Πενιές για τον Διονυσίου, αλλά και τον Τσακ Νόρις!

Ο Τσακ Νόρις έχει πιάσει και μπουζούκι στα χέρια του. Οχι, δεν είναι ένα ακόμη ανέκδοτο από τα πολλά που κυκλοφορούν για τον αμερικανό ηθοποιό ταινιών δράσης. Απλώς, εκεί στα μέσα της δεκαετίας του ‘70 περιεργάστηκε το μπουζούκι του σολίστα Γιάννη Μωραΐτη, θαύμασε τις πενιές και τα ταξίμια του και ουκ ολίγες φορές μαζί με τον φίλο του, επίσης ηθοποιό, Τσάρλτον Ιστον γλέντησαν με ελληνικούς λαϊκούς ήχους. 

«Επαιζα τότε στο κέντρο Greek Village, στο Χόλιγουντ, και έρχονταν οι δύο ηθοποιοί – και όχι μόνο – αφού ήξεραν και λάτρευαν “Τα παιδιά του Πειραιά”, τον “Ζορμπά” κι άλλα τραγούδια», εξηγεί σήμερα στα «ΝΕΑ» ο σολίστας του μπουζουκιού Γιάννης Μωραΐτης. 

Ο ίδιος έχει πολλές ιστορίες. Οχι μόνο για την Αμερική, όπου ταξίδεψε πολλές φορές. Για την ακρίβεια, η ζωή του μάχιμου μπουζουξή Γιάννη Μωραΐτη για έξι δεκαετίες σε πάλκα και στη δισκογραφία έχει όλες εκείνες τις εικόνες που συνθέτουν τη νεότερη ιστορία του καλού λαϊκού τραγουδιού. Ακριβώς αυτή η διαδρομή ήταν που τιμήθηκε χθες από τον Δήμο Αγίου Δημητρίου Αττικής σε μεγάλη εκδήλωση στο 1ο Γυμνάσιο της περιοχής. Τη γειτονιά όπου γεννήθηκε και δεν την εγκατέλειψε ποτέ – εκεί ζει και σήμερα. 

Είναι απαραίτητη μία σημείωση: Ο Γιάννης Μωραΐτης ανήκει σε εκείνη τη χορεία μπουζουξήδων που έδωσαν έμφαση στη δεξιοτεχνία, έπαιξαν σε εκατοντάδες ηχογραφήσεις και πρόσθεσαν πόντους στην εξέλιξη του λαϊκού οργάνου, χωρίς να έχουν αφήσει πίσω τους δικά τους τραγούδια – ή ίσως λιγοστά. Τα ταξίμια τους όμως, οι εισαγωγές τους, τα σόλο τους που αποτυπώθηκαν στη δισκογραφία μπορεί σε πολλές περιπτώσεις να θεωρηθούν ψηφίδες συνδημιουργίας. Γιάννης Σταματίου ή Σπόρος. Στέλιος Μακρυδάκης. Χάρης Λεμονόπουλος. Γιώργος Τσιμπίδης. Δημήτρης Στεργίου ή Μπέμπης. Χρήστος Ψαρρός. Λάκης Καρνέζης. Κώστας Παπαδόπουλος. Ιορδάνης Τσομίδης. Γιάννης Παλαιολόγου. Ανέστος Αθανασίου. 

Ποιος θα ξεχάσει την εισαγωγή του Σπόρου στο «Ασπρο πουκάμισο φορώ»; Το ταξίμι του Ψαρρού στο «Γιε μου» του Καλδάρα; Την εισαγωγή του Παλαιολόγου στην επανεκτέλεση του «Στο τραπέζι που τα πίνω»; Και στην περίπτωση του Μωραΐτη, ποιος ξεχνάει το παίξιμό του στο ιστορικό «Στου Χαροκόπου και στην Καλλιθέα» ή στο «Μπαγλαμάδες και μπουζούκια» του Κατινάρη; Ποιος δεν έχει δώσει βάση στη σύμπραξή του με τον Χρήστο Νικολόπουλο στα «Ρεμπέτικα της Κατοχής» του Νταλάρα και στο «Ποιος είναι αυτός ο αψηλός» (εδώ ο Μωραΐτης συμπράττει με Ζαμπέτα και Νικολόπουλο) της Μαρινέλλας;  

«Υπηρέτησα το μπουζούκι σκληρά. Ακόμη και σήμερα παίζω κάθε μέρα τρεις ώρες, αλλά δεν δουλεύω. Δεν είμαι μπουζουξής του ψητοπωλείου να παίζω εν μέσω μεζέδων και φοιτητών», λέει ο Γιάννης Μωραΐτης και με ένα γρήγορο φλας μπακ μας ταξιδεύει στα ηρωικά χρόνια του μπουζουκιού.

