης και η μητέρα του ήταν καθηγήτρια Περσικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Τζόρτζταουν. Το ζευγάρι χώρισε όταν ο Πιερ ήταν ακόμα παιδί και έτσι μεγάλωσε σε διάφορα μέρη, μεταξύ των οποίων και στη Χαβάη.

Ηδη από έφηβος ξεχώριζε για τις ικανότητές του στην τεχνολογία και, αφότου σπούδασε μηχανικός στο Πανεπιστήμιο Ταφτς της Μασαχουσέτης, εργάστηκε για αρκετές εταιρείες της Σίλικον Βάλεϊ. Το 1995 έφτιαξε το λογισμικό για την ιστοσελίδα δημοπρασιών Auction Web. Οταν όμως ανακάλυψε ότι μια άλλη εταιρεία είχε πάρει αυτό το όνομα, το έκανε πιο μικρό – eBay. Το πρώτο αντικείμενο που δημοπρατήθηκε ήταν μια χαλασμένη συσκευή λέιζερ· ο αγοραστής διαβεβαίωσε τον έκπληκτο Ομιντιάρ ότι ήταν συλλέκτης χαλασμένων αντικειμένων. Τρία χρόνια αργότερα η εταιρεία μπήκε στο χρηματιστήριο και ο 31χρονος δημιουργός της έγινε δισεκατομμυριούχος.

Πρόσφατα μιλώντας σε εκπροσώπους μη κυβερνητικών οργανώσεων στη Χαβάη, ο επιχειρηματίας είπε ότι η επιτυχία του eBay, που βασίζεται κυρίως στην εμπιστοσύνη, τον έπεισε ότι «τελικά οι άνθρωποι προσπαθούν να κάνουν το σωστό». Μετά το 1998 οπότε και άφησε την καθημερινή διεύθυνση της ιστοσελίδας, ο Ομιντιάρ προσπαθεί να κάνει κι εκείνος το σωστό, δωρίζοντας μαζί με τη σύζυγό του περισσότερα από ένα δισεκατομμύριο δολάρια για καλούς σκοπούς: σε πηγές ανανεώσιμης ενέργειας, οργανικές καλλιέργειες και τοπικούς οργανισμούς. Ανησυχεί πολύ για την πιθανότητα μεγάλης καταστροφής, γι’ αυτό και διατηρεί την προσωπική του αποθήκη τροφίμων κοντά στο σπίτι του, ενώ αγόρασε κι ένα απομακρυσμένο ράντσο στη Μοντάνα που λειτουργεί με ηλιακή και αιολική ενέργεια, όπου θα μπορεί να βρει καταφύγιο με την οικογένειά του. Το ράντσο το είχε κατασκευάσει ένας άλλος πλούσιος που φοβόταν ότι ο κόσμος θα καταστραφεί από τον ιό του 2000…

ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ. To Civil Beat δεν είναι η μοναδική επένδυσή του στη δημοσιογραφία. Μέσω του Δικτύου Ομιντιάρ, έχει κάνει μεγάλες δωρεές σε ειδησεογραφικούς οργανισμούς στην Αφρική καθώς και σε ομίλους που μάχονται για τη διαφάνεια στις ΗΠΑ. Ιδρυσε ένα ειδησεογραφικό site στην Ουάσιγκτον που ζητούσε τη συμμετοχή των πολιτών, ονόματι Backfence, όμως τελικά δεν προχώρησε. Τώρα η κίνησή του να δημιουργήσει έναν μεγάλο όμιλο τον τοποθετεί σε μια ξεχωριστή ομάδα δισεκατομμυριούχων που έχουν στην κατοχή τους ΜΜΕ όπως ο Μπάφετ που πέρσι αγόρασε 63 τοπικές εφημερίδες, οι πάμπλουτοι αδελφοί Κοτς που αναζητούν να αγοράσουν εφημερίδες και τηλεοπτικούς σταθμούς για να προωθήσουν τις ιδέες του συντηρητικού Τσάι Πάρτι.

Και φυσικά, ο Τζεφ Μπέζος, καθώς όλοι θα συγκρίνουν από εδώ και πέρα τα βήματα των δύο πρώην αντιπάλων οι οποίοι καλούνται να ανακαλύψουν ποιο μοντέλο ΜΜΕ είναι καλύτερο: ένας παραδοσιακός τίτλος ή μια νέα ψηφιακή καινοτομία.

Ο Ομιντιάρ ακούγεται σαν να ρίχνει το γάντι: «Οι ειδησεογραφικοί οργανισμοί με παράδοση έχουν τρόπους να λειτουργούν τους οποίους ανέπτυξαν με το πέρασμα του χρόνου, όμως ίσως αυτό τους κάνει λιγότερο ευέλικτους στην ψηφιακή εποχή. Ως επιχειρηματίας, μου φαίνεται πιο σωστό να ξεκινήσω κάτι καινούργιο…».