Από το Obamacare στο λουκέτο

Γιατί οι ΗΠΑ έφτασαν σε αυτό το σημείο;

Το οικονομικό έτος ολοκληρώθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου και το Κογκρέσο δεν μπόρεσε να συμφωνήσει για τον προϋπολογισμό του νέου οικονομικού έτους 2013-2014. Σύμφωνα με το Σύνταγμα των ΗΠΑ ο Πρόεδρος δεν μπορεί μονομερώς να περάσει σχετική ρύθμιση.

Ποια ήταν η «πέτρα του σκανδάλου»;

Οι Ρεπουμπλικανοί για να εγκρίνουν τον προϋπολογισμό ήθελαν να αναβληθεί το πρόγραμμα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης του Ομπάμα (Obamacare). Οι Δημοκρατικοί όμως δεν έκαναν καμία υποχώρηση.

Ποιες υπηρεσίες κλείνουν;

Ολες όσες δεν θεωρούνται άμεσα απαραίτητες για τη λειτουργία της κυβέρνησης. Πρόκειται μεταξύ άλλων για σημαντικούς τουριστικούς προορισμούς όπως είναι περισσότερα από 400 εθνικά πάρκα, μνημεία όπως το Αγαλμα της Ελευθερίας, Ζωολογικοί Κήποι και Εθνικά Μουσεία. Επίσης σταματούν οι περισσότερες λειτουργίες της NASA, ακυρώνονται έλεγχοι της Εφορίας και η συλλογή στοιχείων από τη Στατιστική Υπηρεσία. Θα υπάρξουν ακόμη μεγάλες καθυστερήσεις για την έκδοση βίζας.

Τι γίνεται με τους δημοσίους υπαλλήλους;

Από τα 2,8 εκατ. που είναι οι ομοσπονδιακοί δημόσιοι υπάλληλοι (χωρίς τους ενστόλους), το μέλλον τις αμέσως επόμενες ημέρες θα είναι αβέβαιο για τις 800.000. Αυτοί λαμβάνουν υποχρεωτική άδεια, αφού δεν θα λειτουργήσουν οι υπηρεσίες τους και κινδυνεύουν να μην πληρωθούν για το διάστημα αυτό.

Ποιες υπηρεσίες μένουν ανοικτές;

Οι υπηρεσίες που ελέγχουν και εποπτεύουν τις εναέριες, τις θαλάσσιες και τις επίγειες μεταφορές θα συνεχίσουν να λειτουργούν. Περιλαμβάνονται ο έλεγχος εναέριας κυκλοφορίας, τα τρένα και τα λιμάνια. Θα λειτουργούν επίσης κανονικά το ταχυδρομείο, τα τελωνεία, οι Ενοπλες Δυνάμεις, οι μυστικές υπηρεσίες και όλα τα υπόλοιπα Σώματα Ασφαλείας.

Βάζει πραγματικά λουκέτο η NASA;

Μόνο οι 549 από τους 18.250 υπαλλήλους της NASA θα συνεχίσουν να εργάζονται όσο διαρκεί το πολιτικό και το οικονομικό αδιέξοδο. Οι υπόλοιποι λαμβάνουν υποχρεωτική άδεια. Ακόμη και το ρομποτικό όχημα «Curiosity» στον Αρη θα μπει σε λειτουργία ασφαλείας και δεν θα συγκεντρώνει στοιχεία. Η NASA θα συνεχίσει να υποστηρίζει μόνο τη λειτουργία του διαστημικού σταθμού ISS καθώς και των δορυφόρων που ανήκουν στην αρμοδιότητά της.

Ποια είναι η ζημιά που θα μπορούσε να προκληθεί
στην οικονομία των ΗΠΑ;

Εάν οι εργαζόμενοι δεν πληρώνονται, δεν μπορούν και να πληρώσουν. Μεταξύ άλλων δημιουργείται κίνδυνος να μην μπορέσουν να εξυπηρετηθούν δόσεις στεγαστικών δανείων και πιστωτικών καρτών. Η HIS Global Insight εκτιμά ότι η κατάσταση μπορεί να κοστίζει στην αμερικανική οικονομία 300 εκατ. δολ. την ημέρα. Η Moody’s εκτιμά ότι εάν διαρκέσουν τα προβλήματα έναν μήνα θα μειωθεί το ΑΕΠ των ΗΠΑ κατά 1,4%.

Πως συνδέεται το αδιέξοδο αυτό με το όριο χρέους των ΗΠΑ;

Η μερική παύση λειτουργίας της κυβέρνησης επηρεάζει και το όριο χρέους. Οι ΗΠΑ μπορούν να έχουν χρέος έως 16,7 τρισ. δολ. και θα το φτάσουν στα μέσα Οκτωβρίου. Μαζί με τον προϋπολογισμό έπρεπε να συμφωνηθεί και αύξηση του ορίου αυτού, αλλιώς τεχνικά η χώρα θα κηρύξει στάση πληρωμών.

Εχει ξανασυμβεί κάτι τέτοιο;

Το ίδιο είχε γίνει και πριν από 17 χρόνια – και άλλες 16 φορές ακόμη πιο πριν. Το 1996 ο τότε πρόεδρος Μπιλ Κλίντον είχε έρθει σε σύγκρουση με τους Ρεπουμπλικανούς ξανά για το σύστημα δημόσιας Υγείας. Τότε το αδιέξοδο είχε κρατήσει 28 ημέρες.

Γιατί δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο και σε άλλες χώρες;

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ είναι επικεφαλής της χώρας και της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, χωρίς όμως εγγυημένη πλειοψηφία στα νομοθετικά σώματα της Γερουσίας και της Βουλής των Αντιπροσώπων, των οποίων τα μέλη εκλέγονται χωριστά. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ δεν μπορεί να επιβάλλει νόμους στο Κογκρέσο.