ΜΠΟΥΖΟΥΚΟΓΕΙΤΟΝΙΑ. Ο ίδιος, γεννημένος στον Αγιο Δημήτριο (Μπραχάμι), μπουζουκογειτονιά τις δεκαετίες του ‘50 και του ‘60, πρωτοείδε μυθικές μορφές της πενιάς στο μαγαζί του Λουκά. Τον μύησε στο όργανο ο αδελφός του Δημήτρης. «Δούλεψα έξι μήνες μαραγκός για να πάρω το πρώτο μου μπουζουκάκι από την οδό Αθηνάς όπου ήταν η Μικρά Ασία, ένα καφενείο που πούλαγε έτοιμα όργανα», θυμάται. Λίγο αργότερα θα γίνει θαμώνας στα στρατηγεία του ρεμπέτικου, στην Ομόνοια: Στο Μπαράκι του Μάριου και στο καφενείο του Γιάννη Χαριτόπουλου. Εδώ γίνονταν οι διεργασίες του λαϊκού τραγουδιού, κλείνονταν δουλειές και συνεργασίες, γράφονταν κομμάτια. Από εδώ πρωτοπήγε για δουλειά στα τότε κακόφημα μπουζουξίδικα του Περάματος που θύμιζαν πίνακες του Τσαρούχη με πόρνες, αγαπητικούς αλλά και απλό λαϊκό κόσμο. «Στο Πέραμα είχαμε 17 τραγουδίστριες με τον Βασίλη Σπηλιόπουλο. Ναύτες, γυναίκες, χοντρή αλητεία στα δύο μαγαζιά. Πήγαινα κάθε Σαββατοκύριακο. Εκεί τρίφτηκα και έγινα πιο καλός», λέει. 

Μια μέρα που συνοδεύει τον Μάρκο Βαμβακάρη στο λεωφορείο της οδού Μενάνδρου, ο «πατριάρχης» του ρεμπέτικου του προτείνει να δουλέψουν μαζί. Και ο Μωραΐτης πάει στου Βρανά, στην Ιερά Οδό, με Μάρκο και Στράτο Παγιουμτζή. Μέσα σε μια δεκαετία συνεργάζεται σχεδόν με όλους: από τον Πρόδρομο Τσαουσάκη και τον Μιχάλη Μενιδιάτη μέχρι τον Βασίλη Τσιτσάνη, τον Γιάννη Παπαϊωάννου, τη Σωτηρία Μπέλλου, τον Δημήτρη Μητροπάνο (στις πρώτες του εμφανίσεις), τον Αντώνη Ρεπάνη (στις Χάντρες του Κολωνακίου, μαζί με την Αντζελα Γκρέκα, όπου συχνά πήγαινε και ο αξέχαστος δημοσιογράφος Λέων Καραπαναγιώτης) και τον Γιάννη Πάριο, ενώ για δώδεκα χρόνια ήταν το μπουζούκι του Στράτου Διονυσίου. 

ΠΙΣΤΟΛΙΔΙΑ. Εζησε από πρώτο χέρι τον μετασχηματισμό της νύχτας και των κέντρων: από τις παραγγελιές και τα πιστολίδια στο Σου Μου και στα Αραπάκια μέχρι τις νύχτες που τα ηνία πήραν οι μαέστροι του ελαφρολαϊκού: «Ο Τόλης έβαλε μαέστρο: Χάρη Λυμπερόπουλο, Νίκο Ιγνατιάδη, Βασίλη Παπαβασιλείου. Μάθαμε κι από αυτούς, αλλά το λαϊκό εν γένει άλλαξε, το κλίμα έγινε πιο ευρωπαϊκό». 

Ο ίδιος, αμετανόητος του τετράχορδου μπουζουκιού, μας εξηγεί και τις διαφορές των χορδών και των επιρροών: «Εμείς μάθαμε από τον Μανώλη Χιώτη. Ηταν ο μπαμπούλας. Ηταν η ταινία ασπρόμαυρη και εκείνος την έκανε έγχρωμη! Αυτοί που λένε ότι χάλασε το μπουζούκι δεν ξέρουν τι τους γίνεται. Το τρίχορδο μπουζούκι είναι καλό για μάγκικο παίξιμο, το τετράχορδο είναι πιο δύσκολο. Η διαφορά είναι στον μπουζουξή. Το ύφος είναι το θέμα. Σήμερα υπάρχουν παίκτες, αλλά δεν παίζουν αλανιάρικα. Εχουν άλλα βιώματα. Τότε δεν είχαμε Ιντερνετ. Παίζουν καλά, αλλά κάτι τους λείπει», συμπληρώνει ο Γιάννης Μωραϊτης, που κλείνει την αφήγησή του με ένα μάλλον σουρεαλιστικό στιγμιότυπο: «Ηχογραφούσα στο στούντιο ΕΡΑ, στη Σταδίου. Πήγα να κάνω ένα τσιγάρο στην τουαλέτα και ξαφνικά μια ψηλή γυναίκα άνοιξε την πόρτα και μου έκανε παρατήρηση. Ηταν η Θεία Λένα, που ηχογραφούσε δίπλα τα παραμύθια της κι εμείς της παίρναμε το μυαλό με τα ρεμπέτικα».