Δύο λύρες, δύο πολιτισμοί στη σκηνή

Η ποντιακή λύρα είναι φιαλόσχημη. Η κρητική είναι αχλαδόσχημη. Η ποντιακή κουρδίζει «α λα τούρκα» (Σολ – Ρε – Λα – Ρε). Η κρητική σαν βιολί. Ανήκουν όμως και οι δύο στην οικογένεια των τοξοειδών ενώ έχουν κοινά ρυθμικά σχήματα και πολλές ομοιότητες σε χορούς και όχι μόνον (λόγου χάρη οι μαντινάδες μοιάζουν με τα «καρσιλαέμαν»). Οι εκλεκτικές τους συγγένειες, αλλά και οι βαθιές τους διαφορές, θα ξεδιπλωθούν αύριο σε μια παράσταση στο Ηρώδειο όπου υπό τον τίτλο «Κρήτη και Πόντος σμίξανε» θα συναντηθούν οι δύο πολιτισμοί.

«Υπάρχουν πολλά κοινά στοιχεία και πολλές διαφορές. Το ρεπερτόριο πάντως κάνει το όργανο και οι τεχνικές λεπτομέρειες που αναπτύσσονται με βάση αυτό διαφοροποιούν τις δύο λύρες. Θαυμάζω και μελετώ το ποντιακό είδος που είναι πολύ πλούσιο σε ήχους και ρυθμούς και έχει κρατήσει μια σπάνια αρχέγονη δομή», δηλώνει στα «ΝΕΑ» ο κρητικός λυράρης Ζαχαρίας Σπυριδάκης, ο οποίος θα συμμετάσχει στο μεγάλο πανηγύρι κάτω από την Ακρόπολη – που, παρεμπιπτόντως, θα έχει ογδόντα συντελεστές και χορευτικά σύνολα από Πόντο και Κρήτη (παραγωγή του εκλεκτού label παραδοσιακών μουσικών Μελωδικό Καράβι).

Από το άλλο μουσικό «στρατόπεδο», ένας εκ των συμμετεχόντων είναι ο κορυφαίος για πολλούς λυράρης του Πόντου Μιχάλης Καλιοντζίδης που έχει μια μεγάλη πορεία στο όργανο από το 1975. «Δεν ξεχωρίζω την παραδοσιακή μουσική, αγαπώ όλα τα είδη. Αγαπώ όμως πολύ τους Κρητικούς. Μια φορά είχαμε συμπέσει με τον μεγάλο Κώστα Μουντάκη στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας και παίξαμε μαζί, όπως και με τον Βασίλη Σκουλά στο Ηράκλειο», σημειώνει ο Μιχάλης Καλιοντζίδης σε μια ανάπαυλα της πρόβας του στον Φιλολογικό Σύλλογο Παρνασσός. Στο πάντρεμα των μουσικών κόσμων θα συνυπάρξουν ορισμένοι καλλιτέχνες της σημερινής αφρόκρεμας του χώρου όπως οι Κρητικοί Μαρτσάκης, Βασίλης και Μιχάλης Σταυρακάκης, Μαρεντάκης, Ψαρουδάκης, Σιδερής, Παπατζαννής και Ζαχαριουδάκης. Και οι Πόντιοι Θεοδοσιάδης, Πουλατζακλής, Φωλίνας, Ευφραιμίδης, Χουμανίδου. Ταυτόχρονα θα ζωντανέψουν χοροί όπως ο Πυρρίχιος (Σέρα) ή ο Ανωγειανός Πηδηχτός σε ένα πανόραμα ήχων, εικόνων και συλλογικής ανάτασης.