Η Τουρκία χτυπά ξανά την πόρτα της Ευρώπης

Κάποιοι θεωρούν ότι οι συνομιλίες θα είναι τυπικές και το αποτέλεσμα αρνητικό, ενώ άλλοι πιστεύουν ότι η καλή θέληση των εμπλεκομένων πλευρών θα είναι τόσο ισχυρή ώστε να ξεπεραστούν τα εμπόδια και να επιτευχθεί μια συμφωνία. Προς το παρόν, το μόνο σίγουρο είναι ότι οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ενωσης και της Τουρκίας για την ένταξη της τελευταίας στο «κλαμπ» των Βρυξελλών πρόκειται να αρχίσουν εκ νέου στις 5 Νοεμβρίου.

Αρχικά, τα κράτη-μέλη της ΕΕ είχαν αποφασίσει να αρχίσουν ξανά, έπειτα από μία τριετία, τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Τουρκία το περασμένο Ιούνιο.

Αλλά η Αγκυρα έκανε σχεδόν τα πάντα για να αντιστρέψει το θετικό κλίμα που επικρατούσε. Οι βίαιες συγκρούσεις που ξέσπασαν με αφορμή την «ανάπλαση» του πάρκου Γκεζί είχαν (τουλάχιστον) δύο αρνητικές συνέπειες: μία μόνιμη – την ανάθεση των Ολυμπιακών Αγώνων του 2020 στο Τόκιο και όχι στην Κωνσταντινούπολη, η οποία εμφανιζόταν ως φαβορί – και μία προσωρινή – την αναβολή της έναρξης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ για διάστημα πέντε μηνών.

ΟΙ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ. Ωστόσο η Τουρκία σήμερα γνωρίζει ότι ο αριθμός των χωρών που διατίθενται να την υποστηρίξουν έχει αυξηθεί ενώ οι «εχθροί» της, παρότι παραμένουν ισχυροί, έχουν μειωθεί. Αλλά τη συγκεκριμένη περίοδο, καθώς η ΕΕ οδεύει προς τις ευρωεκλογές και οι πιθανότητες να έχουν οι ευρωσκεπτικιστές ισχυρή εκπροσώπηση στο Ευρωκοινοβούλιο είναι πολλές, είναι απαραίτητος ένας επανακαθορισμός των όρων της διαπραγμάτευσης. Τόσο για τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης, τα οποία οφείλουν να επανατοποθετήσουν το ζήτημα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης στον πυρήνα της κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής, όσο και για την Τουρκία η οποία, έπειτα από την αποτυχία της να αναδειχθεί σε κράτος-μοντέλο για τον αραβικό κόσμο, εμφανίζεται αποπροσανατολισμένη. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Ταγίπ Ερντογάν, αφότου υποστήριξε στο έπακρο τον υπουργό Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου, υπέρμαχο της αραβικής προοπτικής της χώρας, το τελευταίο διάστημα άρχισε να στηρίζει έναν άλλον υπουργό του, τον Εγκεμέν Μπαγίς, ο οποίος κατέχει το χαρτοφυλάκιο των σχέσεων της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ενωση.

Οπως είναι εδώ και καιρό γνωστό, αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες τάσσονται υπέρ της ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ ούτως ώστε να επωφεληθούν από την ανάπτυξη της Αγκυρας και την επιρροή της στη Μέση Ανατολή. Κάποιες άλλες, περισσότερο διστακτικές, υπογραμμίζουν τους κινδύνους που ελλοχεύουν από πιθανή επέκταση των ευρωπαϊκών συνόρων μέχρι τη Συρία, το Ιράν και το Ιράκ.

Την ίδια στιγμή η Τουρκία έχει ανάγκη από ένα συνταγματικό πλαίσιο αναφοράς για την πραγματοποίηση σημαντικών μεταρρυθμίσεων, το οποίο μπορεί να της το προσφέρει μόνο η Ευρωπαϊκή Ενωση. Προς το παρόν πάντως οι διαπραγματεύσεις για την ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ, οι οποίες ξεκίνησαν το 2005, εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα που αντιμετώπιζαν κατά την έναρξή τους. Από τα 35 ζητήματα που χωρίζουν τις δύο πλευρές έχουν εξεταστεί τα 13 και μόνο ένα έχει διευθετηθεί. Η πρόοδος είναι μικρή και η ευθύνη είναι κοινή. Οι Βρυξέλλες, κάτω από την πίεση των σκεπτικιστών, κυρίως της Γερμανίας και της Γαλλίας του Νικολά Σαρκοζί, ζητούσαν διαρκώς περισσότερα, ενώ η Αγκυρα άφηνε να εννοηθεί ότι η ΕΕ δεν ήταν η μοναδική της επιλογή και ότι θα έβρισκε εναλλακτικές και ταυτόχρονα περισσότερο θελκτικές λύσεις σε τοπικό επίπεδο.

Η ιστορία όμως εκτυλίχτηκε διαφορετικά και ο Ερντογάν δέχθηκε κάτι παραπάνω από ένα ισχυρό σοκ. Προσκολλήθηκε στη Σαουδική Αραβία, η οποία όμως τον εγκατέλειψε εξαιτίας των γεγονότων στην Αίγυπτο, καθώς το Ριάντ τάχθηκε στο πλευρό των στρατιωτικών, σε αντίθεση με τον τούρκο Πρωθυπουργό ο οποίος υποστήριξε τον Μόρσι. Στην περίπτωση του Ισραήλ ο Ερντογάν αφέθηκε να παρασυρθεί από την οργή του μετά τη βίαιη επίθεση των ισραηλινών κομάντος σε ένα από τα πλοία του Στόλου της Ειρήνης και τη δολοφονία εννέα τούρκων πολιτών.

Πάντως την Τρίτη ο τούρκος Πρωθυπουργός, μιλώντας σε βουλευτές του κόμματός του σχετικά με την πιο πρόσφατη έκθέση της ΕΕ για την πρόοδο της Τουρκίας, δεν παρέλειψε να χλευάσει τους Ευρωπαίους δηλώνοντας ότι «η ΕΕ είναι πολύ καλή στο να επικρίνει τις υποψήφιες χώρες οπότε και εμείς αναμένουμε να προβεί σε μια αυτοκριτική και να συντάξει μία έκθεση για τη δική της πρόοδο».