Στις βάρκες του θανάτου με ταρίφα $5.000 το κεφάλι

Είναι άνθρωποι απελπισμένοι, οι οποίοι δεν έχουν τίποτα να χάσουν, αφού τους τρομοκρατούσαν και τους βασάνιζαν στην πατρίδα τους. Ακόμη και γιατροί, που φρόντιζαν τα θύματα του καθεστώτος Ασαντ, προσπαθούν να φύγουν, όπως και επαγγελματίες και καταστηματάρχες που πουλούν όσο όσο τις περιουσίες τους αναζητώντας τη σωτηρία μακριά από τη Συρία.

Τους τελευταίους μήνες, χιλιάδες είναι οι Σύροι οι οποίοι έχουν αναγκαστεί, εξαιτίας της κατάστασης που επικρατεί στη χώρα τους, να την εγκαταλείψουν και να αναζητήσουν μια νέα πατρίδα. Κάποιοι εγκαταλείπουν την τεντούπολη που είχε στηθεί στον Λίβανο και κατασκήνωναν για μήνες περίπου 700.000 πρόσφυγες από τη Συρία. Οι περισσότεροι από τους νέους πρόσφυγες ανήκουν κοινωνικά στη μεσαία τάξη, «σκοτώνουν» τις περιουσίες τους και δίνουν όλες τις οικονομίες τους για να ξεφύγουν από την κόλαση των βομβαρδισμών. Αφετηρία του ταξιδιού τους είναι συνήθως η Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Σε αυτό το λιμάνι γίνεται η επιβίβαση στις παράνομες βάρκες, με προορισμό την Ευρώπη.

Ο αριθμός των προσφύγων από τη Συρία μέχρι το τέλος του 2013 αναμένεται, σύμφωνα με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, να φτάσει τα 3,2 εκατ. ενώ οι υπηρεσίες του ΟΗΕ προβλέπουν πως το 2014 άλλα 2 εκατ. Σύροι θα πάρουν τον δρόμο της ξενιτιάς. Την ίδια στιγμή, η Τουρκία, φοβούμενη το μεγάλο συριακό κύμα μετανάστευσης προσανατολίζεται να χτίσει τείχος ύψους δυο μέτρων κατά μήκος των συνόρων της με τη Συρία.

Μόνοι κερδισμένοι της κατάστασης βγαίνουν οι διακινητές, οι οποίοι βλέπουν την αγορά της λαθρομετανάστευσης να επεκτείνεται. Μια καλά στημένη επιχείρηση που δεν γνωρίζει κρίση. Το εισιτήριο στο όνειρο παραμένει ακριβό: από 3.000-5.000 δολάρια το κεφάλι.

Οι σύροι πρόσφυγες, όμως, δεν είναι οι πρώτοι ούτε οι τελευταίοι. Εχουν προηγηθεί Ιρακινοί, Αφγανοί, Λίβυοι, Σομαλοί και Πακιστανοί, μετανάστες οι οποίοι λαθραία προσπάθησαν και προσπαθούν να περάσουν σε ευρωπαϊκό έδαφος. Και η Ελλάδα αποτελεί μια από τις «προσφορότερες» πύλες εισόδου των λαθρομεταναστών.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Frontex, το 2012, 72.437 μετανάστες μπήκαν παράνομα στην Ευρωπαϊκή Ενωση, ενώ τους πρώτους τέσσερις μήνες του 2013 συνελήφθησαν 1.622 διακινητές.

Η μεγάλη έκρηξη παράνομης μετανάστευσης από χώρες της Αφρικής άρχισε το 2011, χρονιά της Αραβικής Ανοιξης, όταν περίπου 140.000 άνθρωποι έφτασαν στα νότια ευρωπαϊκά σύνορα: από αυτούς 67.000 στην Ιταλία και 57.000 στην Ελλάδα. Μάλιστα, στη γειτονική Ιταλία μέσα στο 2013 έφτασαν περίπου 31.000 μετανάστες, οι περισσότεροι από τους οποίους προέρχονταν από τη Συρία, την Ερυθραία και τη Σομαλία. Χώρες απ’ όπου κατάγονταν και οι δεκάδες μετανάστες οι οποίοι χάθηκαν τις προηγούμενες ημέρες στα νερά της Μεσογείου, μετά τα δυο ναυάγια στο νησί Λαμπεντούζα.

Οι πύλες εισόδου. Οκτώ είναι οι βασικοί δρόμοι της παράνομης εισόδου στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Ο δημοφιλέστερος είναι αυτός της Ανατολικής Μεσογείου: μέσω της Τουρκίας, οι μετανάστες περνούν στην Ελλάδα – είτε από θάλασσα είτε από στεριά – και από εκεί οι περισσότεροι  προωθούνται στην υπόλοιπη Ευρώπη. Το 2012 καταγράφηκαν 37.214 παράνομες διασχίσεις, κυρίως από Αφγανούς, Σύρους και Μπανγκλαντεσιανούς. Ακολουθεί ο δρόμος της Κεντρικής Μεσογείου – οδό που ακολούθησαν και οι λαθρομετανάστες της Λαμπεντούζα – ο οποίος με αφετηρία την Τυνησία και μέσω θαλάσσης οδηγεί στην Ιταλία. Συνολικά 10.379 μετανάστες, κυρίως Σομαλοί, επέλεξαν πέρυσι αυτήν την πύλη. Από την άλλη πλευρά, οι χερσαίοι δρόμοι δεν είναι το ίδιο δημοφιλείς, όπως η πύλη των Δυτικών Βαλκανίων που από την ΠΓΔΜ δίνει τη δυνατότητα στους μετανάστες να περάσουν στην Κεντρική Ευρώπη. Πέρυσι, περίπου 6.390 λαθρομετανάστες ακολούθησαν αυτό τον δρόμο.

