«Οι Ελληνες; Ξανθοί με σκουλαρίκι»

«Αν έβλεπα Ελληνα μπροστά μου, θα του έκοβα τον λαιμό», λέει ένας ηλικιωμένος ενώ πίνει χαλαρός τον καφέ του στο καφενείο του χωριού του, μια κωμόπολη έξω από τη Σμύρνη. Την ίδια ώρα, στο σχολείο του χωριού, οι μαθητές παραδέχονται ότι δεν έχουν αντικρίσει ποτέ τους κάποιον Ελληνα. Ξέρουν όμως πώς είναι: ξανθοί, τσουπωτοί, με γαλανά μάτια και φοράνε σκουλαρίκι.

Στην άλλη πλευρά του Αιγαίου, σε ένα χωριό της Κεντρικής Πελοποννήσου, οι μαθητές πιστεύουν ότι οι Τούρκοι είναι «χάλια εμφανισιακά και έχουν μουστάκι», ενώ μια από τους κατοίκους λέει: «Τους Τούρκους; Τους λυπάμαι. Μου προκαλούν αρνητικά συναισθήματα».

«Πρόκειται για εθνικούς μύθους και προκαταλήψεις που καλλιεργούνται μέσω της παιδείας, όχι μόνο μέσω των σχολικών βιβλίων, αλλά και των εθνικών εορτών, των παρελάσεων, των ποιημάτων, ακόμη και του τρόπου που παρουσιάζονται τα εκθέματα στα μουσεία μας», λέει στα «ΝΕΑ» ο διακεκριμένος με το βραβείο Ειρήνης και Φιλίας Αμπντί Ιπεκτσί, Ηρακλής Μήλλας, για τα όσα κατέγραψε στο ντοκιμαντέρ «Η άλλη κωμόπολη» που υπογράφει μαζί με την εκ Τουρκίας ορμώμενη σκηνοθέτιδα Νεφίν Ντιντς.

Κωμικοτραγικά ίσως είναι ο ηπιότερος χαρακτηρισμός που μπορεί να δώσει κάποιος σε όσα έχουν χωρέσει στο 45 λεπτών ντοκιμαντέρ που έχει διακριθεί με το βραβείο κοινού στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, στο Κινηματογραφικό Φεστιβάλ της Κωνσταντινούπολης και στο Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου στο Σικάγο.

Πιτσιρίκια στο τουρκικό νηπιαγωγείο καλούνται να απαντήσουν ποιος είναι εχθρός. Οι Αμερικανοί; «Οχι», απαντούν με μια φωνή. Οι Κινέζοι; Και πάλι ίδια απάντηση. Οι Ρώσοι; Και πάλι άρνηση. Οι Ελληνες; «Ναιιιι».

«Είναι προφανές ότι παίζει ρόλο το τι ακούνε τα παιδιά στο σπίτι», εξηγεί ο Ηρακλής Μήλλας, που επισημαίνει το βαθιά ριζωμένο πρόβλημα των προκαταλήψεων και από τις δυο πλευρές. Τόσο που μια ελληνίδα μαθήτρια τάσσεται με πάθος υπέρ των παρελάσεων και δηλώνει πως είναι χρέος να τιμήσουμε τους ήρωες, διότι αν δεν υπήρχαν εκείνοι δεν θα υπήρχε Ελλάδα στον χάρτη.

Οταν φτάνει η ώρα, δε, για το κρυφό σχολείο; Ενας από τους επισκέπτες του στην Κεντρική Πελοπόννησο δεν απαρνιέται την ύπαρξή του παρά τις ιστορικές ενδείξεις για το αντίθετο, διότι «έτσι μεγάλωσα», όπως δηλώνει. «Δεν θα θέλατε να ερευνήσατε να μάθετε την αλήθεια;» τον ρωτούν οι δημιουργοί του ντοκιμαντέρ. «Οχι, διότι αν μάθω την αλήθεια μπορεί να χαθεί και η αρχαία Ελλάδα» είναι η απάντηση.

«Το πρόβλημα είναι ότι οι περισσότεροι έχουν στο μυαλό τους τη γενική έννοια του Τούρκου και του Ελληνα. Δεν μιλούν για κάποιον συγκεκριμένο ούτε αναφέρονται σε πρόσφατα ζητήματα, όπως το Κυπριακό, αλλά για όσα συνέβησαν πριν από αιώνες», εξηγεί ο κ. Μήλλας. «Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι σε μελέτη που έκανα σε γνωστούς τούρκους λογοτέχνες, διαπίστωσα ότι στα μυθιστορήματά τους από τους 72 έλληνες ήρωες οι 69 ήταν κακοί, ενώ όταν έγραφαν απομνημονεύματα, οπότε είχαν στο μυαλό τους συγκεκριμένα πρόσωπα, από τους 20 Ελληνες μόνο οι 3 ήταν κακοί».