«Στοπ» και «ελευθέρας». Από τη μία, η κατασκευή του φράκτη, μήκους 10,5 χιλιομέτρων, στον Εβρο, κατά μήκος των χερσαίων συνόρων, που ολοκληρώθηκε τον περασμένο Δεκέμβριο, και από την άλλη η ενίσχυση των κλιμακίων της Frontex στην περιοχή, έκοψαν τα φτερά διακινητών και λαθρομεταναστών, οι οποίοι διαπίστωσαν πως μια πύλη εισόδου στη χώρα είχε μόλις κλείσει. Αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία της Αστυνομίας, σύμφωνα με τα οποία ο αριθμός των παράνομων μεταναστών που επιλέγουν τον Εβρο για να μπουν στη χώρα μειώθηκε δραματικά. Ετσι, το σύνολο των συλληφθέντων που μπήκαν από τον Εβρο, από τον Αύγουστο του 2011 μέχρι τις αρχές του Αυγούστου του 2012 έφτανε τις 61.974. Αντίθετα, από τον Αύγουστο του 2012 μέχρι τα τέλη του περασμένου Ιουλίου, καταγράφηκαν μόλις 1.950 συλλήψεις παράνομων μεταναστών. Σύμφωνα με την Αστυνομία, η εισροή των παράνομων μεταναστών από τον Εβρο έχει μειωθεί κατακόρυφα, σε ποσοστό, μάλιστα, που ξεπερνά το 95%.

Την ίδια στιγμή, βέβαια, οι διακινητές βρήκαν διέξοδο από θαλάσσης. Στοιβαγμένοι σαν σαρδέλες στις μικρής χωρητικότητας βάρκες, οι μετανάστες από τα παράλια της Τουρκίας φτάνουν στα ελληνικά νησιά. Είναι χαρακτηριστικό ότι πέρυσι τον Ιούλιο συνελήφθησαν 74 παράνομοι μετανάστες που πέρασαν τα ελληνικά σύνορα από τη θάλασσα. Τον Ιούλιο του 2013 ο αριθμός αυτός εκτοξεύθηκε στους 1.303.

«Αρχικά οι διακινητές επέλεγαν τη θάλασσα, όταν διαπίστωσαν πως από τον Εβρο η πρόσβαση είναι ευκολότερη, ακολουθούσαν εκείνο τον δρόμο παράνομης εισόδου. Με τον φράχτη, όμως, επέστρεψαν και πάλι στο Αιγαίο», επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο δήμαρχος Αγαθονησίου, Ευάγγελος Κόττορος. Τα προηγούμενα χρόνια, όπως σημειώνει, το νησί αντιμετώπιζε πολύ σοβαρό πρόβλημα με τους παράνομους μετανάστες. «Το 2009 είχαμε χιλιάδες εξαντλημένους ανθρώπους στο νησί. Δεν είχαμε υποδομές για να τους φιλοξενήσουμε, ούτε Κέντρο Κράτησης και έμεναν μια εβδομάδα ή 10 μέρες σε άθλιες συνθήκες», προσθέτει. Ωστόσο, από το 2010 και μέχρι τον περασμένο Δεκέμβριο, όταν εγκαταστάθηκε στο νησί κλιμάκιο της Frontex, ο αριθμός των παράνομων μεταναστών μειώθηκε. «Από τον Ιανουάριο του 2013 μέχρι σήμερα είχαμε 160 λαθρομετανάστες, αποκλειστικά από τη Συρία, στην πλειονότητά τους γυναίκες και παιδιά», προσθέτει.

Οι αιτήσεις. Από το 2009 έως το τέλος του 2012, 10.000 αιτήσεις μεταναστών για χορήγηση άδειας διαμονής για ανθρωπιστικούς ή εξαιρετικούς λόγους βρίσκονταν, σύμφωνα με την ηγεσία του υπουργείου Εσωτερικών, σε εκκρεμότητα. Κι αυτό γιατί, οι υπηρεσίες δέχονταν 3.000-4.000 αιτήσεις ετησίως, τη στιγμή που μπορούσαν να διεκπεραιώσουν μόλις 1.000 με 1.300. Επειτα από παρεμβάσεις του υπουργείου για επιτάχυνση των διαδικασιών, ήδη εξετάστηκαν 7.600 αιτήσεις και δόθηκε άδεια στους μισούς, ενώ πληροφορίες αναφέρουν ότι έως το τέλος του έτους θα έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία και για τις υπόλοιπες.

Ωστόσο, κύκλοι του υπουργείου ανέφεραν μεταξύ άλλων και τη δυσκολία που αντιμετωπίζουν οι αρμόδιες υπηρεσίες στην ταυτοποίηση των χωρών από τις οποίες δηλώνουν ότι προέρχονται οι μετανάστες οι οποίοι ζητούν άδεια για ανθρωπιστικούς λόγους. Κι αυτό γιατί, πολλοί από αυτούς δεν έχουν χαρτιά που να πιστοποιούν τη χώρα καταγωγής τους. Είναι ενδεικτικό ότι από το 2007 έως το 2012, από τους περίπου 692.000 συλληφθέντες παράνομους μετανάστες, οι 190.000 είναι αταυτοποίητοι.